ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତ୍ଵରିତଂ ଦୂତା ଗୋପାଲାଃ ପ୍ରେଷିତାସ୍ତ୍ଵଯା। ନଗରେ ପ୍ରିଯମାଖ୍ଯାତୁଂ ଘୋଷଯନ୍ତୁ ଚ ତେ ଜଯମ୍
'ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଦୂତମାନେକୁ ପଠାଅ, ଗୋପାଳମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଉ, ସହରରେ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ ଓ ତୁମ ଜୟ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ।'
ଉତ୍ତରସ୍ତ୍ଵରମାଣୋଽଥ ଦୂତାନାଜ୍ଞାପଯତ୍ତତଃ। ଵଚନାଦର୍ଜୁନସ୍ଯୈଵ ହ୍ଯାଚକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଜଯଂ ମମ
ତାପରେ ଉତ୍ତର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଦୂତମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ମୋ ଜୟ ଘୋଷଣା କର।'
ମଯା ଜିତା ସା ଧ୍ଵଜିନୀ କୁରୁଣଂ ମଯା ଚ ଗାଵୋ ଵିଜିତା ଦ୍ଵିଷଦ୍ଭ୍ଯଃ। ଏଵଂ ତୁ କାମଂ ନଗରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମଯାଽଽତ୍ମନା କର୍ମ କୃତଂ ବ୍ରଵୀତ
ମୁଁ କୁରୁମାନେଙ୍କର ସେ ସେନାକୁ ଜିତିଛି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ଗାଁମାନେକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୋ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି କାମଟି ମୁଁ ନିଜେ କରିଛି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଉ।
ସ ଵିଜିତ୍ଯ ଧନଂ ଚାପି ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ପ୍ରାଵିଶନ୍ନଗରଂ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେନାପତି ରାଜା ବିରାଟ ଚାରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଜିତ୍ଵା ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ସଂଗ୍ରାମେ ଗାଶ୍ଚୈଵାନାଯ୍ଯ କେଵଲାଃ। ଅଶୋଭତ ମହାରାଜଃ ସହ ପାର୍ଥୈଃ ଶ୍ରିଯା ଵୃତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେକୁ ହରାଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗାଁମାନେକୁ ଫେରାଇ ଆଣି, ମହାନ ରାଜା ପାର୍ଥମାନେଙ୍କ ସହ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତମାସନଗତ ଵୀରଂ ସୁହୃଦାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ । ତପତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରକୃତଯଃ ସମନ୍ତାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
ସେ ଶୂରବୀର, ଯିଏ ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସଭାଜିତଃ ସଭାସଦ୍ଭିଃ ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯ ସ ମତ୍ସ୍ଯରାଟ୍ । ଵିସର୍ଜଯାମାସ ତଦା ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ପ୍ରକୃତୀସ୍ତଥା
ସଭାସଦ୍ୟମାନେ ଆଦର ସହ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା କରି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ ରାଜା ମାତ୍ସ୍ଯାନାଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଶତୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ଉତ୍ତରଂ ତତ୍ର ନାପଶ୍ଯତ୍କ୍ଵ ଯାତ ଇତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ବିରାଟ ଶତଶଃ ମହିଳାମାନେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ 'ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଆଚଖ୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵେଶ୍ମନି। ଅନ୍ତଃପୁରଚରାଶ୍ଚୈଵ କୁରୁଭିର୍ଗୋଧନଂ ହୃତମ୍
ସେଠାରେ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ମହିଳାମାନେ, କନ୍ୟାମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରର ଦାସୀମାନେ କୁହିଲେ, 'କୁରୁମାନେ ଗାଁମାନେକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।'
ତାଞ୍ଜେତୁମଭିସଂରବ୍ଧ ଏକ ଏଵାତିସାହସାତ୍ । ବୃହନ୍ନଲାସହାଯଶ୍ଚ ନିର୍ଯାତଃ ପୃଥିଵୀଂଜଯଃ
ଗାଁମାନେକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଏକାକି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସ ନେଇ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ସହ ବାହାରିଗଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଉପଯାତାନତିରଥାନ୍ଦ୍ରୋଣଂ ଶାନ୍ତନଵଂ କୃପମ୍। କର୍ଣଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚୈଵ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ଚ ଷଡ୍ରଥାନ୍
ସେ ଡ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁବଂଶଜ — ଏହି ଛଅ ରଥୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ପରମାଭିତପ୍ତଃ ପୁତ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯୈକରଥେନ ଯାତମ୍। ବୃହନ୍ନଲାସାରଥିମାଜିମର୍ଦନଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସର୍ଵାନଥ ମନ୍ତ୍ରିମୁଖ୍ଯାନ୍
ତାପରେ ବିରାଟ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏକମାତ୍ର ରଥ ଏବଂ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କୁ ସାରଥି କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଉଭିଭୂଯ ମମାତ୍ମଜମ୍। କୁସ୍ଵଃ କାଲଯନ୍ତି ସ୍ମ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ମାନେ ଶତଶଃ ହଜାର ଗାଁ ଦେଇ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛତୁ ମେ ଯୋଧା ବଲେନ ମହତା ଵୃତାଃ। ଉତ୍ତରସ୍ଯ ପରୀପ୍ସାର୍ଥଂ ଯେ ତ୍ରିଗର୍ତୈରଵିକ୍ଷତାଃ
ତେଣୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆହତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ହଯାଂଶ୍ଚ ନାଗାଂଶ୍ଚ ରଥାଂଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାଦିତ୍ରସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ତତଃ ପ୍ରଭୂତାନ୍। ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ସୁତସ୍ଯ ହେତୋ- ର୍ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ରାଭରଣୋପପନ୍ନାନ୍
ତାପରେ ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଏବଂ ବହୁତ ସଙ୍ଗୀତମାନେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପଠାଇଲେ।
ଏଵଂ ସ ରାଜା ମାତ୍ସ୍ଯାନାଂ ମହାନକ୍ଷୋହିଣୀପତିଃ। ଵ୍ଯାଦିଦେଶାଥ ସ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵାହିନୀଂ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାସେନାପତି ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଚାରିପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
କୁମାରମାଶୁ ଜାନୀତ ଯଦି ଜୀଵତି ଵା ନଵା। ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ଗତଃ ଷଣ୍ଡୋ ମନ୍ଯେଽହଂ ସ ନ ଜୀଵତି
ଶୀଘ୍ର ଜାଣିଆ, ରାଜକୁମାର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ; କାରଣ ତାଙ୍କ ସାରଥି ଏକ ନପୁଂସକ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ବଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମସୁତୋ ଵିରାଟ- ମାର୍ତଂ ଵିଦିତ୍ଵା କୁରୁଭିଃ ପ୍ରତପ୍ତମ୍। ବୃହନ୍ନଲା ସାରଥିଶ୍ଚେନ୍ନରେନ୍ଦ୍ର ପରେ ନ ନେଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାଦ୍ଯ ଗାଶ୍ଚ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ବିରାଟଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ ଯେ କୁରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ମିଳିଛି, କହିଲେ: 'ଯଦି ବୃହନ୍ନଳା ସାରଥି ଅଛନ୍ତି, ରାଜନ, ଆଜି ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମ ଗାଁମାନେକୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାନ୍ସହିତାନ୍କୁରୂଂଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଦେଵାସୁରନାଗଯକ୍ଷାନ୍। ଅଲଂ ଵିଜେତୁଂ ସମରେ ସୁତସ୍ତେ ଅନୁଷ୍ଠିତଃ ସାରଥିନା ହି ତେନ
ତୁମ ପୁଅ ସେ ସାରଥି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାଜା, କୁରୁମାନେ, ଦେବତା, ଅସୁର, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିବେ।
ସର୍ଵଥା କୁରଵଶ୍ଚାପି ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵସୁଧାଧିପାଃ । ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ନିର୍ଜିତାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି କଥଂଚନ
ଯେପରି ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ହରାଇଯିବାକୁ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେହିପରି କୁରୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂପତିମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିବେ ନାହିଁ।
ଅଥୋତ୍ତରେଣ ପ୍ରହିତା ଦୂତାସ୍ତେ ଶୀଘ୍ରଗାମିନଃ । ଵିରାଟନଗରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜଯଂ ପ୍ରାଵେଦଯଂସ୍ତଦା
ତାପରେ ଦୂତମାନେ ଖୁବ ତ୍ୱରିତ ଚାଲି, ବିରାଟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଜୟର ସୁବାର୍ତ୍ତା ଘୋଷଣା କଲେ।
ରାଜାନଂ ଵୃତମାଚଖ୍ଯୁର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ଜଯମୁତ୍ତମମ୍ । ପରାଜଯଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ଉପାଯାନ୍ତଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନେ ବଡ଼ ବିଜୟ, କୌରବମାନଙ୍କ ପରାଜୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରଙ୍କ ସୁସ୍ଥ ଫେରିବା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ସର୍ଵା ଵିନିର୍ଜିତା ଗାଵଃ କୁରଵଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ। ଉତ୍ତରଃ ସହ ସୂତେନ କୁଶଲୀ ଚ ପରଂତପଃ
ସମସ୍ତ ଗାଈ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଛି, କୌରବମାନେ ହାରିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଓ ସାରଥି ଦୁଇଁଜଣେ ଭଲଭଳି ଫେରିଛନ୍ତି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ନିର୍ଜିତା ଗାଵଃ କୁରଵଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵିଜଯୀ ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ଗାଈ ଫେରିଛି, କୌରବମାନେ ହାରିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ପୁଅ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାଦ୍ଭୁତଂ ତ୍ଵିହ ମନ୍ଯେଽହଂ ଯତ୍ତେ ପୁତ୍ରୋଽଜଯତ୍କୁରୂନ୍। ଧ୍ରୁଵ ଏଵ ଜଯସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ବୃହନ୍ନଲା
ତୁମ ପୁଅ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାନୁନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କ ସାରଥି ବୃହନ୍ନଳା, ସେଠି ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସାରଥିଶ୍ଚୈଵ ମାତଲିଃ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସାରଥିଶ୍ଚୈଵ ନ ବୃହନ୍ନଲଯା ସମୌ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଳି କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାରଥି ମଧ୍ୟ ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି।
ତତୋ ଵିରାଟୋ ନୃପତିଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିଜଯଂ ତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯାମିତୌଜସଃ। ସଂତୋଷଯିତ୍ଵା ଦୂତାଂସ୍ତାନ୍ଧନରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା, ପୁଅଙ୍କ ବିଜୟ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦୂତମାନେଂକୁ ଧନ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଗତେ ତ୍ଵନୁଜନେ ତସ୍ମିନ୍ଦୂତଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଚ। ଉତ୍ତରସ୍ଯ ଜଯାତ୍ପ୍ରୀତୋ ଵିରାଟଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ସେଇ ସମୟରେ ସେବକମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଦୂତମାନେଂକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଉତ୍ତରଙ୍କ ବିଜୟରେ ବିରାଟ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—
ରାଜମାର୍ଗାଃ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଵୈ ପତାକାଭିରଲଂକୃତାଃ। ପୁଷ୍ପୋପହାରୈରର୍ଚ୍ଯତାଂ ଦେଵତାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ
ରାଜପଥ ଫଟାକା ଲଗାଇ ସଜାଯାଉ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଉ।
କୁମାରା ଯୋଧମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଗଣିକାଶ୍ଚ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ। ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁତଂ ମମ
ରାଜକୁମାର, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଓ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷିତ ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟକରମାନେ, ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ବାହାରିଯାଉ।