ପାର୍ଥେନ ସୃଷ୍ଟଃ ସ ତୁ ଗୃଧ୍ରପତ୍ରୋ ହ୍ଯାପୁଙ୍ଖଦେଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ନାଗମ୍। ଵିଦାର୍ଯ ଶୈଲପ୍ରଵରପ୍ରକାଶଂ ଯଥାଽଶନିଃ ପର୍ଵତମିନ୍ଦ୍ରସୃଷ୍ଟଃ
ପାର୍ଥଙ୍କ ଛାଡ଼ା ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖି ବାଣ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡକୁ ଭେଦି, ତାହାର ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଖୋଲି ଦେଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଭେଦି ଦିଏ।
ଶରପ୍ରତପ୍ତଃ ସ ତୁ ନାଗରାଜଃ ପ୍ରଵେପିତାଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯଥିତାନ୍ତରାତ୍ମା। ସଂସୀଦମାନୋ ନିପପାତ ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତଂ ଶୃଙ୍ଗମିଵାଚଲସ୍ଯ
ବାଣର ତାପରେ ହାତୀରାଜ ଶରୀର କମ୍ପିଲା, ମନ ଭୟଭୀତ ହେଲା; ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ପାହାଡ଼ର ବଜ୍ରାଘାତ ଶିଖର ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ନିପାତିତେ ଦନ୍ତିଵରେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତ୍ରାସାଦ୍ଵିକର୍ଣଃ ସହସାଽଵତୀର୍ଯ । ତୂର୍ଣଂ ପଦାନ୍ଯଷ୍ଟଶତାନି ଗତ୍ଵା ଵିଵିଂଶତେଃ ସ୍ଯନ୍ଦନମାରୁରୋହ
ବଡ଼ ହାତୀଟିଏ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବା ସହିତ, ଭୟରେ ବିକର୍ଣ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଆଠ ସେଂଶ ଦୌଡ଼ି, ବିବିଂଶତିଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ନିହତ୍ଯ ନାଗଂ ତୁ ଶରେଣ ତେନ ଵଜ୍ରୋପମେନାଦ୍ରିଵରପ୍ରକାଶମ୍। ତଥାଵିଧେନୈଵ ଶରେଣ ପାର୍ଥୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଵକ୍ଷସି ନିର୍ବିଭେଦ
ଏହି ବଜ୍ର ସମାନ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣରେ ହାତୀକୁ ମାରି, ପାର୍ଥ ଏହିପରି ଏକ ବାଣରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଛାତିକୁ ଭିଦ୍ରେ।
ହତେ ଗଜେ ରାଜନି ଚୈଵ ଭିନ୍ନେ ଭଗ୍ନେ ଵିକର୍ଣେ ଚ ସପାଦରକ୍ଷେ । ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତୈର୍ଵିଶିଖୈଃ ପ୍ରଭିନ୍ନାସ୍ତେ ଯୋଧମୁଖ୍ଯାଃ ସହସା ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ
ହାତୀ ମରିଯିବା, ରାଜା ଆହତ ହେବା ଏବଂ ବିକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ମୀ ସହିତ ଭାଗିଯିବା ପରେ, ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭାଗିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ବାଣେନ ହତଂ ଚ ନାଗଂ ଯୋଧାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ନୃପତିର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ। ରଥଂ ସମାଵୃତ୍ଯ କୁରଗ୍ନଵୀରୋ ରଣାତ୍ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଯତୋ ନ ପାର୍ଥଃ
ବାଣରେ ହାତୀ ମୃତ ହେବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଭାଗିଯିବା ଦେଖି, ରଥରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ରାଜା, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତଂ ଭୀତରୂପଂ ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଶତ୍ରୁଗଣାଵମର୍ଦୀ । ଅନ୍ଵାହ୍ଵଯଦ୍ଯୋଦ୍ଧୁମନାଃ କିରୀଟୀ ବାଣାଭିଵିଦ୍ଧଂ ରୁଧିରଂ ଵମନ୍ତମ୍
ଭୟଭୀତ ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଭାଗିଯିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେହି କିରୀଟିଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ମହେଷ୍ଵାସଵରେଽତିଵିଦ୍ଧେ ଧନଞ୍ଜଯେନାପ୍ରତିମେନ ଯୁଦ୍ଧେ। ସର୍ଵାଣି ସୈନ୍ଯାନି ଭଯାର୍ଦିତାନି ତ୍ରାସଂ ଯଯୁଃ ପାର୍ଥମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନି
ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ଯୋଦ୍ଧା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆହତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ସେନା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତେ ଶାନ୍ତିପରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽର୍ଜୁନଂ ନାଗମିଵ ପ୍ରଭିନ୍ନମ୍। ଉଚ୍ଚୈର୍ନଦନ୍ତଂ ବଲମତ୍ତମାଜୌ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ସିଂହମିଵର୍ଷଭାଣାମ୍
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ ହାତୀ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହାଡ଼ୁଥିବା ଏବଂ ବଳିଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ଦଢ଼ିଆ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ ଏବଂ ଭୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗାଣ୍ଡୀଵଶବ୍ଦେନ ତୁ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଯୋଧା ନିପେତୁଃ ସହସା ରଥେଭ୍ଯଃ। ଭଯାର୍ଦିତାଃ ପାର୍ଥଶରାଭିତପ୍ତାଃ ସିଂହାଭିପନ୍ନା ଇଵ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରାଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଅଲଗା ହୋଇଗଲେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଜଳିଯିବା ଏବଂ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସିଂହ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ହାତୀମାନେ ଭଳି।
ସଂରକ୍ତନେତ୍ରଃ ପୁନରିନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ଵୈକର୍ତନଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ପୃଷତ୍କୈଃ। ଵିତ୍ରାସ୍ଯ ତେଷାଂ ଦ୍ରଵତାଂ ସମୈକ୍ଷଦ୍ଦୁଃଶାସନଂ ଚୈକରଥେନ ପାର୍ଥଃ
ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ, ଦ୍ୱାଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ଭୟରେ ଭାଗୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉପରେ ଭୟ ବ୍ୟାପାଇଲେ ଏବଂ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ସହ ଏକ ରଥରେ ସାମ୍ନା କଲେ।
କର୍ଣୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥଶରାଭିତପ୍ତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରସହଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା । ଦୃଷ୍ଟୋଽର୍ଜୁନୋଽଯଂ ପ୍ରତିଯାମ ଶୀଘ୍ରଂ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯାମ ଇତୋ ଗତେନ
ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଜଳିଯିବା କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏବଂ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଆସିଛନ୍ତି! ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବା ଭଲ, ପଛରେ ଭଲ ଉପାୟ ଭାବିବା।'
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ତାତ କୃତଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଯଦର୍ଜୁନୋଽସ୍ମାଭିରିହାଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟଃ । ଭୂଯୋ ଵନଂ ଗଚ୍ଛତୁ ସଵ୍ଯସାଚୀ ପଶ୍ଯାମି ପୂର୍ଣଂ ସମଯଂ ନ ତେଷାମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ତୁମ କାମ ସଫଳ କରିଛ, କାରଣ ଆଜି ଆମେ ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ। ସବ୍ୟସାଚୀ ପୁଣିଥରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଫେରିଯାଉନ୍ତୁ; ମୁଁ ଦେଖୁଛି ସେମାନଙ୍କର ସମୟ ଏଖଣି ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ।
ଶରାର୍ଦିତାସ୍ତେ ଯୁଧି ପାଣ୍ଡଵେନ ପ୍ରସସୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମଥାହ୍ଵଯନ୍ତଃ। କର୍ଣୋଽବ୍ରଵୀଦାପତତ୍ଯେଷ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସଂପରିଵାର୍ଯ ଯାମଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ। କର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ଜିଷ୍ଣୁ ଆସୁଛନ୍ତି! ଆମେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଘେରି ଫେରିଯିବା।'
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵାରଣଯୂଥପାଭଃ କାଲେ ପ୍ରହର୍ତା ଯୁଧି ଶାତ୍ରଵାଣାମ୍। ଅଯଂ ଚ ପାର୍ଥଃ ପୁନରାଗତୋ ନୋ ମୂଲଂ ଚ ରକ୍ଷ୍ଯଂ ଭରତର୍ଷଭାଣାମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡିଆ ଭଳି, ସମୟରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି। ଏବେ ପାର୍ଥ ପୁଣି ଫେରିଛନ୍ତି; ଆମେ ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ମୂଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥଂ ତରସାଽଽପତନ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କାଲମିଵାତ୍ତଶସ୍ତ୍ରମ୍ । ଭଯାର୍ତରୂପଃ ଶରଣଂ ପ୍ରପେଦେ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚ କୃପଂ ଚ ଭୀଷ୍ମମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ କାଳ ଭଳି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟରେ ଡରିଯାଇ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ତଂ ଭୀତରୂପଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଶତ୍ରୁସହୋ ନିଷଙ୍ଗୀ। ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତମନାଃ କିରୀଟୀ ବାଣାଭିତପ୍ତଂ ରୁଧିରଂ ଵମନ୍ତମ୍
ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଦଳନୀ, ତଳୱାର ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ହୋଇ, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।
ଵିହାଯ କୀର୍ତିଂ ଚ ଯଶଶ୍ଚ ଲୋକେ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପରାଵୃତ୍ଯ ପଲାଯସେ କିମ୍। ନ ନନ୍ଦଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାହତାନି ତୂର୍ଯାଣି ଯୁଦ୍ଧାଦଵରୋପିତସ୍ଯ
ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ଯଶକୁ ଛାଡ଼ି, କାହିଁକି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚି ପଳାଇଯାଉଛ? ଯୁଦ୍ଧରୁ ହଟିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ବାଜାର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯିବ ନାହିଁ।
ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ ସୋଽଦ୍ଯ ମହୀଂ ସମଗ୍ରାଂ ଯାନାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଥ ଭୋଜନାନି। କଲ୍ଯାଣଗନ୍ଧୀନି ଚ ଚନ୍ଦନାନି ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପରାଵୃତ୍ଯ ତୁ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ କିମ୍ । ସୁଵର୍ଣମାଲ୍ଯାନି ଚ କୁଣ୍ଡଲାନି ହାରାଂଶ୍ଚ ଵୈଡୂର୍ଯକୃତୋପଧାନାନ୍
ଆଜି ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ, ରଥ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦନ, ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା, ସୁନାର ଦୁଲ, ହାର ଏବଂ ବୈଡୂର୍ୟ ପତିତ ହାର ମଧ୍ୟ ମିଳିବ ନାହିଁ।
ଚ୍ଯୁତରା ଯୁଦ୍ଧାନ୍ନ ତୁ ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦାସ୍ତଥା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାଦ୍ଯ ପାପ। ନ ଭୋଗହେତୋର୍ଵରଚନ୍ଦନଂ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯା ମଧୁରପ୍ରଲାପାଃ । ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସୂନୋ ପରେ ଚ ଲୋକେ ଫଲିତା ନ ଚେହ
ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭାଗିଯିବା ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମ ପାଇଁ ଆଜି ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ହେବ ନାହିଁ। ଭୋଗ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦନ, ମୁଖ୍ୟା ନାରୀମାନେ ମଧୁର କଥା କହିବେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ରାଜପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାସ୍ମି ନିଦେଶକାରୀ ପାର୍ଥସ୍ତୃତୀଯୋ ଯୁଧି ଚ ସ୍ଥିରୋସ୍ମି। ତଦର୍ଥମାଵୃତ୍ଯ ମୁଖଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନରେନ୍ଦ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସ୍ମର ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ
ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରୁଛି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୃତୀୟ ପାଣ୍ଡବ ଭାବରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଅଡିଗ। ଏହିପରି, ମୁଁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ରାଜାମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସ୍ମରଣ କର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର।
ମୋଘଂ ତଵୈତଦ୍ଭୁଵି ନାମଧେଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନେତୀହ କୃତଂ ପୁରସ୍ତାତ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଥିତୋସି ନାମ୍ନା ସୁଯୋଧନଃ ସନ୍ନିକୃତିପ୍ରଧାନଃ
ତୁମର 'ଦୁର୍ୟୋଧନ' ନାମ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ଯର୍ଥ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ତୁମେ ସୁଯୋଧନ, ସେନା ଏକତ୍ର କରିବାରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗୁଆ।
ନ ତେ ପୁରସ୍ତାଦଥ ପୃଷ୍ଠତୋ ଵା ପଶ୍ଯାମି ଦୁର୍ଯୋଧନ ରକ୍ଷିତାରମ୍। ପରୀପ୍ସ ଯୁଦ୍ଧେନ କୁରୁପ୍ରଵୀର ପ୍ରାଣାନ୍ମଯା ବାଣବଲାଭିତପ୍ତାନ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବ ନ କିମ୍ବା ପଛେ କୌଣସି ରକ୍ଷକକୁ ଦେଖୁନି; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, କୁରୁବୀର, ମୋ ତୀରର ତାପରେ ଜଳିଯାଉଛ।
ଆହୂଯମାନସ୍ତୁ ସ ତେନ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମହାତ୍ମନା ଵୈ ଧୃ ନିଵର୍ତିତଶ୍ଚାପି ଗିରାଙ୍କୁଶେନ ଗଜୋ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଇଵାଙ୍କୁଶେନ
ଏପରି ମହାନ ଆତ୍ମା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଡାକାଯିବା ପରେ, ଶବ୍ଦରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚେତାବନୀ ମିଳିଲା, ଯେପରି ମଦମସ୍ତ ହାତୀକୁ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଏ।
ସୋମୃଷ୍ଯମାଣୋ ଵଚସାଽଭିମୃଷ୍ଟୋ ମହାରଥେନାତିରଥସ୍ତରସ୍ଵୀ । ତତଃ ସ ପର୍ଯାଵଵୃତେ ରଥେନ ଭୋଗୀ ଯଥା ପାଦତଲାଭିମୃଷ୍ଟଃ
ସେଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ରଥୀ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସାପ ଭଳି, ସେ ତାଙ୍କର ରଥ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିକ୍ଷିପନ୍ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍। ଧୃତିଂ କୃତ୍ଵା ସୁଵିପୁଲାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପऩଞ୍ଜଯମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ, ଦୃଢ଼ ଧୃତି ଧରି, ପରଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସୋହମିନ୍ଦ୍ରାଦଭିକ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ନ ବିଭେମୀହ ଭାରତ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଵିପୁଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵିତ୍ତାନି ଚ ସୁଖାନି ଚ। କିମର୍ଥଂ ଯୁଦ୍ଧସମଯେ ପଲାପିଷ୍ଯେ ନରୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଏଠାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନି, ଭାରତ; ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛି, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ କାହିଁକି ମୁଁ ପଳାଇବି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ?
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜଃ ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ ଭାରତ। ସଂନ୍ଯଵର୍ତତ ଶୀଘ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତୋତ୍ରାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଏପରି କହି, ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଭାରତ, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଚାପରେ ପୀଡିତ ହାତୀ ଭଳି ଶୀଘ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଆକ୍ରାନ୍ତଭୋଗସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ଧନୁର୍ଵକ୍ର ଇଵୋରଗଃ । ରଥଂ ରଥେନ ସଂଗମ୍ଯ ଯୋଧଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଫଣ ଉଠାଇଥିବା ସାପ ଭଳି, ସେ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ରଥ ସହିତ ମିଶାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କର୍ଣଃ ପରିଵର୍ତମାନଂ ନିଵୃତ୍ଯ ସଂସ୍ତମ୍ଭିତସର୍ଵଗାତ୍ରମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଦକ୍ଷିଣତୋଽନ୍ଵରକ୍ଷତ୍ପାର୍ଥାନ୍ମହାବାହୁରଧିଜ୍ଯଧନ୍ଵା
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଘୁଞ୍ଚିଯିବା ଦେଖି, କର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ସଂଯମ କରି, ଧନୁଷ୍ୟ ତଣା ଥିବା ଦୃଢ଼ ବାହୁ ନେଇ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଡାହାଣପଟେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।