ଉପଯାତାନତିରଥାନ୍ଦ୍ରୋଣଂ ଶାନ୍ତନଵଂ କୃପମ୍। କର୍ଣଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚୈଵ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ଚ ଷଡ୍ରଥାନ୍
ସେ ଡ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁବଂଶଜ — ଏହି ଛଅ ରଥୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ପରମାଭିତପ୍ତଃ ପୁତ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯୈକରଥେନ ଯାତମ୍। ବୃହନ୍ନଲାସାରଥିମାଜିମର୍ଦନଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସର୍ଵାନଥ ମନ୍ତ୍ରିମୁଖ୍ଯାନ୍
ତାପରେ ବିରାଟ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏକମାତ୍ର ରଥ ଏବଂ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କୁ ସାରଥି କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଉଭିଭୂଯ ମମାତ୍ମଜମ୍। କୁସ୍ଵଃ କାଲଯନ୍ତି ସ୍ମ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ମାନେ ଶତଶଃ ହଜାର ଗାଁ ଦେଇ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛତୁ ମେ ଯୋଧା ବଲେନ ମହତା ଵୃତାଃ। ଉତ୍ତରସ୍ଯ ପରୀପ୍ସାର୍ଥଂ ଯେ ତ୍ରିଗର୍ତୈରଵିକ୍ଷତାଃ
ତେଣୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆହତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ହଯାଂଶ୍ଚ ନାଗାଂଶ୍ଚ ରଥାଂଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାଦିତ୍ରସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ତତଃ ପ୍ରଭୂତାନ୍। ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ସୁତସ୍ଯ ହେତୋ- ର୍ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ରାଭରଣୋପପନ୍ନାନ୍
ତାପରେ ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଏବଂ ବହୁତ ସଙ୍ଗୀତମାନେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପଠାଇଲେ।
ଏଵଂ ସ ରାଜା ମାତ୍ସ୍ଯାନାଂ ମହାନକ୍ଷୋହିଣୀପତିଃ। ଵ୍ଯାଦିଦେଶାଥ ସ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵାହିନୀଂ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାସେନାପତି ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଚାରିପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
କୁମାରମାଶୁ ଜାନୀତ ଯଦି ଜୀଵତି ଵା ନଵା। ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ଗତଃ ଷଣ୍ଡୋ ମନ୍ଯେଽହଂ ସ ନ ଜୀଵତି
ଶୀଘ୍ର ଜାଣିଆ, ରାଜକୁମାର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ; କାରଣ ତାଙ୍କ ସାରଥି ଏକ ନପୁଂସକ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ବଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମସୁତୋ ଵିରାଟ- ମାର୍ତଂ ଵିଦିତ୍ଵା କୁରୁଭିଃ ପ୍ରତପ୍ତମ୍। ବୃହନ୍ନଲା ସାରଥିଶ୍ଚେନ୍ନରେନ୍ଦ୍ର ପରେ ନ ନେଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାଦ୍ଯ ଗାଶ୍ଚ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ବିରାଟଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ ଯେ କୁରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ମିଳିଛି, କହିଲେ: 'ଯଦି ବୃହନ୍ନଳା ସାରଥି ଅଛନ୍ତି, ରାଜନ, ଆଜି ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମ ଗାଁମାନେକୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାନ୍ସହିତାନ୍କୁରୂଂଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଦେଵାସୁରନାଗଯକ୍ଷାନ୍। ଅଲଂ ଵିଜେତୁଂ ସମରେ ସୁତସ୍ତେ ଅନୁଷ୍ଠିତଃ ସାରଥିନା ହି ତେନ
ତୁମ ପୁଅ ସେ ସାରଥି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାଜା, କୁରୁମାନେ, ଦେବତା, ଅସୁର, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିବେ।
ସର୍ଵଥା କୁରଵଶ୍ଚାପି ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵସୁଧାଧିପାଃ । ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ନିର୍ଜିତାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି କଥଂଚନ
ଯେପରି ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ହରାଇଯିବାକୁ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେହିପରି କୁରୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂପତିମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିବେ ନାହିଁ।
ଅଥୋତ୍ତରେଣ ପ୍ରହିତା ଦୂତାସ୍ତେ ଶୀଘ୍ରଗାମିନଃ । ଵିରାଟନଗରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜଯଂ ପ୍ରାଵେଦଯଂସ୍ତଦା
ତାପରେ ଦୂତମାନେ ଖୁବ ତ୍ୱରିତ ଚାଲି, ବିରାଟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଜୟର ସୁବାର୍ତ୍ତା ଘୋଷଣା କଲେ।
ରାଜାନଂ ଵୃତମାଚଖ୍ଯୁର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ଜଯମୁତ୍ତମମ୍ । ପରାଜଯଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ଉପାଯାନ୍ତଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନେ ବଡ଼ ବିଜୟ, କୌରବମାନଙ୍କ ପରାଜୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରଙ୍କ ସୁସ୍ଥ ଫେରିବା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ସର୍ଵା ଵିନିର୍ଜିତା ଗାଵଃ କୁରଵଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ। ଉତ୍ତରଃ ସହ ସୂତେନ କୁଶଲୀ ଚ ପରଂତପଃ
ସମସ୍ତ ଗାଈ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଛି, କୌରବମାନେ ହାରିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଓ ସାରଥି ଦୁଇଁଜଣେ ଭଲଭଳି ଫେରିଛନ୍ତି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ନିର୍ଜିତା ଗାଵଃ କୁରଵଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵିଜଯୀ ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ଗାଈ ଫେରିଛି, କୌରବମାନେ ହାରିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ପୁଅ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାଦ୍ଭୁତଂ ତ୍ଵିହ ମନ୍ଯେଽହଂ ଯତ୍ତେ ପୁତ୍ରୋଽଜଯତ୍କୁରୂନ୍। ଧ୍ରୁଵ ଏଵ ଜଯସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ବୃହନ୍ନଲା
ତୁମ ପୁଅ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାନୁନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କ ସାରଥି ବୃହନ୍ନଳା, ସେଠି ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସାରଥିଶ୍ଚୈଵ ମାତଲିଃ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସାରଥିଶ୍ଚୈଵ ନ ବୃହନ୍ନଲଯା ସମୌ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଳି କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାରଥି ମଧ୍ୟ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି।
ତତୋ ଵିରାଟୋ ନୃପତିଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିଜଯଂ ତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯାମିତୌଜସଃ। ସଂତୋଷଯିତ୍ଵା ଦୂତାଂସ୍ତାନ୍ଧନରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା, ପୁଅଙ୍କ ବିଜୟ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦୂତମାନେଂକୁ ଧନ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଗତେ ତ୍ଵନୁଜନେ ତସ୍ମିନ୍ଦୂତଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଚ। ଉତ୍ତରସ୍ଯ ଜଯାତ୍ପ୍ରୀତୋ ଵିରାଟଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ସେଇ ସମୟରେ ସେବକମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଦୂତମାନେଂକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଉତ୍ତରଙ୍କ ବିଜୟରେ ବିରାଟ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—
ରାଜମାର୍ଗାଃ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଵୈ ପତାକାଭିରଲଂକୃତାଃ। ପୁଷ୍ପୋପହାରୈରର୍ଚ୍ଯତାଂ ଦେଵତାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ
ରାଜପଥ ଫଟାକା ଲଗାଇ ସଜାଯାଉ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଉ।
କୁମାରା ଯୋଧମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଗଣିକାଶ୍ଚ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ। ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁତଂ ମମ
ରାଜକୁମାର, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଓ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷିତ ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟକରମାନେ, ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ବାହାରିଯାଉ।
ଭଵନ୍ତୁ ତେ ଲବ୍ଧଜଯେ ସୁତେ ମେ ପୌରାଶ୍ଚ ମର୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ପରେ ଚ ନାର୍ଯଃ । ତେ ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତୁ ମାର୍ଗେ ସୁଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାଭରଣାଶ୍ଚ ନାର୍ଯଃ
ମୋ ପୁଅ ବିଜୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୌର, ସାଧାରଣ ଲୋକ, ବାହାର ଲୋକ ଓ ନାରୀମାନେ ଖୁସି ହେଉ, ସେମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ, ନାରୀମାନେ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।
ଭଜନ୍ତୁ ସର୍ଵା ଗଣିକାଃ ସୁତଂ ମେ ନାର୍ଯଶ୍ଚ କନ୍ଯାଃ ସହସୈନିକାଶ୍ଚ । ସ୍ଵଲଂକୃତାସ୍ତାଃ ସୁଭଗାଃ ସୁଵେଷାଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପନ୍ଥାନମନୁଵ୍ରଜନ୍ତୁ
ସମସ୍ତ ବେଶ୍ୟା, ନାରୀ, କନ୍ୟା ଓ ସେନାମାନେ, ଭଲ ଭଲ ଭୂଷା ଓ ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ମୋ ପୁଅଙ୍କ ସହ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲନ୍ତୁ।
ଘଣ୍ଟାପଣଵକାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ମତ୍ତମାରୁହ୍ଯ କୁଞ୍ଜରମ୍। ଶୃଙ୍ଗାଟକେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସମାଖ୍ଯାନ୍ତୁ ଜଯଂ ମମ୍
ଘଣ୍ଟା ଓ ଢୋଳ ମାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତ୍ୱରିତ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଚଉକରେ ମୋ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତରା ଚ କୁମାରୀଭିର୍ବହ୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। ସଖୀଂ ଵିଜିତସଂଗ୍ରାମାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତୁ ବୃହନ୍ନଲାମ୍
ଉତ୍ତରା ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ସହଯାତୀ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ, ବିଜୟ ସାଥି ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ବାହାରିଯାଉ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନ। ତଥୈଵ ଚକ୍ରୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ପୌରାଃ ସ୍ଵସ୍ତିକପାଣଯଃ
ସେ ମହାନ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଖୁସି ହୋଇଥିବା ପୌରମାନେ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ହାତରେ ଧରି, ଯେପରି ଆଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ସେପରି କଲେ।
ମୂତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସହମାଗଧାଶ୍ଚ ହୃଷ୍ଟା ଵିରାଟସ୍ଯ ପୁରେ ଜନୌଘାଃ । ଭେର୍ଯଶ୍ଚ ତୂର୍ଯାଣି ଚ ଵାରିଜାଶ୍ଚ ଵେପୈଃ ପରାର୍ଧ୍ଯୈଃ ପ୍ରମଦାଜନାଶ୍ଚ
ମୂତ, ସହମାଗଧ ଓ ବିରାଟ ନଗରର ଖୁସି ଲୋକମାନେ, ଢୋଳ, ବାଦ୍ୟ, ଶଂଖ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଵନ୍ଦିପ୍ରଵାଦାଃ ପଣଵାଦିକାଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଵାଦ୍ଯାନି ଚ ଵଂଶଶବ୍ଦାଃ । କାଂସ୍ଯଂ ସତାଲଂ ମଧୁରଂ ଚ ଗୀତ- ମାଦାଯ ନାର୍ଯୋ ନଗରାନ୍ନିରୀଯୁଃ
ଗାୟକ, ପ୍ରଶଂସକ, ଢୋଳିଆ ଓ ବାଦ୍ୟକର, ବାଁଶୀ, କଂସ୍ୟ ଓ ମଧୁର ଗୀତ ସହିତ, ନାରୀମାନେ ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁଃ ପୁତ୍ରମନନ୍ତଵୀର୍ଯଂ ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶାନ୍ତିପରାଃ ପ୍ରଧାନାଃ । ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵେଦାଧ୍ଯଯନକ୍ରମଜ୍ଞାଃ ସ୍ଵସ୍ତିକ୍ରିଯାଗୀତଜପପ୍ରଧାନାଃ
ଶାନ୍ତିରେ ଲିନ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଜପରେ ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ସେନାଂ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଗଣିକାଶ୍ଚ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ। ମତ୍ସ୍ଯରାଜୋ ମହାରାଜଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେନା, କନ୍ୟାମାନେ ଓ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଯିବା ପରେ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵ୍ରିଗର୍ତାଃ କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ସଂଗ୍ରାମେ ନିର୍ଜିତା ମଯା। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ହୃଷ୍ଟା ଦ୍ଯୂତଂ ଦୀଵ୍ଯାମ ବ୍ରାହ୍ମଣ
ତୃଗର୍ତ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ହାତରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ଚଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳିବା।