କଥମାଶୀଵିଷାତ୍ସର୍ପାଜ୍ଜ୍ଵଲନାତ୍ସର୍ଵତୋମୁଖାତ୍। ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ର ଇତ୍ଯାତ୍ଥ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ବିଷାକ୍ତ ସାପ କିମ୍ବା ଚାରିପଟେ ମୁଖ ଥିବା ଅଗ୍ନିଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଲ?
ଏକମାଶୀଵିଷୋ ହନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରେଣୈକଶ୍ଚ ଵଧ୍ଯତେ। ହନ୍ତି ଵିପ୍ରଃ ସରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ପୁରାଣ୍ଯପି ହି କୋପିତଃ
ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଏକ ଜଣକୁ ମାରେ, ଏକ ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକ ଜଣକୁ ମାରେ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ।
ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ରସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭୀରୁ ମତୋ ମମ। ଅତୋଽଦତ୍ତାଂ ଚ ପିତ୍ରା ତ୍ଵାଂ ଭଦ୍ରେ ନ ଵିଵହାମ୍ଯହମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ଭାବେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଭଦ୍ରେ, ମୋ ପିତା ତୁମକୁ ମୋ ପାଖରେ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ସହ ବିବାହ କରୁନାହିଁ।
ଦତ୍ତାଂ ଵହସ୍ଵ ତନ୍ମା ତ୍ଵଂ ପିତ୍ରା ରାଜନ୍ଵୃତୋ ମଯା। ଆଯଚତୋ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଦତ୍ତାଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣତଃ
ମୋ ପିତା ଯାହାକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ରାଜନ, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଛିଛି। ଯିଏ ଦିଆଯାଇଥିବାକୁ ଚାହେ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ତିଷ୍ଠ ରାଜନ୍ମୁହୂର୍ତଂ ଚ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପିତୁଃ। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଧାତ୍ରିକେ ଶୀଘ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପମିହାନଯ। ସ୍ଵଯଂଵରେ ଵୃତଂ ଶୀଘ୍ରଂ ନିଵେଦଯ ଚ ନାହୁଷମ୍
ରାଜା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର; ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇବି। ଧାତ୍ରୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ, ଯେପରି ଏହା କୌଣସି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି। ଏବଂ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଏହି କଥା ତୁରନ୍ତ ଜଣାଇଦିଅ, ଯେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବରିଛି।
ତ୍ଵରିତଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଥ ସଂଦିଷ୍ଟଂ ପିତୁରାତ୍ମନଃ। ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯାମାସ ଧାତ୍ରୀ ତସ୍ମୈ ଯଥାତଥମ୍
ତାପରେ ଦେବୟାନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଧାତ୍ରୀ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେଉଁଠି ଯାଇ ଜଣାଇଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚ ସ ରାଜାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଭାର୍ଗଵଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚାଗତଂ ଶୁକ୍ରଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଵଵନ୍ଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କାଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ଭାର୍ଗବ ମହାର୍ଷି ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ଶୁକ୍ର ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହିତ କାବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରାଜାଯଂ ନାହୁଷସ୍ତାତ ଦୁର୍ଗମେ ପାଣିମଗ୍ରହୀତ୍। ନାନ୍ଯପୂର୍ଵଗୃହୀତଂ ମେ ତେନାହମଭଯା କୃତା। ନମସ୍ତେ ଦେହି ମାମସ୍ମୈ ଲୋକେ ନାନ୍ଯଂ ପତିଂ ଵୃଣେ
ପିତା, ଏହି ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ମୋର ହାତ ଧରିଛନ୍ତି ଏମିତି ଏକ ଅସୁବିଧାଜନକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି କେହି ପୂର୍ବରୁ ଏହା କରିନଥିଲେ। ଏହିପରି ହାତ ଧରି ମୋତେ ସେ ନିଜର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ନିରାପଦ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଣାମ ନେଉଛି, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ; ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତି ବାଛିବି ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରିଯସ୍ତ୍ଵନ୍ଯୋ ଵୃତସ୍ତେ ନାହୁଷଃ ପତିଃ। କଚଶାପାତ୍ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ନାନ୍ଯଦ୍ଭଵିତୁମର୍ହତି
ଏଠି ଏକ ଧର୍ମ ଅଛି, ଆଉ ଏକ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ପତି ଭାବେ ବାଛାଯାଇଛନ୍ତି। କଚଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵୃତୋଽନଯା ପତିର୍ଵୀର ସୁତଯା ତ୍ଵଂ ମମେଷ୍ଟଯା। ସ୍ଵଯଂ ଗ୍ରହେ ମହାନ୍ଦୋଷୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯା ଵର୍ଣସଂକରାତ୍। ଗୃହାଣେମାଂ ମଯା ଦତ୍ତାଂ ମହିଷୀଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ
ବୀର, ମୋ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ତୁମକୁ ପତି ଭାବେ ବାଛିଛି। ଯଦି ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିବି, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଏହା ବଡ଼ ଦୋଷ ହେବ, କାରଣ ଏହା ଜାତି ମିଶ୍ରଣ। ତେଣୁ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ଯେଉଁ ଦେଉଛି, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ରାଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅଧର୍ମୋ ନ ସ୍ପୃଶେଦେଷ ମହାନ୍ମାମିହ ଭାର୍ଗଵ। ଵର୍ଣସଂକରଜୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିତି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ମହାନ୍ ଭାର୍ଗବ, ଏହି ବଡ଼ ଅଧର୍ମ ମୋତେ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଜାତି ମିଶ୍ରଣ ଦୋଷରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କନ୍ୟା ଦେଉଛି।
ଅଧର୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଵିମୁଞ୍ଚାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵରମୀପ୍ସିତମ୍। ଅସ୍ମିନ୍ଵିଵାହେ ମା ମ୍ଲାସୀରହଂ ପାପଂ ନୁଦାମି ତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଧର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି—ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଶୁଣ। ଏହି ବିବାହରେ ମନ ଛାଡ଼ିବା ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଦୂର କରୁଛି।
ଵହସ୍ଵ ଭାର୍ଯାଂ ଧର୍ମେଣ ଦେଵଯାନୀଂ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍। ଅନଯା ସହ ସଂପ୍ରୀତିମତୁଲାଂ ସମଵାପ୍ନୁହି
ଧର୍ମରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅଂଗର ମାଲିକା, ଭାର୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର। ତାଙ୍କ ସହିତ ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।
ଇଯଂ ଚାପି କୁମାରୀ ତେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ। ସଂପୂଜ୍ଯା ସତତଂ ରାଜନ୍ମା ଚୈନାଂ ଶଯନେ ହ୍ଵଯେଃ
ଏହି ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତୁମର। ରାଜା, ସେଉଁଠି ସଦା ସମ୍ମାନ କର, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଶୟନ କକ୍ଷକୁ କେବେ ଡାକିବା ନାହିଁ।
ରହସ୍ଯେନାଂ ସମାହୂଯ ନ ଵଦେର୍ନ ଚ ସଂସ୍ପୃଶେଃ। ଵହସ୍ଵ ଭାର୍ଯାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା କାମମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିବା, କିନ୍ତୁ କଥା ହେବା ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ନାହିଁ। ତୁମର ଭାର୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କର—ସୁଭ ହେଉ—ଏବଂ ତୁମେ ଇଚ୍ଛିତ ସୁଖ ପାଇବ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଯଯାତିସ୍ତୁ ଶୁକ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ରାଜା ଵିଵାହମକରୋଚ୍ଛୁଭମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଯୟାତି ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ବିବାହ କରିଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶୁକ୍ରାନ୍ମହଦ୍ଵିତ୍ତଂ ଦେଵଯାନୀଂ ତଦୋତ୍ତମାମ୍। ଦ୍ଵିସହସ୍ରେଣ କନ୍ଯାନାଂ ତଥା ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସହ
ଶୁକ୍ରଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ଧନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଦେବୟାନୀ, ଦୁଇ ହଜାର କନ୍ୟା ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସଂପୂଜିତଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରେଣ ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୃପସତ୍ତମଃ। ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ହୃଷ୍ଟୋଽନୁଜ୍ଞାତୋଽଥ ମହାତ୍ମନା
ଶୁକ୍ର ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯଯାତିଃ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହେନ୍ଦ୍ରପୁରସଂନିଭମ୍। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ତତ୍ର ଦେଵଯାନୀଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଯୟାତି ନିଜ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ମହେନ୍ଦ୍ରପୁର ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ରଖିଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯାଶ୍ଚାନୁମତେ ସୁତାଂ ତାଂ ଵୃଷପର୍ଵଣଃ। ଅଶୋକଵନିକାଭ୍ଯାଶେ ଗୃହଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ନିକଟରେ ଏକ ଘର ତିଆରି କରି, ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖିଲେ।
ଵୃତାଂ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀମ୍। ଵାସୋଭରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ସଂଵିଭଜ୍ଯ ସୁସତ୍କୃତାମ୍
ବିଛିନ୍ନ ହଜାର ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ସେବା ଦିଆଯାଉଥିଲା; ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରାଯାଉଥିଲା।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ତୁ ସହିତଃ ସ ନୃପୋ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ। `ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ମୁମୁଦେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ଦେବୟାନୀ ସହିତ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବର୍ଷକ୍ଷଣ ଧରି ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଅଶୋକଵନିକାମଧ୍ଯେ ଦେଵଯାନୀ ସମାଗତା। ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସା କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ରମଣୀଯେ ମନୋରମେ
ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନର ମଧ୍ୟରେ ଦେବୟାନୀ ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମିଶି, ସେଇ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଆକର୍ଷକ ସ୍ଥାନରେ ଖେଳିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ତାଂ ତୁ ନିର୍ଦିଶ୍ଯ ରାଜ୍ଞା ସହ ଯଯୌ ଗୃହମ୍। ଏଵମେଵ ସହ ପ୍ରୀତ୍ଯା ବହୁ କାଲଂ ମୁମୋଦ ଚ
ସେଠାରେ ଦେବୟାନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏଭଳି ପ୍ରେମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ ରହିଲେ।
ଵିଜହାର ବହୂନବ୍ଦାନ୍ଦେଵଵନ୍ମୁଦିତଃ ସୁଖୀ
ସେ ଦେବତାମାନେ ରଖିଥିବା ଉଦ୍ୟାନରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ କାଟିଲେ।
ଋତୁକାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଦେଵଯାନୀ ଵରାଙ୍ଗନା। ଲେଭେ ଗର୍ଭଂ ପ୍ରଥମତଃ କୁମାରଂ ଚ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଋତୁକାଳ ଆସିବା ସମୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବୟାନୀ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଗତେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ। ଦଦର୍ଶ ଯୌଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଋତୁଂ ସା ଚାନ୍ଵଚିନ୍ତଯତ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ଅତିତ ହେବା ପରେ, ବୃଷପର୍ବଣୀର ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଋତୁକାଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଶୁଦ୍ଧା ସ୍ନାତା ତୁ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସର୍ଵାଲଙ୍କାରଶୋଭିତା। ଅଶୋକଶାଖାମାଲମ୍ବ୍ଯ ସୁପୁଷ୍ପସ୍ତବକୈର୍ଵୃତାମ୍
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ନିର୍ମଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଅଶୋକ ଗଛର ଡାଳ ଧରିଥିଲେ, ଯାହା ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଢାକି ଥିଲା।
ଆଦର୍ଶେ ମୁଖମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭର୍ତୁର୍ଦର୍ଶନଲାଲସା। ଶୋକମୋହସମାଵିଷ୍ଟା ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଆଇନାରେ ନିଜ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଶୋକ ଶୋକାପନୁଦ ଶୋକୋପହତଚେତସାମ୍। ତ୍ଵନ୍ନାମାନଂ କୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ପ୍ରିଯସଂଦର୍ଶନେନ ମାମ୍। ଏଵମୁକ୍ତଵତୀ ସା ତୁ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
‘ଅଶୋକ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୋ ପରି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଆଜି ତୁମର ନାମ ଏହି ଭଳି ସତ୍ୟ ହେଉ, ମୋତେ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦେଇ।’ ଏହିପରି କହି, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପୁଣି କହିଲେ—