ତତୋ ଵିସଂଜ୍ଞାନି ପରେଷୁ ପାର୍ଥଃ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂଦେଶମଥୋତ୍ତରାଯାଃ । ନିର୍ଯାହି ଵାହାଦିତି ମାତ୍ସ୍ଯପୁତ୍ରମୁଵାଚ ଯାଵତ୍କୁରଵୋ ଵିସଂଜ୍ଞାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଅବାକ୍ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାର୍ଥ ଉତ୍ତରଙ୍କ କଥା ମନେପକାଇ କହିଲେ, 'କୁରୁମାନେ ଏଉଁ ଭାବେ ଭ୍ରମିତ ଥିବାବେଳେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଳାଇ ନେବୁ।'
ଆଚାର୍ଯଶାରଦ୍ଵତଯୋଃ ସୁଶୁକ୍ଲେ କର୍ଣସ୍ଯ ପୀତଂ ରୁଚିରଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରମ୍। ଦ୍ରୌଣେଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ତଥୈଵ ନୀଲେ ଵସ୍ତ୍ରେ ସମାଦତ୍ସ୍ଵ ନରପ୍ରଵୀର
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶାରଦ୍ୱତ ଓ କୃପାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ପିତା ବସ୍ତ୍ର, ଦ୍ରୋଣ ଓ ରାଜାଙ୍କ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଂ ତୁ ତଥୈଵ ମନ୍ଯେ ଜାନାତି ମେଽସ୍ତ୍ରପ୍ରତିଘାତମେଷଃ। ଏତସ୍ଯ ଵାହାନ୍କୁରୁ ସଵ୍ଯତସ୍ତ୍ଵମେଵଂ ପ୍ରଯାତଵ୍ଯମମୂଢସଂଜ୍ଞୈଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ଭୀଷ୍ମ ମାତ୍ର ଜାଗ୍ରତ ଅଛନ୍ତି; ସେ ମୋର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ରୋକିପାରିବେ। ତାଙ୍କ ରଥର ବାମ ପଟେ ଘୋଡ଼ା ଚଳା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମିତ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଯିବାକୁ ହେବ।
ରଶ୍ମୀନ୍ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତତୋ ମହାତ୍ମା ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ଵିରାଟପୁତ୍ରଃ । ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁପାଦାଯ ମହାରଥାନାଂ ନାନାଵିଧାନ୍ଯଦ୍ଭୁତଵର୍ଣକାନି
ତାପରେ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା, ରଶି ଛାଡ଼ି ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗିନ ବସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ।
ମହାନ୍ତି ଚୀନାଂଶୁଦୁକୂଲକାନି ପଟ୍ଟାଂଶୁକାନି ଵିଵିଧାନି ମନୋଜ୍ଞକାନି । ହାରାଂଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ମଣିଭୂଷଣାନି ସୁଵର୍ଣନିଷ୍କାଭରଣାନି ମାରିଷ
ସେ ବଡ଼ ଚୀନୀ ବସ୍ତ୍ର, ମୂଲାୟମ କପଡ଼ା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଆକର୍ଷଣୀୟ ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଣି ଗହଣା, ହାର ଓ ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ଉଠାଇଲେ, ମାରିଷ।
ମାଣିକ୍ଯବାହ୍ଵଙ୍ଗଦକଙ୍କଣାନି ଅନ୍ଯାନି ରାଜ୍ଞାଂ ମଣିଭୂଷଣାନି। ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁପାଦାଯ ମହାରଥାନାଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁନଃ ଖଂ ରଥମାରୁରୋହ
ମାଣିକ୍ୟ ଜଡିତ ବାହୁବନ୍ଧ, କଙ୍କଣ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଣି ଗହଣା, ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥକୁ ଫେରି ଚଢ଼ିଲେ।
ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍କୃତସଂନିକାଶାନ୍ସଂମୋହନାସ୍ତ୍ରେଣ ଵିସଂଜ୍ଞକଲ୍ପାନ୍ । ନାସାଗ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ତକରାଙ୍ଗୁଲୀକଃ ପାର୍ଥୋ ଜହାସ ସ୍ମଯମାନଚେତାଃ
ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ନାକରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ରଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମୋହନାସ୍ତ୍ରରେ ଅବାକ୍ ଦେଖି, ହସିଲେ ଓ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତୋଽନ୍ଵଶାତ୍ତାଂଶ୍ଚତୁରଃ ସଦଶ୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାନ୍ । ତେ ତଦ୍ଵ୍ଯତୀଯୁର୍ଦ୍ଵିଷତାମନୀକଂ ଶ୍ଵେତା ଵହନ୍ତୋଽର୍ଜୁନମାଜିମଧ୍ଯାତ୍
ତାପରେ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ ସୁନା ହାର୍ନେସ୍ ପିନ୍ଧିଥିବା ଚାରିଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧାଉଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ତଥା ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶରୈରଭ୍ଯହନତ୍ତରସ୍ଵୀ। ସ ଚାପି ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ହଯାନ୍ନିହତ୍ଯ ଵିଵ୍ଯାଧ ଭୀଷ୍ମଂ ଦଶଭିଃ ପୃଷତ୍କୈଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କୁ ଶର ମାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ଦଶଟି ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ଭୀଷ୍ମମପାସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଦ୍ଧ୍ଵାଽସ୍ଯ ଯନ୍ତାରମରିଷ୍ଟଧନ୍ଵା। ତସ୍ଥୌ ଵିମୁକ୍ତୋ ରଥଵୃନ୍ଦମଧ୍ଯାଦ୍ରାହୁଂ ଵିଦାର୍ଯେଵ ସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକୁ ଆଘାତ କରି, ରଥମାଳା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇ ରହିଲେ, ଯେପରି ହଜାର କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାହୁକୁ ଭେଦିଯାଏ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ସଂଜ୍ଞାଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଃ ପାର୍ଥଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ମହେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପମ୍ । ରଣାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଂ ସ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତୋ ବଭାଷେ
ସଚେତନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ କଥଂଚିଦ୍ଭଵତୋ ଵିମୁକ୍ତସ୍ତଂ ଵୈ ପ୍ରବଧ୍ନୀତ ଯଥା ନ ମୁଚ୍ଯେତ୍। ତମବ୍ରଵୀଚ୍ଛାନ୍ତନଵଃ ପ୍ରହସ୍ଯ କ୍ଵ ତେ ଗତା ବୁଦ୍ଧିରଭୂତ୍କ୍କ ଵୀର୍ଯମ୍
'ତୁମର ଶତ୍ରୁ କିପରି ଯେ ଚାଲିଗଲା; ତାଙ୍କୁ ଧର, ଯେଉଁଠି ସେ ପୁଣି ଚାଲିନଯାଉ।' ତେବେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ହସି କହିଲେ, 'ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଭାବ କେଉଁଠି ଗଲା?'
ଶାନ୍ତିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ବାଣାଂଶ୍ଚ ଧନୁଶ୍ଚ ଚିତ୍ରମ୍ । ନ ତ୍ଵେଵ ବୀଭତ୍ସୁରଲଂ ନୃଶଂସଂ କର୍ତୁଂ ନ ପାପେଽସ୍ଯ ମନୋ ନିଵିଷ୍ଟମ୍
ତୁମେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ତୁମର ବାଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି ଉଭୟ ହାତ ଖାଲି ରହିଗଲ; କିନ୍ତୁ ବୀଭତ୍ସୁ କେବେ ନିର୍ଦୟ କାମ କରିନଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ କେବେ ମନ୍ଦ କାମରେ ଲାଗେନି।
ଜହ୍ଯାନ୍ନ ଧର୍ମଂ ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ହେତୋଃ ସର୍ଵେ ତୁ ତସ୍ମାନ୍ନ ହତା ରଣେଽସ୍ମିନ୍। କ୍ଷିପ୍ରଂ କୁରୂନ୍ଯାହି କୁରୁପ୍ରଵୀର ଵିଜିତ୍ଯ ଗାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଯାତୁ ପାର୍ଥଃ
ସେ ତିନି ଲୋକର ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିବେନି; ଏହିଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନାହାନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର କୁରୁମାନେକୁ ଧାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁ, ଓ ପାର୍ଥ ଗାଁ ଜିତି ଫେରୁନ୍ତୁ।
ସଂମୋହନାସ୍ତ୍ରପ୍ରତିମୋହିତାଃ ସ୍ଥ ଯୂଯଂ ନ ଜାନୀଥ ଧନାପହାରମ୍। ପଶ୍ଯାମି ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାନି ରାଜନ୍ଵିରାଟପୁତ୍ରେଣ ସମାହୃତାନି
ସମ୍ମୋହନାସ୍ତ୍ରରେ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛ; ଧନ ଚୋରି ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ ନାହାଁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ବିରାଟପୁତ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ନୃପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ମୋହିତେଷୁ ହନ୍ତୁଂ ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ସ ହନିଷ୍ଯତୀତି। ତଦା ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମତଯା ନୃଵୀରୋ ନ ଚାହନଦ୍ଵୋ ବଲଭିତ୍ତନୂଜଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭ୍ରମିତ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଚାହାନ୍ତିଥାନ୍ତି ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିପାରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୀର, ବଳଶାଳୀଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେମାନେକୁ ଧର୍ମରେ ଅହିଂସା କଲେ।
ଭାଗ୍ଯେନ ଯୁଷ୍ମାନଵଧୀନ୍ନ ପାର୍ଥଃ ସଂଧିଂ କୁରୂଣାମନୁମନ୍ଯମାନଃ । ତଦ୍ଯାତ ଯୂଯଂ ସହସୈନିକୈସ୍ତୈର୍ହତାଵଶିଷ୍ଟୈର୍ଗଜସାହ୍ଵଯଂ ପୁରୁମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ କୁରୁମାନେ ସନ୍ଧିକୁ ମନୋମନେ ମନ୍ଜୁରି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନାହାଁତ। ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାସହିତ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଅ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହସ୍ଯାତ୍ମହିତଂ ପ୍ରଶସ୍ଯ। ଅତୀତକାମୋ ଯୁଧି ସୋଽତ୍ଯମର୍ଷୀ ରାଜା ଵିନିଶ୍ଵସ୍ଯ ବଭୂଵ ତୂଷ୍ଣୀମ୍
ପିତାମହଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜା ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ ନିରବ ରହିଲେ।
ତଦ୍ଭୀଷ୍ମଵାକ୍ଯଂ ହି ନିଶମ୍ଯ ସର୍ଵେ ଧନଞ୍ଜଯାଗ୍ନିଂ ଚ ଵିଵର୍ଧମାନମ୍। ନିଵର୍ତନାଯୈଵ ମତିଂ ନିଦଧ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଂ ପରିରକ୍ଷମାଣାଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ରୂଷାଗ୍ନି ବଢ଼ିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥିତାନ୍ପ୍ରୀତମନାଃ ସମର୍ଥୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ସର୍ଵକୁରୁପ୍ରଵୀରଃ । ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵୀରୋଽନୁଯଯୌ ମୁହୂର୍ତଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଘୋଷେଣ ଵିନଦ୍ଯ ଲୋକମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନିରେ ସାରା ଜଗତକୁ ଗଞ୍ଜାଇ, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ତେଷାମନୀକାନି ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵିକୀର୍ଣଯାନଧ୍ଵଜକାର୍ମୁକାଣି। ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ପ୍ରହସନ୍କୁରୂଣାଂ ଶଙ୍ଖ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ବଲଵାନ୍ବଲେନ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶିବିର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ପାର୍ଥ ହସିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ତେ ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦଂ ତୁମୁଲଂ ନିଶମ୍ଯ ଧ୍ଵଜସ୍ଯ ଶବ୍ଦଂ ଚ ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ। ଗାଣ୍ଡୀଵଶବ୍ଦେନ ମୁହୁର୍ମୁହୁସ୍ତେ ଭୀତା ଯଯୁଃ ସର୍ଵଧନଂ ଵିହାଯ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶଂଖ ଧ୍ୱନି, ଆକାଶରେ ଧ୍ୱଜର ଶବ୍ଦ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନି ପୁନିପୁନି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଧନ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନର୍ଜୁନୋ ଦୂରତରଂ ଵିଭଜ୍ଯ ଧନଂ ଚ ସର୍ଵଂ ନିଖିଲଂ ନିଵର୍ତ୍ଯ । ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ତାନ୍ଦୂରମନୁପ୍ରଯାତ୍ଵା ଧନଞ୍ଜଯସ୍ତତ୍ର କୁରୂନ୍ମହାତ୍ମା। ଗୁରୂଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନଭିଵାଦ୍ଯ ବାଣୈର୍ନ୍ଯଵର୍ତତୋଦଗ୍ରମନାଃ ଶରୈଃ ସହ
ଅର୍ଜୁନ ଦୂରରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି, ସମସ୍ତ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦୂରକୁ ଗଲେ। ମହାତ୍ମା ଧନଞ୍ଜୟ ସମସ୍ତ କୁରୁ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୀର ନେଇ ଦୃଢ଼ ମନେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ।
ପିତାମହଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ମହାତ୍ମା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାମଭିଵାଦ୍ଯ ଵୀରଃ। ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଚୈଵ କୁରୂଂଶ୍ଚ ମାନ୍ଯାଞ୍ଶରୈଶ୍ଚ ସର୍ଵାନଭିଵାଦ୍ଯ ସଙ୍ଖ୍ଯେ। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯୋତ୍ତମରତ୍ନଚିତ୍ରଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ପାର୍ଥୋ ମକୁଟଂ ଶରୌଘୈଃ
ମହାତ୍ମା ବୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ତୀର ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଡ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ତୀର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ ପାର୍ଥ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ କାଟିଦେଲେ।
ଅରାଜଵଂଶସ୍ଯ କିମର୍ଥମେତନ୍ନିତ୍ଯଂ ନ ଧାର୍ଯଂ ମକୁଟଂ ତ୍ଵଯେତି। ସଂପାତିତଂ ଭୂମିତଲେ ସରତ୍ନଂ ପ୍ରୀତସ୍ତୁତୋ ମାତ୍ସ୍ଯସୁତୋ ବଭୂଵ
‘ତୁମେ ରାଜବଂଶର ନୁହଁ, ତେଣୁ ଏହି ମୁକୁଟ ସଦା ପିନ୍ଧିବାକୁ କାହିଁକି?’—ଏଭଳି କହି ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମାତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯଂ ନାଗମିଵ ପ୍ରଭିନ୍ନଂ ଵିଜିତ୍ଯ ଶତ୍ରୂନ୍ପରିଵର୍ତମାନମ୍। ଗାସ୍ତା ଵିଜିତ୍ଯାଭିମୁଖଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ନ ଶକ୍ନୁଵନ୍ତଃ କୁରଵଃ ପ୍ରଯାତାଃ
ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଧନଞ୍ଜୟ ଭଙ୍ଗ ନାଗ ଭଳି ପଛକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଗାଁମାନେକୁ ଆଗକୁ ଚଲାଇଲେ। କୁରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯଂ ସିଂହମିଵାତ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଗା ଵୈ ଵିଜିତ୍ଯାଭିମୁଖଂ ପ୍ରଯାନ୍ତମ୍ । ଉଦୀକ୍ଷିତୁଂ ପାର୍ଥିଵାସ୍ତେ ନ ଶେକୁର୍ଯଥୈଵ ମଧ୍ଯାହ୍ନଗତଂ ହି ସୂର୍ଯମ୍
ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସିଂହ ସଦୃଶ ଧନଞ୍ଜୟ ଗାଁମାନେକୁ ଜିତି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ରକ୍ତାନି ଵାସାଂସି ଚ ତାନି ଗୃହ୍ଯ ରଣୋତ୍କଟୋ ନାଗ ଇଵ ପ୍ରଭିନ୍ନଃ। ଜିତ୍ଵା ଚ ଵୈରାଟିମୁଵାଚ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପୋ ରଥିନାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ
ସେ ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭଙ୍ଗ ହାତୀ ସଦୃଶ ହୋଇ, ରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାର୍ଥ ବିଜୟୀ ହୋଇ ମାତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଆଵର୍ତଯାଶ୍ଵାନ୍ପଶଵୋ ଜିତାସ୍ତେ ଯାତାଃ ପରେ ପ୍ରୈହି ପୁରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ । ଉଦ୍ଧୁଷ୍ଯତାଂ ତେ ଵିଜଯୋଽଦ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଗାତ୍ରଂ ତୁ ତେ ସେଵତୁ ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଃ । ମାତା ତୁ ତେ ନନ୍ଦତୁ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୁଦୀର୍ଣହର୍ଷମ୍
ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଫେରାଅ; ଗାଁମାନେ ଜିତାଯାଇଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଯାଅ, ଆଜି ତୁମର ବିଜୟରେ ଖୁସି ହେଉ। ତୁମ ଦେହକୁ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ କର। ତୁମ ମାତା ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତୁ।
ତତୋ ଵିଜିତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ କୁରୁଗୋଵୃଷଭେକ୍ଷଣଃ। ସମାନଯାମାସ ତଦା ଵିରାଟସ୍ଯ ଧନଂ ମହତ୍
ତାପରେ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସଦୃଶ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ବିରାଟଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।