ମଯା ପ୍ରଶସ୍ଯମାନେ ତୁ ତ୍ଵଯି ପଣ୍ଡଂ ପ୍ରଶଂସତି। ବୃହନ୍ନଲାପ୍ରଶଂସାଭିରଭ୍ଯସୂଯମହଂ ତଦା। ତାଡିତୋଽଯଂ ମଯା ପୁତ୍ର ଦୁରାତ୍ମା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୃତ୍
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ମୁଁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷ ନେଇଥିବା ଲୋକଟିଏକୁ ମୁଁ ମାରିଦେଲି, ପୁଅ।
ତାଡିତୋଽଯଂ ଯତିଃ କଙ୍କ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଵଚୋତ୍ତରଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତୁର୍ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
‘ଏହି ତପସ୍ବୀ କଙ୍କକୁ ମାରାଯାଇଛି’ ବୋଲି କହିବା ପରେ, ଉତ୍ତର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅକାର୍ଯଂ ତେ କୃତଂ ରାଜନ୍କ୍ଷିପ୍ରମେଷ ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍। ମା ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଵିଷଂ ଘୋରଂ ସମୂଲମୁପନିର୍ଦହେତ୍
ରାଜା, ତୁମେ ଭୁଲ କାମ କରିଛ; ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କର! ନହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ସମୂଳେ ତୁମକୁ ଦହିଦେବ।
ଯାଵନ୍ନ କ୍ଷଯମାଯାତି କୁଲଂ ସର୍ଵମଶେଷନଃ। ସ୍ଫୀତଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଚ ମାତ୍ସ୍ଯାନାମଯଂ ତାଵତ୍ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍
ମାତ୍ସ୍ୟ ଜନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ, ଧନୀ ଓ ବୃଦ୍ଧ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ଲୋକଟିଏକୁ ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତ କର।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପାଦଯୋରସ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵତ୍କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲେ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପାଦୌ ପାଣିଭ୍ଯାମଯଂ ତାଵତ୍ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍
ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇ, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ି, ହାତରେ ଚରଣ ଧରି, ଏହି ଲୋକଟିଏକୁ ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତ କର।
ଦକ୍ଷେଣ ପାଣିନା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶପେ ତ୍ଵାଂ କ୍ଷପିତଂ ମଯା। ଇତି ଯାଵଦ୍ଵଦେତ୍କଙ୍ ଅଯଂ ତାଵତ୍ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍
ଡାହାଣ ହାତରେ ଛୁଇଁ, ‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି, ତୁମେ ନଷ୍ଟ ହେଲ’ ବୋଲି କହିବା ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ଲୋକଟିଏକୁ ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତ କର।
ସ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିରାଟଃ ସାଧ୍ଵସାକୁଲଃ। କ୍ଷମଯାମାସ କୌନ୍ତେଯଂ ଛନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଵର୍ଚସା
ପୁଅର କଥା ଶୁଣି ଭୟରେ ଭରି ଯାଇଥିବା ବିରାଟ ରାଜା, ଗୁପ୍ତ ରହିଥିବା କୌନ୍ତେୟଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରଭା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କ୍ଷମା କରିଦେଲେ।
କ୍ଷମଯନ୍ତଂ ତୁ ରାଜାନଂ ପାଣ୍ଡଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଚିରଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ ମଯା ରାଜନ୍ମନ୍ଯୁର୍ମମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ରାଜାଙ୍କ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ପାଣ୍ଡବ କହିଲେ, 'ରାଜନ୍, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୋତେ କ୍ଷମା କରିଛ, ମୋ ମନରେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ ନାହିଁ।'
ଯଦି ସ୍ମ ତତ୍ପତେଦ୍ଭୂମୌ ରୁଧିରଂ ମମ ପାର୍ଥିଵ । ସରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵମିହୋଚ୍ଛେଦମାପଦ୍ଯେଥା ନରର୍ଷଭ
ଯଦି ମୋ ରକ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡିଥାନ୍ତା, ରାଜା, ତାହା ପରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏଠାରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତା, ମହାପୁରୁଷ।
ନ ଦୂଷଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯସ୍ତୁ ହନ୍ଯାଦଦୂଷକମ୍। ଫଲଂ ତସ୍ଯ ମହାରାଜ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦାରୁଣମାପ୍ନୁଯାତ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନି, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଦୋଷହୀନକୁ ମାରିଦିଏ, ମହାରାଜ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଭୋଗିବ।
ଶୋଣିତେ ତୁ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ପ୍ରଵିଵେଶ ବୃହନ୍ନଲା। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମହାରାଜଂ କଙ୍କଂ ଚାପ୍ଯୁପତିଷ୍ଠତ
ରକ୍ତପାତ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବୃହନ୍ନଳା ମହାରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କଙ୍କଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
କ୍ଷମଯିତ୍ଵା ତୁ କୌରଵ୍ଯଂ ରଣାଦୁତ୍ତରମାଗତମ୍ । ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦୃଢଂ ରାଜା ପ୍ରଵେଶ୍ଯ ଭଵନୋତ୍ତମମ୍। ପ୍ରଶଶଂସ ତତୋ ମାତ୍ସ୍ଯଃ ଶୃଣ୍ଵତଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିଥିବା କୌରବଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦଢ଼ି ଆଲିଂଗନ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଳକୁ ନେଇଗଲେ, ତାପରେ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଶୁଣିବାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତ୍ଵଯା ଦାଯାଦଵାନସ୍ମି କୈକେଯୀନନ୍ଦିଵର୍ଧନ। ତ୍ଵଯା ମେ ସଦୃଶଃ ପୁତ୍ରୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
କୈକେୟଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଦାୟାଦ ପାଇଛି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପୁଅ ଏପରି ହୋଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବେ କିମ୍ବା ପରେ କେହି ହେବେନି।
ପଦଂ ପଦସହସ୍ରେଣ ଯଶ୍ଚରନ୍ନାପରାଧ୍ନୁଯାତ୍। ତେନ କର୍ଣେନ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ଯିଏ ହଜାର ପଦ ଚାଲି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅପରାଧ କରେନି, ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ରଣେ ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୀଦନ୍ତି ହୃତଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାଃ। କୃପେନ ତେନ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ଯିଏକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ସେ କୃପାଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ଯସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଶ୍ରୁତଂ ଲୋକେ ମହଦ୍ଵୃତ୍ତମନୁତ୍ତମମ୍ । ପିତୁଃ କୃତେ କୃତଂ ଘୋରଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ଯିଏଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ—
ଯୋଽଯୋଧୀତ୍ସମରେ ରାମଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ପ୍ରତାପିନମ୍। ଭୀଷ୍ମୋସୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ଚ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜିତଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭୀଷ୍ମ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ପରାକ୍ରମୀ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଶୂରୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଦୃଢଵେଧୀ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପରାଜିତ, ଜ୍ଞାନୀ, ସୂର, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଦଢ଼ ନିଷ୍ଠା, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—
ତେନ ତେ ସହ ଭୀଷ୍ମେଣ କୁରୁଵୃଦ୍ଧେନ ସଂଯୁଗେ । ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍କଥଂ ତାତ ସର୍ଵମେତଦ୍ବ୍ରଵୀହି ମେ
ସେ କୁରୁବୃଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ? ଏସବୁ ମୋତେ କହ।
ପର୍ଵତଂ ଯୋ ଵିନିର୍ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵରେଷୁଭିଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିପାରେ, ସେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ଆଚାର୍ଯୋ ଵୃଷ୍ଣିରୀରାଣାଂ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଚ ଯଃ ପ୍ରଭୁଃ। କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଯୋ ଗୁରୁଃ
ଯିଏ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ପଞ୍ଚାଳମାନେ, କୁରୁମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ନାୟକ—
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତେନ ଦ୍ରୋଣେନ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ଆଚାର୍ଯପୁତ୍ରୋ ଯଃ ଶୂରୋ ଦ୍ରୋଣାଦନଵମୋ ରଣେ। ତେନ ଵୀରେଣ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ଯିଏ ଅଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହେଁ, ସେ ବୀରଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ସର୍ଵେ ଚୈଵ ମହାଵୀର୍ଯା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ମହାରଥାଃ । ତୈସ୍ତୈର୍ଵୀରୈଶ୍ଚ ତେ ତାତ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ସମସ୍ତ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ମହାବୀର ଓ ମହାରଥୀମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ତୁମର ମିଳନ ହେଲା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?
ନ ମଯା ନିର୍ଜିତା ଗାଵୋ ନ ମଯା କୁରଵୋ ଜିତାଃ। କୃତଂ ଚ କର୍ମ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵପୁତ୍ରେଣ କେନଚିତ୍
ମୁଁ ଗାଈମାନେ ଜିତିନଥିଲି, ମୁଁ କୁରୁମାନେ ହରାଇନଥିଲି; ସେଇ ସମସ୍ତ କାମ କିଛି ଦେବପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା।
ସ ହି ଭୀତଂ ଦ୍ରଵନ୍ତଂ ମାଂ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣମୁଖାନ୍କୁରୂନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣଂ ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଵପୁତ୍ରୋ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ମୁଁ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିବାକୁ ଓ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତାଶ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେଇ ଦେବପୁତ୍ର ମୋତେ ରୋକିଥିଲେ।
ସ ହି ତିଷ୍ଠନ୍ରଥୋପସ୍ଥେ ଵଜ୍ରପାଣିନିଭୋ ଯୁଵା। ତେନ ତେ ନିର୍ଜିତା ଗାଵସ୍ତେନ ତେ କୁରଵୋ ଜିତାଃ
ସେ ଯୁବକ, ରଥରେ ଦଢ଼ିଏଥିଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଇଁ ଗାଈମାନେ ଜିତାଗଲା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଇଁ କୁରୁମାନେ ହରାଗଲେ।
ତସ୍ଯ ତତ୍କର୍ମ ଵୀରସ୍ଯ ନ ମଯା ତାତ ତତ୍କୃତମ୍ । ସ ହି ଶାରଦ୍ଵତଂ ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।ଟ ସୂତପୁତ୍ରଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଚକାର ଵିମୁଖାଞ୍ଶରୈଃ
ହେ ବାପା, ସେଇ ବୀରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇନଥିଲା; କାରଣ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଶାରଦ୍ୱତ, ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ସୂତପୁତ୍ର ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀରରେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଦେଇଥିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଦନଂ ଚ ସମରେ ପ୍ରଭିନ୍ନମିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍। ପ୍ରଭଗ୍ନମବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀତଂ ରାଜପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏମିତି ଆଘାତ କଲେ, ଯେଉଁପରି ଏକ ହାତୀ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ; ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ନ ହାସ୍ତିନପୁରେ ତ୍ରାଣଂ ତଵ ପଶ୍ଯାମି କିଂଚନ। ନ ହାସ୍ତିନପୁରେ ଭୋଗା ଭୋକ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯାଃ ପଲାଯତା
ମୁଁ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ରକ୍ଷା ଦେଖୁନି; ହସ୍ତିନାପୁରରେ ପଳାଇବାବେଳେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।