ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣସ୍ତ୍ଵଥ ଧର୍ମରାଜଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାର୍ଥୋଽଥ ସ ଭୀମସେନମ୍। କିଂ ଧର୍ମରାଜୋ ହି ଯଥାପୁରଂ ମାଂ ମୁଖଂ ପ୍ରତିଚ୍ଛାଦ୍ଯ ନ ଚାହ କିଂଚିତ୍
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାର୍ଥ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୂର୍ବରୁ ମତେ ମୁହଁ ଢାକି କାହିଁକି କିଛି କହୁନାହାନ୍ତି?'
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପରିଶଙ୍କମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽର୍ଜୁନଂ ଭୀମସେନଂ ଚ ରାଜା। ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍ତାଵଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଜ- ନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତତ୍ପରିମୃଜ୍ଯ ରକ୍ତମ୍
ଏଭଳି ଅନୁମାନ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ରକ୍ତ ପୁଞ୍ଛି, କହିଲେ।
ମନ୍ଯୁଂ ନିଯଚ୍ଛନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟ ଆସମ୍
ସେ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରି ବସିଗଲେ।
ଶୁଭାର୍ହ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ନ ଖିଲୀକୃତଂ ଭଵେ- ଦ୍ଵଯଂ ତୁ ଯସ୍ମିନ୍ସୁଖିନୋଽଭଵାମ। କ୍ରୁଦ୍ଧେ ତୁ ଵୀରେ ତ୍ଵଯି ଚାପ୍ରତୀତେ ରାଜା ଵିରାଟୋ ନ ଲଭେତ ଶର୍ମ
ଏହି ଶୁଭ ରାଜ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ଦେଉନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ସୁଖରେ ଥିଲୁ। ତୁମେ ବଳଶାଳୀ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ନ ହେଲେ, ରାଜା ବିରାଟ ଶାନ୍ତି ମିଳିବେନାହିଁ।
ଅଜାନତା ତେନ ଚ ଶୌର୍ଯମାଜୌ ଛନ୍ନସ୍ଯ ସତ୍ରେଣ ବଲଂ ଚ ପାର୍ଥ। ଇଦଂ ଵିରାଟେନ ମଯି ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ନ ଗତୋସ୍ମି ହର୍ଷମ୍
ପାର୍ଥ, ସେ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତାପ ଓ ଲୁଚିଥିବାବେଳେ ତୁମର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୋପାଇଁ ବିରାଟଙ୍କ ଏପରି ବ୍ୟବହାର ହେଲା। ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋ ମନରେ କିଛି ଆନନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ।
ତେନାପ୍ରମେଯେନ ମହାବଲେନ ତସ୍ମିଂସ୍ତଥୋକ୍ତେ ଶମମାସ୍ଥିତେନ। ତଂ ଭୀମସେନୋ ବଲଵାନମର୍ଷୀ ଧନଂଜଯଂ କ୍ରୁଦ୍ଧମୁଵାଚ ଵାକ୍ଯମ୍
ଏମିତି ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଏପରି କଥା କହି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତେବେ ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ପାର୍ଥ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷମକାଲମାହ ବୃହସ୍ପତିର୍ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ । କ୍ଷମୀହ ସର୍ଵୈଃ ପରିଭୂଯତେସୌ ଯଥା ଭୁଡଙ୍ଗୋ ଵିଷଵୀର୍ଯହୀନଃ
ପାର୍ଥ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତି କହନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ସବୁବେଳେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଅବିଷ ନଥିବା ସାପକୁ ଲୋକ ଗଣନା କରେନାହାନ୍ତି।
ଵିରାଟମଦ୍ଯୈଵ ନିହତ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ସପୁତ୍ରପୌତ୍ରଂ ସକୁଲଂ ସସୈନ୍ଯମ୍। ଯୋକ୍ଷ୍ଯାମହେ ଧର୍ମସୁତଂ ଚ ରାଜ୍ଯେ ଅଦ୍ଯୈଵ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵରିରେଷ ମାତ୍ସ୍ଯଃ
ଆଜି ଏହି ବିରାଟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି, ପରିବାର ଓ ସେନା ସହ ଶୀଘ୍ର ହତ୍ୟା କରିଦେବା। ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହି ମାତ୍ସ୍ୟ ଅତି ଅତିରିକ୍ତ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ।
ଅନେନ ପାଞ୍ଚାଲସୁତାଽଥ କୃଷ୍ଣା ଉପେକ୍ଷିତା କୀଚକେନାଭିଯୁକ୍ତା। ତସ୍ମାଦଯଂ ନାର୍ହତି ରାଜଶବ୍ଦଂ ରାଜା ଭଵ ତ୍ଵଂ ନୃପ ପାର୍ଥଵୀର୍ଯାତ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚାଳୀ, କୃଷ୍ଣା, କୀଚକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ଓ ଅପମାନିତ ହୋଇଛି; ଏହି ଲୋକ ରାଜା ଶବ୍ଦ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ରାଜା ହେବ।
ରାଜା କୁରୂଣାଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଽଯଂ ମାତ୍ସ୍ଯେଷୁ ରାଜା ଭଵତୁ ପ୍ରଵୀରଃ ତଂ ମାତ୍ସ୍ଯଦେହଂ ଶତଧା ଭିନଦ୍ମି ପୂର୍ଣୋଦକଂ କୁମ୍ଭମିଵାଶ୍ମନୀହ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୁରୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି ମାତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ହେଉ। ମୁଁ ଏହି ମାତ୍ସ୍ୟର ଦେହକୁ ପୁରା ଜଳଭରା କୁମ୍ଭକୁ ପଥର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିବା ପରି, ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।
ଭଵତଃ କ୍ଷମଯା ରାଜନ୍ତ୍ସର୍ଵେ ଦୋଷାଶ୍ଚ ନୋଽଭଵନ୍। ତଂ ମାତ୍ସ୍ଯଂ ସବଲଂ ହତ୍ଵା ସପୁତ୍ରଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵମ୍। ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୈଵ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ହନିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମର ଖ୍ମାଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା, ରାଜା, ଆମର କୌଣସି ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ ପାଇନି। ମୁଁ ମାତ୍ସ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା, ପୁଅ, ଜ୍ଞାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ଏବଂ ପରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ତଥୈଵେତି ତମବ୍ରୁଵନ୍
ଭୀମସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମସୁତୋ ମହାତ୍ମା କ୍ଷମୀ ଵଦାନ୍ଯଃ କୁପିତଂ ଚ ଭୀମମ୍। ନ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥାସ୍ଯତି ଚେତ୍ସଦାରଃ ପ୍ରସାଦନେ ସମ୍ଯଗଥାସ୍ତୁ ଵଧ୍ଯଃ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଓ ଦାନଶୀଳ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଯଦି ସେ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିନଥାଏ, ତେବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କର।'
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ଦୁରାତ୍ମାଽଯଂ ଵିରାଟଶ୍ଚାପି ତେଽର୍ଜୁନ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବିରାଟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅର୍ଜୁନ।
ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମଃ ସଭାଂ ସିଂହାସନେଷ୍ଵପି। ରାଜଵେଷେଣ ସଂଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଥାନମସ୍ଵ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ଆମେ ସମ୍ମିଳିତ ରାଜସ୍ବେଷ୍ଟ୍ର ଧରି ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ସିଂହାସନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ବସିବା।
ଵିରାଟୋ ଯଦି ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ରାଜାଲଙ୍କାରଶୋଭିତାନ୍। ରାଜଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାନ୍ଯଦି ତତ୍ର ନ ମଂସ୍ଯତେ। ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ଯାମହେ ପାର୍ଥ ଵିରାଟଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍
ଯଦି ବିରାଟ ରାଜା ଆମକୁ ସେଠାରେ ରାଜସ୍ବେଷ୍ଟ୍ର ଓ ରାଜାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଆମେ ବିରାଟ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେବା।
ଇତିକର୍ତଵ୍ଯତାଂ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ୍ଯଵସଂଶ୍ଚୈଵ ତାଂ ରାତ୍ରିଂ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଧର୍ମଵତ୍ସଲାଃ
ଏଭଳି କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କ'ଣ ହେବ, ଏହା ନେଇ ସମସ୍ତେ ଆଲୋଚନା କରି, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଓ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଇ ରାତି ସେଠାରେ କାଟିଲେ।
ସହପୁତ୍ରେଣ ମାତ୍ସ୍ଯଃ ସ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ନରାଧିପଃ । ତାଂ ରାତ୍ରିମଵସତ୍ପ୍ରୀତଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା
ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସେଇ ରାତି ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ସ୍ନାତାଃ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ
ତାପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସମସ୍ତେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ। ଅଭିପନ୍ନା ମହାଭାଗା ଭ୍ରାଜମାନା ମହାରଥାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେଇ ମହାନ୍ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵିରାଟସ୍ଯ ସଭାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂମିପାଲାସନେଷୁ ତେ । ନିଷେଦୁଃ ପାଵକପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସତ୍ରେ ଧିଷ୍ଣ୍ଯେଷ୍ଵିଵାଗ୍ନଯଃ
ବିରାଟଙ୍କର ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କର ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞର ଅଲତାରରେ ଅଗ୍ନି ଆସି ବସେ।
ତେଷୁ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଵିରାଟଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ତସ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ପ୍ରାତଃକୃତ୍ଯଂ ସମାପ୍ଯ ଚ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ବିରାଟ ରାଜା ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏବଂ ସକାଳର କାମ ସମାପ୍ତ କରି, ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଗୋସୁଵର୍ଣାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଯଥାଵିଧି । ଆଜଗାମ ସଭାଂ ରାଜା ଉତ୍ତରେଣ ସହ ପ୍ରଭୋ
ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଯଥାବିଧି ଦେଇ, ରାଜା ଉତ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାସତ୍ଵାଞ୍ଜ୍ଵଲତଃ ପାଵକାନିଵ। ରାଜଵେଷାନୁପାଦାଯ ପାର୍ଥିଵୋ ଵିସ୍ମିତୋଽଭଵତ୍
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେକୁ ରାଜସ୍ବେଷ୍ଟ୍ର ଧାରଣ କରି ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
କିମିଦଂ କୋ ଵିଧିସ୍ତ୍ଵେଷ ଭଯାର୍ତ ଇଵ ପାର୍ଥିଵଃ। ପୁରୁଷପ୍ରଵରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷାଦମଗମନ୍ନୃପଃ
ଏହା କ'ଣ? ଏହି ଘଟଣା କିପରି? ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଅଥ ମାତ୍ସ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀତ୍କଙ୍ଖଂ ଦେଵରାଜମିଵ ସ୍ଥିତମ୍ । ମରୁଦ୍ଗଣୈରୁପାସୀନଂ ତ୍ରିଦଶାନାମିଵେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ମାତ୍ସ୍ୟ କଙ୍କଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ମରୁତ୍ମାନେ ଘେରିଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବସିଥିଲେ।
ସ କିଲାକ୍ଷନିଵାପସ୍ତ୍ଵଂ ସଭାସ୍ତାରୋ ମଯା କୃତଃ। ଅଥ ରାଜାସନେ କସ୍ମାଦୁପଵିଷ୍ଟୋଽସ୍ଯଲଂକୃତଃ
ତୁମେ ତୁମର ଦ୍ୟୁତ ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ଏହି ସଭାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲ, ତେବେ ଏବେ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କର ସିଂହାସନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବସିଛ?
ପରିହାସେଚ୍ଛଯା ରାଜ୍ଞୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ତତ୍। ସ୍ମଯମାନୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯମର୍ଜୁନଃ ପରଵୀରହା
ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କର ଏହି ହାସ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ହସି କହିଲେ—
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ରାଜନ୍ନଯମାରୋଢୁମର୍ହତି। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତଵାଂସ୍ତ୍ଯାଗୀ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତଃ
ହେ ରାଜା, ଏହିଜଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନର ଅର୍ଧାଂଶ ଉପରେ ବସିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଏଷ ଵିଗ୍ରହଵାନ୍ଧର୍ମ ଏଷ ଵୀର୍ଯଵତାଂ ଵରଃ। ଏଷ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଧିକୋ ଲୋକେ ତପସାଂ ଚ ପରାଯଣମ୍
ଏହିଜଣ ନୀତିର ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ, ସାହସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ।