ମଯା ଚକ୍ରମିଵାଵିଦ୍ଧଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି କେଵଲମ୍ । ତାନହଂ ରଥନୀଡେଭ୍ଯଃ ପରଲୋକାଯ ଶାତ୍ରଵାନ୍। ଏକଃ ପ୍ରଦ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ଚକ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍
ମୁଁ ଏକାକି ଏମିତି ଭାବରେ ଏହି ସେନାକୁ ଭେଦି ଦେଖାଇବି, ଯେପରି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭେଦାଯାଏ । ରଥର ଆସନରୁ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି, ଯେପରି ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଭଗାଇଥିଲେ ।
ଅସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ। ମାର୍ଗମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତମପି ଭେତ୍ସ୍ଯାମି ପର୍ଵତମ୍
ମୁଁ ରଥରେ ଅଡ଼ିଗ ରହି, ସମ ଓ ଅସମ ଭୂମିରେ, ଯଦି ମୋ ପଥରେ ପାହାଡ଼ ଅଟକି ରହିଥାଏ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗିଦେବି ।
ଅହମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ ଦ୍ଵିଷତୋ ବଲଦର୍ପିତାନ୍। ମାତଲିଂ ସାରଥିଂ କୃତ୍ଵା ନିଵାତକଵଚାନ୍ରଣେ । ହତଵାନ୍ସର୍ଵତଃ ସର୍ଵାନ୍ଧାଵତୋ ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତଦା
ମୁଁ ମାତଳିଙ୍କୁ ସାରଥି କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନିବାତକବଚମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇବା ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ହରାଇଥିଲି ।
ନିଵାତକଵଚାନ୍ହତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵାସ୍ତ୍ରୈଃ ସହସ୍ରଶଃ । ପରଂ ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯପୁରମାରୁଜମ୍
ମୁଁ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହଜାର-ହଜାର ନିବାତକବଚଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ଯାଇ ସୁନାର ସହରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲି ।
ହତ୍ଵା ଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ରଥାନାମୁଗ୍ରଧନ୍ଵିନାମ୍। ପୌଲୋମାନ୍କାଲକେଯାଂଶ୍ଚ ସମରେ ଭୃଶଦାରୁଣାନ୍ । ଅସୁରାନହନଂ ଘୋରାନ୍ରୌଦ୍ରେଣାସ୍ତ୍ରେଣ ସାରଥେ
ମୁଁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ରଥ, ପୌଲୋମ ଓ କାଳକେୟ ଭୟଙ୍କର ଅସୁରମାନେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାରଥି, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲି ।
ଅହମିନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଦୃଢାଂ ମୁଷ୍ଟିଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତତାମ୍ । ପ୍ରଗାଢନିପୁଣଂ ଚିତ୍ରମତିଵୃଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତେଃ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟି ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଠାରୁ ତୀବ୍ର ହସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଠାରୁ ଗଭୀର, ଦକ୍ଷ, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଥିଲି ।
ରୌଦ୍ରଂ ରୁଦ୍ରାଦହଂ ଵେଦ୍ମି ଵାରୁଣଂ ଵରୁଣାଦପି । ସୌର୍ଯଂ ସୂର୍ଯାଦହଂ ଵେଦ୍ମି ଯାମ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡଧରାଦପି
ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର, ବରୁଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ବାରୁଣୀ ଅସ୍ତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୌର ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଯମଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣେ ।
ଅସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯମଗ୍ନେଶ୍ଚ ଵାଯଵ୍ଯଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ। ଅନ୍ଯୈର୍ଦେଵୈରହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୋ ମାଂ ଵିଷହତେ ପୁମାନ୍
ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର, ବାୟୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଛି—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କିଏ ମୋତେ ରୋକିପାରିବେ?
ଅଦ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ମୁକ୍ତୈଃଶରୌଘୈ ରୋମହର୍ଷଣୈଃ । କୁରୂଣାଂ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ରଥଵୃନ୍ଦାନି ଧନ୍ଵିନାମ୍
ଆଜି ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ରୋମାଞ୍ଚକର ବାଣବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ କୌରବମାନେଙ୍କ ରଥୀମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଭୁଇଁକୁ ପଡ଼ାଇଦେବି ।
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତସ୍ତେନ ଵୈରାଟିଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା। ଵ୍ଯଗାହତ ରଥାନୀକଂ ଭୀମଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵାଜିଭିଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱାସିତ ହୋଇ, ବିରାଟ ରାଜା ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରଥବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ରଥିସିଂହମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଜିଗୀଷନ୍ତଂ ପରାନ୍ରଣେ। ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ତଦୈଵୋଗ୍ରୋ ଜ୍ଯାଂ ଵିକର୍ଷନ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଏବେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଭୟଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ସମାନ, ଧନୁଷର ତାଣି ଧ୍ୱନି କରି, ଅଜୟ ରଥୀସିଂହ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତିବା ଆଶାରେ ଧାଉଥିଲେ ।
ଦୁଃଶାସନୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ତୂର୍ଣମର୍ଜୁନଂ ଭରତର୍ଷଭଃ
ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଶାସନ ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇଲେ ।
ଅନ୍ଯେଽପି ଚିତ୍ରାଭରଣା ଯୁଵାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ । ଅଭ୍ଯଯୁର୍ଭୀମଧନ୍ଵାନୋ ମୌଵୀ ପର୍ଯସ୍ଯ ବାହୁଭିଃ
ଅନ୍ୟ ଯୁବକ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚମକୁଥିବା ଆଭୂଷଣ ଓ ଚକଚକିଆ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେ, ବାହୁ ଚଳାଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ।
ଦୁଃଶାସନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଵୃଷସେନୋ ଵିଵିଶତିଃ। ଅଭୀତା ଭୀମଧନ୍ଵାନଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଦୁଃଶାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ବୃଷସେନ ଓ ବିବିଶତି, ଭୟହୀନ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନେଲେ ।
ତସ୍ଯ ଦୁଃଶାସନଃ ଷଷ୍ଟିଂ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ସମାର୍ପଯତ୍। ଅସ୍ଯତଃ ପ୍ରତିସନ୍ଧାଯ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତା'ପରେ ଦୁଃଶାସନ, ଧୀର କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଷ ତାଣିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ବାମ ପାଶ୍ୱରେ ଷଷ୍ଟିଟି ବାଣ ଲଗାଇଲେ ।
ପୁନଶ୍ଚୈଵ ସ ଭଲ୍ଲେନ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵୈରାଟିମୁତ୍ତରମ୍ । ଦ୍ଵିତୀଯେନାର୍ଜୁନଂ ଵୀରଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ପୁଣି, ସେ ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିରାଟପୁତ୍ର ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଣରେ ଶୂର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ ।
ତସ୍ଯ ଜିଷ୍ଣୁରୁଦାଵୃତ୍ଯ କ୍ଷୁରଧାରେଣ କାର୍ମୁକମ୍। ପ୍ରାକୃନ୍ତଦ୍ଗୃଧ୍ରପତ୍ରେଣ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍
ତା'ପରେ ଜିଷ୍ଣୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଦୃତ ହୋଇ, ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଥିବା ଧାରାଳା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ସୋପଯାତୋ ରଥୋପସ୍ଥାତ୍ପାର୍ଥବାଣାଭିପୀଡିତଃ
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ସେ ରଥର ଅଗ୍ରଭାଗରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ।
ସର୍ଵା ଦିଶଶ୍ଚାଭ୍ଯପତଦ୍ବୀଭତ୍ସୁରପାରାଜିତଃ। ତଂ ଵିକର୍ଣଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ପରଵୀରଧ୍ନମର୍ଜୁନଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ
ଅଜୟ ଭୀମସେନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପାଖା ଲାଗିଥିବା ଶରରେ ଶତ୍ରୁମାରକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଳିଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
ତତସ୍ତମପି କୌନ୍ତେଯଃ ଶରେଣ ନତପର୍ଵଣା । ଲଲାଟେଽଭ୍ଯହନଦ୍ଗାଢଂ ସ ଵିଦ୍ଧଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭଯାତ୍
ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏକ ଭଲ ଯୋଡ଼ିଥିବା ଶରରେ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଜୋରଦାର ଆଘାତ କଲେ; ଘାଏଲ ହୋଇ ସେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ ପାର୍ଥମୁପାଦ୍ରୁତ୍ଯ ଦୁସ୍ସହଃ ସଵିଵିଂଶତିଃ। ଅଵାକିରଚ୍ଛରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପରୀପ୍ସନ୍ଭ୍ରାତରଂ ରଣେ
ଏହା ପରେ ଦୁଷ୍ସହ ଓ ବିବିଂଶତି ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ସହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଦୃତ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ତାଙ୍କୁ ବର୍ଷା କଲେ।
ତାଵୁଭୌ ଗୃଧ୍ରପତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ନିଶିତାଭ୍ଯାଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ଯୁଗପଦ୍ଵ୍ଯଗ୍ରସ୍ତଯୋର୍ଵାହାନସୂଦଯତ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ଏକାସାଥିରେ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପାଖା ଲାଗିଥିବା ଶରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବେଧିଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ତୌ ହତାଶ୍ଵୌ ତୁ ଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗୌ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ମଜାଵୁଭୌ । ଅଭିପତ୍ଯ ରଥୈରନ୍ଯୈରପନୀତୌ ପଦାନୁଗୈଃ
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ଓ ଦେହ ଘାଏଲ ହେବା ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଅନ୍ୟ ରଥ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସାଥିମାନେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ନେଇଗଲେ।
ଵ୍ଯଦ୍ରାଵଯଦଶେଷାଂଶ୍ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତାଂସ୍ତଦା । ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଚ ରଣେ ପାର୍ଥୋ ରଣଭୂମିଂ ଵ୍ଯରାଜଯତ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେକୁ ଭୟରେ ଭଗାଇଦେଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ବିଜୟଶାଳୀ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
କିରୀଟମାଲୀ କୌନ୍ତେଯୋ ଲବ୍ଧଲକ୍ଷଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପାତଯନ୍ନୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ବାହୂଶ୍ଚ ପରିଘୋପମାନ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଶୂରତା ସହିତ, ଲୋହା ଗଦା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ଉତ୍ତମ ମୁଣ୍ଡମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରୁଥିଲେ।
ଅଶେରତ ମହାଵୀରାଃ ଶତଶୋ ରୁକ୍ମମାଲିନଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ବଡ଼ ଶୂରବୀରମାନେ, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
କମଲଦିନକରେନ୍ଦୁସନ୍ନିଭୈଃ ସିତଦଶନୈଃ ସୁମୁଖାକ୍ଷିନାସିକୈଃ। ରୁଚିରମକରକୁଣ୍ଡଲୈର୍ମହୀ ପୁରୁଷଶିରୋଭିରଥାସ୍ତୃତା ବଭୌ
ଭୂମି ଉପରେ ମନୁଷ୍ୟର ମୁଣ୍ଡମାନେ ପଡ଼ିଥିଲା—ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଧଳା ଦାନ୍ତ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆଖି ଓ ନାକ, କମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଚମକୁଥିବା ମକର ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି—ଏହି ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
ସୁନସଂ ଚାରୁଦୀପ୍ତାଶ୍ଚଂ କ୍ଲୃପ୍ତଶ୍ମଶ୍ରୁ ସ୍ଵଲଂକୃତମ୍ । ଅଦୃଶ୍ଯତ ଶିରଶ୍ଛିନ୍ନମନେକଂ ହେମକୁଣ୍ଡଲମ୍
ଅନେକ କଟା ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଚମକୁଥିବା, ଦାଢ଼ି ଓ ଭଲ ଭୂଷିତ, ସୁନା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି।
ଏଵଂ ତତ୍ପ୍ରହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମନ୍ତାତ୍ପ୍ରଦ୍ରୁତଂ ଭଯାତ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେହି ସେନା ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ି ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲା।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କର୍ଣଃ ସୌବଲଃ ଶକୁନିସ୍ତଦା। ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଶ୍ଚ କୃପଶ୍ଚାତିରଥୋ ରଣେ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ଶକୁନି, ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ—ଏହି ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ।