ସାରଥିଂ ଚ ହଯାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ । ଉରସ୍ଯତାଡଯତ୍ପାର୍ଥଂ ତ୍ରିଭିରେଵାଯସୈଃ ଶରୈଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥି ଓ ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ଦଶଟି କଣ୍ଟାରେ ଘାତ କଲେ; ଏବଂ ତିନୋଟି ଲୋହାର ମୁଣ୍ଡିଆ କଣ୍ଟାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା କୁରୁପିତାମହମ୍। ଧ୍ଵଜଂ ଚ ସାରଥିଂ ଚାପି ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଣ୍ଟାରେ କୁରୁମହାପିତାମହଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତାକା ଓ ସାରଥିକୁ ଦଶଟି କଣ୍ଟାରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମଦ୍ଭୁତମ୍। ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ସହ ପାର୍ଥେନ ବଲିଵାସଵଯୋରିଵ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଦେଖିଲେ ଗା ଖଡ଼ିଯାଏ, ଏହା ବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳିଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସନ୍ତତଂ ଶରଜାଲାଭିରାକାଶଂ ସମପଦ୍ଯତ। ଅମ୍ବୁଦୈରିଵ ଧାରାଭିସ୍ତଯୋଃ କାର୍ମୁକନିଃସୃତୈଃ
ତାଙ୍କର ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଥିବା କଣ୍ଟାର ଝରି ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲା, ଯେପରି ମେଘରୁ ଝରୁଥିବା ପାଣିର ଧାରା ଆକାଶକୁ ଆଛାଦିତ କରେ।
ଭଲ୍ଲୈର୍ଭଲ୍ଲାଃ ସମାହତ୍ଯ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋ ରଣେ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵ୍ଯରାଜନ୍ତ ଖଦ୍ଯୋତାଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ହି
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, କଣ୍ଟା ଏକାଉପରେ ଏକ ଟକ୍କର ଖାଉଥିଲା, ଏହା ଆକାଶରେ ବର୍ଷାକାଳର ଜୁଗନ୍ତି ଝିଙ୍କା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଅଗ୍ନିଵକ୍ରୋପମଂ ଘୋରଂ ମଣ୍ଡଲୀକୃତମାହଵେ । ଗାଣ୍ଡୀଵମଭଵଞ୍ଜିଷ୍ଣୋଃ ସଵ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣମସ୍ଯତଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମାଝରେ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଦାହକ ଅଗ୍ନିର ବଜ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲା, ସେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦୁଇ ହାତରେ ଏହାକୁ ଚଳାଉଥିଲେ।
ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଶ୍ଛାଦଯନ୍ନିଵ ତୋଯଦଃ । ଅର୍ଜୁନଶ୍ଛାଦଯଦ୍ଭୀଷ୍ମଂ ଶରଵର୍ଷୈରନେକଶଃ
ଯେପରି ଏକ ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ପାଣିର ଧାରାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ଅନେକ କଣ୍ଟାର ବର୍ଷାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ।
ତାଂ ସମୁଦ୍ରମିଵୋଦ୍ଧୂତାଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସମୁଦ୍ଯତାମ୍ । ଵ୍ଯଧମତ୍ସାଯକୈର୍ଭୀଷ୍ମଃ ସୋର୍ଜୁନଂ ଚ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ର ପରି ଉଠିଥିବା ସେଇ କଣ୍ଟାର ବର୍ଷାକୁ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ନିଜ କଣ୍ଟାରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତତସ୍ତାନି ଵିସୃଷ୍ଟାନି ଶରଜାଲାନି ସଙ୍ଘଶଃ। ଆହତାନି ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତଂ ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ଏହି ଦଳେ ଦଳେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା କଣ୍ଟାର ଝରି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥକୁ ଲାଗି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ତତଃ କନକପୁଙ୍ଖାଗ୍ରୈଃ ଶିତୈଃ ସଂନତପର୍ଵଭିଃ । ପତଦ୍ଭିଃ ଖଗଵାଜୈଶ୍ଚ ଦ୍ଯୌରାସୀତ୍ସଂଵୃତା ଶରୈଃ
ତାପରେ, ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିଆ, ଭଲ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା କଣ୍ଟା ଓ ପଙ୍ଖ ଲାଗିଥିବା କଣ୍ଟା ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଏହି କଣ୍ଟାରେ ଆକାଶ ଆଛାଦିତ ହୋଇଗଲା।
ତତଃ ପ୍ରାସୃଜଦୁଗ୍ରାଣି ଶରଜାଲାନି ପାଣ୍ଡଵଃ। ତାଵନ୍ତି ଶରଜାଲାନି ଭୀଷ୍ମଃ ପାର୍ଥାଯ ପ୍ରାହିଣୋତ୍
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ଭୟଙ୍କର କଣ୍ଟାର ଝରି ଛାଡ଼ିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ସେତେ କଣ୍ଟାର ଝରି ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ପଠାଇଲେ।
ସାଶ୍ଵଂ ସସୂତଂ ସରଥଂ ସ ପାର୍ଥଂ ସମାଚିନୋଦ୍ଭାରତୋ ଵତ୍ସଦନ୍ତୈଃ । ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵା ନଭଶ୍ଚ ବାଣୈସ୍ତପନୀଯପୁଙ୍ଖୈଃ
ବଛଡ଼ାର ଦାନ୍ତ ପରି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କର ଘୋଡା, ସାରଥି ଓ ରଥକୁ ଆଛାଦିତ କଲେ; ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଲାଗିଥିବା କଣ୍ଟାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ।
ତତୋ ଦେଵର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ଭୀଷ୍ମୋ ଯଦର୍ଜୁନମଵାରଯତ୍
ତାପରେ ଦେବଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କାରଣ ଭୀଷ୍ମ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରୋକି ଦୁର୍ଲଭ କାମ କରିଥିଲେ।
ବଲଵାନର୍ଜୁନୋ ଦକ୍ଷଃ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। କୋଽନ୍ଯଃ ସମର୍ଥଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵେଗଂ ଧାରଯିତୁଂ ରଣେ
ଅର୍ଜୁନ ବଳଶାଳୀ, ଦକ୍ଷ ଓ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିପାରିବା; ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ଅଟକାଇପାରିବା ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି?
ଋତେ ଶାନ୍ତନଵାଦ୍ଭୀଷ୍ମାତ୍କୃଷ୍ଣାଦ୍ଵା ଦେଵକୀସୁତାତ୍ । ଆଚାର୍ଯଵରମୁଖ୍ଯାଦ୍ଵା ଭାରଦ୍ଵାଜାନ୍ମହାବଲାତ୍
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ କିମ୍ବା ମହାବଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ କ୍ରୀଡତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ । ଚକ୍ଷୂଂଷି ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମୋଦଯନ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ସେଇ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି ଖେଳୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଖିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ତଥୈଵୈନ୍ଦ୍ରମାଗ୍ନେଯଂ ଚ ସୁଦାରୁଣମ୍ । କୌବେରଂ ଵାରୁଣଂ ଚୈଵ ଯାମ୍ଯଂ ଵାଯଵ୍ଯମେଵ ଚ । ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନୌ ମହାତ୍ମାନୌ ସମରେ ତୌ ଵିରେଜତୁଃ
ପ୍ରଜାପତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, କୁବେର, ବାରୁଣ, ଯମ ଓ ବାୟୁର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଯୁଦ୍ଧରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ଵିସ୍ମିତାନ୍ଯଥ ଭୂତାନି ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଯୁଗେ ତଦା। ସାଧୁ ପାର୍ଥ ମହାବାହୋ ସାଧୁ ଭୀଷ୍ମେତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ 'ବଡ଼ ଭଲ କଲେ, ପାର୍ଥ, ବଡ଼ ଭଲ କଲେ, ଭୀଷ୍ମ' ବୋଲି କହିଲେ।
ନୈତଦନ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଦର୍ଶଯିତୁମାହଵେ। ମହାସ୍ରାଣାଂ ସଂପ୍ରଯୋଗଂ ସମରେ ଭୀଷ୍ମପାର୍ଥଯୋଃ
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ସଂଘାତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷୋରସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦୁଇ ଯୋଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ର-ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଥ ଜିଷ୍ଣୁରୁଦାଵୃତ୍ଯ ଶିତଧାରେଣ କାର୍ମୁକମ୍ । ନ୍ଯକୃନ୍ତଦ୍ଗୃଧ୍ରପତ୍ରେଣ ଶାତକୁମ୍ଭପରିଷ୍କୃତମ୍
ତାପରେ ଜିଷ୍ଣୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ, ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଲଗା ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଭୀଷ୍ମୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକଂ ରଣେ। ସମାଦାଯ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସଜ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ମହାବଲଃ
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ ତଣିଲେ।
ଶରାଂଶ୍ଚ ସୁବହୁନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମୁମୋଚାଶୁ ଧନଂଜଯେ । ଅର୍ଜୁନୋପି ଶରାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ଭୀଷ୍ମାଯ ନିଶିତାନ୍ବହୂନ୍। ଚିକ୍ଷେପ ଚ ମହାତେଜାସ୍ତଥା ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵେ
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ଭୀଷ୍ମ ବହୁତ ତୀର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଛାଡିଦେଲେ; ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଛାଡିଲେ।
ତଯୋର୍ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷୋରସ୍ଯତୋରନିଶଂ ଶରାନ୍ । ନ ଵିଶେଷସ୍ତଦା ରାଜନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସୁମହାତ୍ମନୋଃ
ହେ ରାଜା, ଦେବୀୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ଏକାଉପରେ ଏକ ଅନବରତ ତୀର ଛାଡୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଅଥାଵୃଣୋଦ୍ଦଶ ଦିଶଃ ଶରୈରତିରଥସ୍ତଦା । କିରୀଟମାଲୀ କୌନ୍ତେଯଃ ଶୂରଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ତଥା
ତା'ପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ତୀରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ; ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ସେପରି କଲେ।
ଅତୀଵ ପାଣ୍ଡଵୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚାତୀଵ ପାଣ୍ଡଵମ୍ । ବଭୂଵ ତତ୍ର ସଙ୍ଘେଽସ୍ମିନ୍ଲୋକେ ରାଜଂସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ସେଠାରେ, ଏହି ସମାବେଶରେ, ପାଣ୍ଡବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ଦେଲେ, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ତେଣୁ ଏହି ଲୋକରେ ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ପାଣ୍ଡଵେନ ହତାଃ ଶୂରା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରଥରକ୍ଷିଣଃ। ଶେରତେ ସ୍ମ ମହାବାହୋ କୌନ୍ତେଯସ୍ଯାଭିତୋ ରଥମ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୂର୍ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ମୁକ୍ତା ନିରମିତ୍ରଂ ଚିକୀର୍ଷଵଃ। ଅସକ୍ତାଃ ପୁଙ୍ଖସଂସକ୍ତାଃ ଶ୍ଵେତଵାହନପତ୍ରିଣଃ
ତା'ପରେ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀରମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅସହାୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଧଳା ଘୋଡ଼ାର ପଙ୍ଖ ଲଗାଇ ଅବିରତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ।
ନିଷ୍ପତନ୍ତୋ ରଥାତ୍ତସ୍ଯ ଧୌତା ହୈରଣ୍ଯଵାସସଃ। ଆକାଶେ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ହଂସାନାମିଵ ପଙ୍କ୍ତଯଃ
ସୁନାର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଉଡ଼ିଯାଇ, ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ଯେପରି ଧାରରେ ଉଡ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ହି ପ୍ରଗାଢଂ ଚିତ୍ରମସ୍ଯତଃ । ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ମାନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଥାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଗଭୀର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।