ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ସଂଜ୍ଞାଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଃ ପାର୍ଥଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ମହେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପମ୍ । ରଣାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଂ ସ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତୋ ବଭାଷେ
ସଚେତନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ କଥଂଚିଦ୍ଭଵତୋ ଵିମୁକ୍ତସ୍ତଂ ଵୈ ପ୍ରବଧ୍ନୀତ ଯଥା ନ ମୁଚ୍ଯେତ୍। ତମବ୍ରଵୀଚ୍ଛାନ୍ତନଵଃ ପ୍ରହସ୍ଯ କ୍ଵ ତେ ଗତା ବୁଦ୍ଧିରଭୂତ୍କ୍କ ଵୀର୍ଯମ୍
'ତୁମର ଶତ୍ରୁ କିପରି ଯେ ଚାଲିଗଲା; ତାଙ୍କୁ ଧର, ଯେଉଁଠି ସେ ପୁଣି ଚାଲିନଯାଉ।' ତେବେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ହସି କହିଲେ, 'ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଭାବ କେଉଁଠି ଗଲା?'
ଶାନ୍ତିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ବାଣାଂଶ୍ଚ ଧନୁଶ୍ଚ ଚିତ୍ରମ୍ । ନ ତ୍ଵେଵ ବୀଭତ୍ସୁରଲଂ ନୃଶଂସଂ କର୍ତୁଂ ନ ପାପେଽସ୍ଯ ମନୋ ନିଵିଷ୍ଟମ୍
ତୁମେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ତୁମର ବାଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି ଉଭୟ ହାତ ଖାଲି ରହିଗଲ; କିନ୍ତୁ ବୀଭତ୍ସୁ କେବେ ନିର୍ଦୟ କାମ କରିନଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ କେବେ ମନ୍ଦ କାମରେ ଲାଗେନି।
ଜହ୍ଯାନ୍ନ ଧର୍ମଂ ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ହେତୋଃ ସର୍ଵେ ତୁ ତସ୍ମାନ୍ନ ହତା ରଣେଽସ୍ମିନ୍। କ୍ଷିପ୍ରଂ କୁରୂନ୍ଯାହି କୁରୁପ୍ରଵୀର ଵିଜିତ୍ଯ ଗାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଯାତୁ ପାର୍ଥଃ
ସେ ତିନି ଲୋକର ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିବେନି; ଏହିଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନାହାନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର କୁରୁମାନେକୁ ଧାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁ, ଓ ପାର୍ଥ ଗାଁ ଜିତି ଫେରୁନ୍ତୁ।
ସଂମୋହନାସ୍ତ୍ରପ୍ରତିମୋହିତାଃ ସ୍ଥ ଯୂଯଂ ନ ଜାନୀଥ ଧନାପହାରମ୍। ପଶ୍ଯାମି ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାନି ରାଜନ୍ଵିରାଟପୁତ୍ରେଣ ସମାହୃତାନି
ସମ୍ମୋହନାସ୍ତ୍ରରେ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛ; ଧନ ଚୋରି ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ ନାହାଁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ବିରାଟପୁତ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ନୃପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ମୋହିତେଷୁ ହନ୍ତୁଂ ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ସ ହନିଷ୍ଯତୀତି। ତଦା ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମତଯା ନୃଵୀରୋ ନ ଚାହନଦ୍ଵୋ ବଲଭିତ୍ତନୂଜଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭ୍ରମିତ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଚାହାନ୍ତିଥାନ୍ତି ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିପାରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୀର, ବଳଶାଳୀଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେମାନେକୁ ଧର୍ମରେ ଅହିଂସା କଲେ।
ଭାଗ୍ଯେନ ଯୁଷ୍ମାନଵଧୀନ୍ନ ପାର୍ଥଃ ସଂଧିଂ କୁରୂଣାମନୁମନ୍ଯମାନଃ । ତଦ୍ଯାତ ଯୂଯଂ ସହସୈନିକୈସ୍ତୈର୍ହତାଵଶିଷ୍ଟୈର୍ଗଜସାହ୍ଵଯଂ ପୁରୁମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ କୁରୁମାନେ ସନ୍ଧିକୁ ମନୋମନେ ମନ୍ଜୁରି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନାହାଁତ। ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାସହିତ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଅ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହସ୍ଯାତ୍ମହିତଂ ପ୍ରଶସ୍ଯ। ଅତୀତକାମୋ ଯୁଧି ସୋଽତ୍ଯମର୍ଷୀ ରାଜା ଵିନିଶ୍ଵସ୍ଯ ବଭୂଵ ତୂଷ୍ଣୀମ୍
ପିତାମହଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜା ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ ନିରବ ରହିଲେ।
ତଦ୍ଭୀଷ୍ମଵାକ୍ଯଂ ହି ନିଶମ୍ଯ ସର୍ଵେ ଧନଞ୍ଜଯାଗ୍ନିଂ ଚ ଵିଵର୍ଧମାନମ୍। ନିଵର୍ତନାଯୈଵ ମତିଂ ନିଦଧ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଂ ପରିରକ୍ଷମାଣାଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ରୂଷାଗ୍ନି ବଢ଼ିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥିତାନ୍ପ୍ରୀତମନାଃ ସମର୍ଥୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ସର୍ଵକୁରୁପ୍ରଵୀରଃ । ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵୀରୋଽନୁଯଯୌ ମୁହୂର୍ତଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଘୋଷେଣ ଵିନଦ୍ଯ ଲୋକମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନିରେ ସାରା ଜଗତକୁ ଗଞ୍ଜାଇ, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ତେଷାମନୀକାନି ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵିକୀର୍ଣଯାନଧ୍ଵଜକାର୍ମୁକାଣି। ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ପ୍ରହସନ୍କୁରୂଣାଂ ଶଙ୍ଖ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ବଲଵାନ୍ବଲେନ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶିବିର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ପାର୍ଥ ହସିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ତେ ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦଂ ତୁମୁଲଂ ନିଶମ୍ଯ ଧ୍ଵଜସ୍ଯ ଶବ୍ଦଂ ଚ ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ। ଗାଣ୍ଡୀଵଶବ୍ଦେନ ମୁହୁର୍ମୁହୁସ୍ତେ ଭୀତା ଯଯୁଃ ସର୍ଵଧନଂ ଵିହାଯ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶଂଖ ଧ୍ୱନି, ଆକାଶରେ ଧ୍ୱଜର ଶବ୍ଦ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନି ପୁନିପୁନି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଧନ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନର୍ଜୁନୋ ଦୂରତରଂ ଵିଭଜ୍ଯ ଧନଂ ଚ ସର୍ଵଂ ନିଖିଲଂ ନିଵର୍ତ୍ଯ । ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ତାନ୍ଦୂରମନୁପ୍ରଯାତ୍ଵା ଧନଞ୍ଜଯସ୍ତତ୍ର କୁରୂନ୍ମହାତ୍ମା। ଗୁରୂଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନଭିଵାଦ୍ଯ ବାଣୈର୍ନ୍ଯଵର୍ତତୋଦଗ୍ରମନାଃ ଶରୈଃ ସହ
ଅର୍ଜୁନ ଦୂରରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି, ସମସ୍ତ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦୂରକୁ ଗଲେ। ମହାତ୍ମା ଧନଞ୍ଜୟ ସମସ୍ତ କୁରୁ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୀର ନେଇ ଦୃଢ଼ ମନେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ।
ପିତାମହଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ମହାତ୍ମା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାମଭିଵାଦ୍ଯ ଵୀରଃ। ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଚୈଵ କୁରୂଂଶ୍ଚ ମାନ୍ଯାଞ୍ଶରୈଶ୍ଚ ସର୍ଵାନଭିଵାଦ୍ଯ ସଙ୍ଖ୍ଯେ। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯୋତ୍ତମରତ୍ନଚିତ୍ରଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ପାର୍ଥୋ ମକୁଟଂ ଶରୌଘୈଃ
ମହାତ୍ମା ବୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ତୀର ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଡ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ତୀର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ ପାର୍ଥ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ କାଟିଦେଲେ।
ଅରାଜଵଂଶସ୍ଯ କିମର୍ଥମେତନ୍ନିତ୍ଯଂ ନ ଧାର୍ଯଂ ମକୁଟଂ ତ୍ଵଯେତି। ସଂପାତିତଂ ଭୂମିତଲେ ସରତ୍ନଂ ପ୍ରୀତସ୍ତୁତୋ ମାତ୍ସ୍ଯସୁତୋ ବଭୂଵ
‘ତୁମେ ରାଜବଂଶର ନୁହଁ, ତେଣୁ ଏହି ମୁକୁଟ ସଦା ପିନ୍ଧିବାକୁ କାହିଁକି?’—ଏଭଳି କହି ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମାତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯଂ ନାଗମିଵ ପ୍ରଭିନ୍ନଂ ଵିଜିତ୍ଯ ଶତ୍ରୂନ୍ପରିଵର୍ତମାନମ୍। ଗାସ୍ତା ଵିଜିତ୍ଯାଭିମୁଖଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ନ ଶକ୍ନୁଵନ୍ତଃ କୁରଵଃ ପ୍ରଯାତାଃ
ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଧନଞ୍ଜୟ ଭଙ୍ଗ ନାଗ ଭଳି ପଛକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଗାଁମାନେକୁ ଆଗକୁ ଚଲାଇଲେ। କୁରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯଂ ସିଂହମିଵାତ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଗା ଵୈ ଵିଜିତ୍ଯାଭିମୁଖଂ ପ୍ରଯାନ୍ତମ୍ । ଉଦୀକ୍ଷିତୁଂ ପାର୍ଥିଵାସ୍ତେ ନ ଶେକୁର୍ଯଥୈଵ ମଧ୍ଯାହ୍ନଗତଂ ହି ସୂର୍ଯମ୍
ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସିଂହ ସଦୃଶ ଧନଞ୍ଜୟ ଗାଁମାନେକୁ ଜିତି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ରକ୍ତାନି ଵାସାଂସି ଚ ତାନି ଗୃହ୍ଯ ରଣୋତ୍କଟୋ ନାଗ ଇଵ ପ୍ରଭିନ୍ନଃ। ଜିତ୍ଵା ଚ ଵୈରାଟିମୁଵାଚ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପୋ ରଥିନାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ
ସେ ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭଙ୍ଗ ହାତୀ ସଦୃଶ ହୋଇ, ରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାର୍ଥ ବିଜୟୀ ହୋଇ ମାତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଆଵର୍ତଯାଶ୍ଵାନ୍ପଶଵୋ ଜିତାସ୍ତେ ଯାତାଃ ପରେ ପ୍ରୈହି ପୁରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ । ଉଦ୍ଧୁଷ୍ଯତାଂ ତେ ଵିଜଯୋଽଦ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଗାତ୍ରଂ ତୁ ତେ ସେଵତୁ ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଃ । ମାତା ତୁ ତେ ନନ୍ଦତୁ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୁଦୀର୍ଣହର୍ଷମ୍
ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଫେରାଅ; ଗାଁମାନେ ଜିତାଯାଇଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଯାଅ, ଆଜି ତୁମର ବିଜୟରେ ଖୁସି ହେଉ। ତୁମ ଦେହକୁ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ କର। ତୁମ ମାତା ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତୁ।
ତତୋ ଵିଜିତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ କୁରୁଗୋଵୃଷଭେକ୍ଷଣଃ। ସମାନଯାମାସ ତଦା ଵିରାଟସ୍ଯ ଧନଂ ମହତ୍
ତାପରେ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସଦୃଶ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ବିରାଟଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।
ମତଷୁ ଚ ପ୍ରଭଗ୍ନେଷୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। ଵନାନ୍ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଗହନାଦ୍ବହଵଃ କୁରୁସୈନିକାଃ । ଭଯାତ୍ସଂତ୍ରସ୍ତମନସଃ ସମାଜଗ୍ମୁସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଓ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ଅନେକ କୁରୁ ସେନା ଭୟରେ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ବାହାରି ଏଠାଉଠା ଏକଠା ହେଲେ।
ମୁକ୍ତକେଶାଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଦା। କ୍ଷୁତ୍ପିଣସାପରିଶ୍ରାନ୍ତା ଵିଦେଶସ୍ଥା ଵିଚେତସଃ । ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ପାର୍ଥ କିଂ କରଵାମହେ
ତାଙ୍କର କେଶ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭୋକ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଅତିଶୟ କ୍ଷୀଣ ଓ ଭ୍ରମିତ, ଦେଶାନ୍ତରରେ ଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—'ହେ ପାର୍ଥ, ଆମେ କଣ କରିବା?'
ପ୍ରାଣାନନ୍ତର୍ମନୋଯାତାନ୍ପ୍ରଯାଚିଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍। ଵଯଂ ଚାର୍ଜୁନ ତେ ଦାସା ହ୍ଯନୁରକ୍ଷ୍ଯା ହ୍ଯନାଥକାଃ
'ଆମର ପ୍ରାଣ, ମନ ଓ ହୃଦୟ ସବୁ ତୁମ ହାତରେ। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଆମେ ତୁମର ଦାସ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମେ ଅନାଥ।'
ଅନାଥାନ୍ଦୁଃଖିତାନ୍ଦୀନାନ୍କୃଶାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନ୍ପରାଜିତାନ୍। ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରାନ୍ନିରାଶାଂଶ୍ଚ ନାହଂ ହନ୍ମି କୃତାଞ୍ଜଲୀନ୍
‘ଯେଉଁମାନେ ଅନାଥ, ଦୁଃଖିତ, ଦୀନ, କ୍ଷୀଣ, ବୃଦ୍ଧ, ପରାଜିତ, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି ଓ ଆଶାହୀନ, ଏମାନେ ଯଦି ହାତ ଜୋଡି ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରେନି।'
ଭଵନ୍ତୋ ଯାନ୍ତୁ ଵିସ୍ରବ୍ଧା ନିର୍ଭଯା ଅମୃତା ଯଥା। ମମ ପାଦରଜୋଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଜୀଵନ୍ତୁ ସୁଚିରଂ ଭୁଵି
ତୁମେମାନେ ନିର୍ଭୟ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ, ଅମୃତ ହେବା ପରି, ଯାଅ। ମୋ ପାଦଧୂଳିର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଜୀବନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତାମଭଯାଂ ଵାଚଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯୋଧାଃ ସମାଗତାଃ । ଆଯୁଃ କୀର୍ତିଯଶୋଭିସ୍ତେ ତମାଶୀର୍ଭିରଵର୍ଧଯନ୍
ତାଙ୍କର ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଯୋଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, କୀର୍ତି ଓ ମହିମା ଚାହିଲେ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତାଃ କୁରଵୋ ଯଗ୍ନାଶ୍ଚ ଦିଵମାସ୍ଥିତାଃ । ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ତାପରେ କୌରବମାନେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଚଲିଗଲା; ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତାଭଯାସ୍ତେନ ତତୋ ଯାତାଃ କୁରୂନ୍ପ୍ରତି
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇ, କୌରବମାନେ ଦିଗରେ ଯିବାକୁ ଦେଲେ।
ସ କର୍ମ କୃତ୍ଵା ପରମାର୍ଯକର୍ମା ନିହତ୍ଯ ଶତ୍ରୂନ୍ଦ୍ଵିଷତାଂ ନିହନ୍ତା। ଯାତୋ ମହାମେଘ ଇଵାତପାନ୍ତେ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ପାର୍ଥଃ କୁରୁସୈନ୍ଯମେକଃ
ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ପାର୍ଥ ଏକାକି ଏଭଳି ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ଗଭୀର ମେଘ ତାପରେ ଛିଟିଯାଏ।
ତଂ ମାତ୍ସ୍ଯପୁତ୍ରଂ ଦ୍ଵିଷତାଂ ନିହନ୍ତା ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସଂପରିଗୃହ୍ଯ ରାଜନ୍
ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇ, ସେ ମାତ୍ସ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଧରି କହିଲେ, ରାଜନ।