ଵିରାଟସ୍ଯ ସଭାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂମିପାଲାସନେଷୁ ତେ । ନିଷେଦୁଃ ପାଵକପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସତ୍ରେ ଧିଷ୍ଣ୍ଯେଷ୍ଵିଵାଗ୍ନଯଃ
ବିରାଟଙ୍କର ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କର ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞର ଅଲତାରରେ ଅଗ୍ନି ଆସି ବସେ।
ତେଷୁ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଵିରାଟଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ତସ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ପ୍ରାତଃକୃତ୍ଯଂ ସମାପ୍ଯ ଚ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ବିରାଟ ରାଜା ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏବଂ ସକାଳର କାମ ସମାପ୍ତ କରି, ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଗୋସୁଵର୍ଣାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଯଥାଵିଧି । ଆଜଗାମ ସଭାଂ ରାଜା ଉତ୍ତରେଣ ସହ ପ୍ରଭୋ
ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଯଥାବିଧି ଦେଇ, ରାଜା ଉତ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାସତ୍ଵାଞ୍ଜ୍ଵଲତଃ ପାଵକାନିଵ। ରାଜଵେଷାନୁପାଦାଯ ପାର୍ଥିଵୋ ଵିସ୍ମିତୋଽଭଵତ୍
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେକୁ ରାଜସ୍ବେଷ୍ଟ୍ର ଧାରଣ କରି ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
କିମିଦଂ କୋ ଵିଧିସ୍ତ୍ଵେଷ ଭଯାର୍ତ ଇଵ ପାର୍ଥିଵଃ। ପୁରୁଷପ୍ରଵରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷାଦମଗମନ୍ନୃପଃ
ଏହା କ'ଣ? ଏହି ଘଟଣା କିପରି? ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଅଥ ମାତ୍ସ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀତ୍କଙ୍ଖଂ ଦେଵରାଜମିଵ ସ୍ଥିତମ୍ । ମରୁଦ୍ଗଣୈରୁପାସୀନଂ ତ୍ରିଦଶାନାମିଵେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ମାତ୍ସ୍ୟ କଙ୍କଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ମରୁତ୍ମାନେ ଘେରିଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବସିଥିଲେ।
ସ କିଲାକ୍ଷନିଵାପସ୍ତ୍ଵଂ ସଭାସ୍ତାରୋ ମଯା କୃତଃ। ଅଥ ରାଜାସନେ କସ୍ମାଦୁପଵିଷ୍ଟୋଽସ୍ଯଲଂକୃତଃ
ତୁମେ ତୁମର ଦ୍ୟୁତ ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ଏହି ସଭାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲ, ତେବେ ଏବେ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କର ସିଂହାସନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବସିଛ?
ପରିହାସେଚ୍ଛଯା ରାଜ୍ଞୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ତତ୍। ସ୍ମଯମାନୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯମର୍ଜୁନଃ ପରଵୀରହା
ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କର ଏହି ହାସ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ହସି କହିଲେ—
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ରାଜନ୍ନଯମାରୋଢୁମର୍ହତି। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତଵାଂସ୍ତ୍ଯାଗୀ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତଃ
ହେ ରାଜା, ଏହିଜଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନର ଅର୍ଧାଂଶ ଉପରେ ବସିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଏଷ ଵିଗ୍ରହଵାନ୍ଧର୍ମ ଏଷ ଵୀର୍ଯଵତାଂ ଵରଃ। ଏଷ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଧିକୋ ଲୋକେ ତପସାଂ ଚ ପରାଯଣମ୍
ଏହିଜଣ ନୀତିର ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ, ସାହସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ।
ଏଷୋଽସ୍ତ୍ରଂ ଵିଵିଧଂ ଵେତ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ। ନ ଚୈଵାନ୍ଯଃ ପୁମାନ୍ଵେତ୍ତି ନ ଵେତ୍ସ୍ଯତି କଦାଚନ
ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହିଜଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କେହି କେବେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵା ନାସୁରାଃ କେଚିନ୍ନ ମନୁଷ୍ଯା ନ ରାକ୍ଷସାଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷପ୍ରଵରାଃ ସକିନ୍ନରମହୋରଗାଃ
ଦେବତା, ଅସୁର, ମାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନ ନାଗମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ—
ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ମହାତେଜାଃ ପାରୈଜାନପଦପ୍ରିଯଃ। ପାଣ୍ଡଵାନାମତିରଥୋ ଯଜ୍ଞଧର୍ମପରୋ ଵଶୀ
ଏହିଜଣ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ବିପୁଳ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ମହର୍ଷିକଲ୍ପୋ ରାଜର୍ଷିଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ବଲଵାନ୍ଧୃତିମାନ୍ଦକ୍ଷଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଏହିଜଣ ମହାଋଷି ସମାନ, ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃଢ, କୌଶଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।
ଧନୈଶ୍ଚ ସଂଚଯୈଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ରଵୈଶ୍ରଵଣୋପମଃ । ଯଥା ମନୁର୍ମହାତେଜା ଲୋକାନାଂ ପରିରକ୍ଷିତା । ଏଵମେଵ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଜାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ଧନ ଓ ଧନସଂଗ୍ରହରେ ଏହିଜଣ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କୁବେର ସମାନ। ଯେପରି ମହାତ୍ମା ମନୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉପକାରୀ।
ଅଯଂ କୁରୂଣାମୃଷଭଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଯସ୍ଯ କୀର୍ତିଃ ସ୍ଥିତା ଲୋକେ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵୋଦ୍ଯତଃ ପ୍ରଭା
ଏହିଜଣ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଏହି ଜଗତରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ସଂସରନ୍ତି ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଯଶସୋସ୍ଯ ଗଭସ୍ତଯଃ । ଉଦିତସ୍ଯେଵ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତେଜସୋଽନୁଗଭସ୍ତଯଃ
ତାଙ୍କର ଯଶସ୍ୱୀ ପ୍ରଭା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ, ଯେପରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତାହାର ତେଜକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଏନଂ ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି କୁଞ୍ଜରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍ । ଅନ୍ଵଯୁଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ରାଜନ୍ଯାଵଦଧ୍ଯାଵସତ୍କୁରୂନ୍
ତିନି ହଜାର ହାତୀ ତାଙ୍କ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କୁରୁମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରାଣି ରଥାନାଂ ରଥିନାଂ ଵରମ୍। ସଦଶ୍ଵୈରୁପସଂପନ୍ନାଃ ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁସ୍ତଦା
ଏବଂ ତିନି ହଜାର ରଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ସେତିବେଳେ ତାଙ୍କ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଵାଜିନାଂ ଚ ଶତଂ ରାଜନ୍ତ୍ସହସ୍ରାଣ୍ଯଯୁତାନି ଚ। ଇମମଷ୍ଟଶତଂ ସୂତାଃ ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ। ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମାଗଧୈଃ ସାର୍ଧଂ ପୁରା ଶକ୍ରମିଵର୍ଷଯଃ
ହେ ରାଜା, ଏକ ଲକ୍ଷ ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଶତ ରଥଚାଳକ, ମଣିର କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ, ମାଗଧମାନେ ସହିତ ଏହିଜଣଙ୍କୁ ପୁରାତନ ସମୟରେ ମରୁତମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଇମଂ ନିତ୍ଯପୁମାତିଷ୍ଠନ୍କୁରଵଃ କିଂକରାସ୍ତଦା। ସର୍ଵେ ଚ ନୃପ ରାଜାନଂ ଧନେଶ୍ଵରମିଵାମରାଃ
ସେତିବେଳେ କୁରୁମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଧନର ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଏଷ ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାଲାନ୍କରମାହାରଯତ୍ତଦା। ଵୈଶ୍ଯାନିଵ ମହାରାଜ ଵିଵଶାନ୍ସ୍ଵଵଶାନପି
ଏହିଜଣ ସମସ୍ତ ମହୀପାଳମାନଙ୍କୁ ତେବେ କର ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜା, ଯେପରି ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ପରାଧୀନ ବଣିକମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ସ୍ନାତକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଉପଜୀଵନ୍ତି ରାଜାନମେନଂ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ
ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ମହାତ୍ମା ସ୍ନାତକ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି।
ଏଷ ଵୃଦ୍ଧାନନାଥାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯଙ୍ଗାନ୍ପଙ୍ଗୂଶ୍ଚଂ ଵାମନାନ୍ । ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯାମାସ ପ୍ରଜାଧର୍ମେଣ ଚାଭିଭୂଃ
ଏହିଜଣ ବୃଦ୍ଧ, ଅନାଥ, ଅପାହିଜ, ଖୁଞ୍ଚା, ବାମନମାନେଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ଦୟା କରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉପରେ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଧର୍ମେ ଦମେ ଚୈଵ ଦାନେ ସତ୍ଯେ ରତଃ ସଦା। ମହାପ୍ରସାଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ଏହିଜଣ ସଦା ଧର୍ମ, ଦମ, ଦାନ ଓ ସତ୍ୟରେ ଲିନ। ଏହି ରାଜା ବଡ଼ ଦୟାଳୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ।
ଶ୍ରୀମତ୍ସଂପତ୍ପ୍ରଭାଵେନ ତପ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ କୌରଵଃ । ରଗଣଃ ସହ କର୍ଣେନ ସୌବଲେନ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ କୌରବ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରବଳ ସୌବଳ ସହିତ ଦଳ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛି।
ଗୁଣା ନ ଶକ୍ଯାଃ ସଂଖ୍ଯାତୁମେତସ୍ଯୈଵ ନରେଶ୍ଵର। ଏଷ ଧର୍ମପରୋ ନିତ୍ଯମନୃଶଂସଃ ସୁଶୀଲଵାନ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦୟାଳୁ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ମାଲିକ।
ଏଵଂ ଯୁକ୍ତୋ ମହାରାଜା ପାଣ୍ଡଵଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । କଥଂ ନାର୍ହତି ରାଜାର୍ହମାସନଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏପରି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏହି ମହାନ ରାଜା, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବ — ଏମିତି ଥିବା ସତ୍ୱେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ରାଜାସନର ଯୋଗ୍ୟତା କିପରି ନଥାଏ?
ଯଦ୍ଯେଷ ରାଜା କୌରଵ୍ଯଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। କତମୋଽସ୍ଯାର୍ଜୁନୋ ଭ୍ରାତା ଭୀମଶ୍ଚ କତମୋ ବଲୀ
ଯଦି ଏହି ରାଜା କୁରୁବଂଶୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତେବେ ଏଠାରେ କିଏ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ, ଏବଂ କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ?
ନକୁଲଃ ସହଦେଵୋ ଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ଵା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଯଦା ହ୍ଯକ୍ଷୈର୍ଜିତା ହ୍ଯେତେ ନାନ୍ତରା ଶ୍ରୂଯତେ କଥା
ନକୁଳ, ସହଦେବ କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ରୌପଦୀ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତ ଦ୍ୟୁତରେ ହାରିଗଲେ, ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେନି।