ତସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ତଦା କ୍ଷିପ୍ରଂ କ୍ଷୁରଧାରେଣ କାର୍ମୁକମ୍ । ନ୍ଯକୃନ୍ଯଦ୍ଗୃଧ୍ରପତ୍ରେଣ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍
ତାପରେ, ପାର୍ଥ ତୁରନ୍ତ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଲଗା ଏକ କ୍ଷୁରଧାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସୁନାରେ ମଣ୍ଡିତ ବୃଷସେନଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭୂଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ସ ପାର୍ଥବାଣାଭିହତୋ ରଥାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ଦୁଦ୍ରୁଵେ
ତାପରେ, ପାର୍ଥ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ବୃଷସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ। ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ, ବୃଷସେନ ରଥରୁ ଉଡ଼ି ଭାଗିଗଲେ।
ଦୁଃଶାସନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଶକୁନିଶ୍ଚ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଆଯାନ୍ତଂ ଭୀମଧନ୍ଵାନଂ ପର୍ଯକୀର୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ବିବିଂଶତି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆଗେଇଯିବାବେଳେ ତୀରରେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ।
ତେଷାଂ ପାର୍ଥୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଯୁଗଂ ଧ୍ଵଜଂ ଶରାସଂ ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭଲ ଯୋଡ଼ା ଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ତେଜରେ ସେମାନଙ୍କ ଯୋକ, ପତାକା ଓ ତୀରକୁଟିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ନିକୃତ୍ତଧ୍ଵଜାଃ ସର୍ଵେ ଛିନ୍ନକାର୍ମୁକଵେଷ୍ଟନାଃ । ରଣମଧ୍ଯାଦପଯଯୁଃ ପାର୍ଥବାଣାଭିପୀଡିତାଃ
ସମସ୍ତେ, ପତାକା କାଟିଯିବା ଓ ଧନୁର ତାର କଟିଯିବା ପରେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀରରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ ପଛୁଆଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵୈରାଟିମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତଂ ମେ ପ୍ରାପଯେଦାନୀଂ ତାଲଂ ସୌଵର୍ଣମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ହସି, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏବେ ମୋତେ ସୁନାରେ ମଣ୍ଡିତ ଉଚ୍ଚ ତାଳଗଛଟି ଆଣିଦିଅ।'
ମେଘମଧ୍ଯେ ଯଥା ଵିଦ୍ଯୁଦୁଜ୍ଜ୍ଵଲନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅସୌ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତତ୍ର ଯାହି ପରଂତପ
ଏପରି ଭାବରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆବାର ଆବାର ଚମକିଥାଏ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତିଅଁଠି ଚମକୁଛନ୍ତି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ବୀର, ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଯାଅ।
ଅସ୍ରାଣି ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ। ଘୋରରୂପାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଲଘୂନି ଚ ଗୁରୂଣି ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇବି, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର, ବିଚିତ୍ର, ହାଲୁକା ଓ ଭାରି ଦୁଇପ୍ରକାର।
ଅସ୍ମାକଂ ପୋଷକୋ ନିତ୍ଯମାବାଲ୍ଯାନ୍ମତ୍ସ୍ଯଭୂମିପ। ଶ୍ରେଯସ୍କାମୀ ସଦାଽସ୍ମାକଂ ଯୋଗକ୍ଷେମକରଃ ସଦା
ମତ୍ସ୍ୟ ଭୂମିପତି ଆମ ପ୍ରତି ଶିଶୁକାଳରୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଆମ ଭଲର କାମନା କରନ୍ତି, ସଦା ଆମ ଯୋଗକ୍ଷେମ ଦେଖନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଙ୍କେ ଵିର୍ଧିତୋ ବାଲ୍ଯେ ତଦ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଅସ୍ମାକଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଶମକାମୋ ଦିଵାନିଶମ୍
ଶିଶୁକାଳରେ ତାଙ୍କ ଗୋଦିରେ ବଢ଼ିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଆମ ପ୍ରତି ସେ ଦିନ ରାତି ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈରାଟିଃ ପାର୍ଥସାରଥିଃ। ଵାହଯଚ୍ଚୋଦିତସ୍ତେନ ରଥଂ ଭୀଷ୍ମରଥଂ ପ୍ରତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମତ୍ସ୍ୟପୁତ୍ର, ପାର୍ଥଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ରଥକୁ ଚଳାଇଲେ।
ତଂ ରଥଂ ଚୋଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମମ୍ । ଵାଯୁନେଵ ମହାମେଘଂ ସହସାଽଭିସମୀରିତମ୍। ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାଚ୍ଚ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସା
ଫଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଏପରି ତେଜରେ ଆଗେଇଯିବା ଦେଖି, ଯେପରି ବଡ଼ ମେଘ ବାୟୁରେ ତେଜରେ ଚାଲିଯାଏ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ରଥ ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ନା କରିଲେ।
ଆଯାନ୍ତମର୍ଜୁନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଃ ପରପୁଂଜଯଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଞ୍ଜଗାମ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥୀ ମହର୍ଷଭମିଵର୍ଷଭଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିଥିବା ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ ଅନ୍ୟ ବଳଦ ସାମ୍ନା କରିବା ପରି, ସେଠାକୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ତଥା ହି ଗୁପ୍ତ ଏତେଷାଂ ଦୁରାଧର୍ଷଃ ପିତାମହଃ । ହନ୍ଯମାନେଷୁ ଯୋଘେଷୁ ଧନଂଜଯମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ଓ ଅଜୟ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିବାବେଳେ, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ କାର୍ମୁକଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍ । ଶରାନାଦାଯ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାନ୍ମର୍ମଦେହପ୍ରମାଥିନଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧନୁଷ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ଧରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ଭେଦି ଦେଇପାରିବ।
ପାଣ୍ଡୁରେଣାତପତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ମୂର୍ଧନି । ଶୁଶୁଭେ ସ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଗିରିଃ ସୂର୍ଯୋତ୍ତରେ ଯଥା
ପାଣ୍ଡୁର ଛତା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରାଯାଉଥିବା ସେଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରାଧ୍ମାପ୍ଯ ଶଙ୍ଖଂ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ପରେ, ସେ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି, ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତମଵେକ୍ଷ୍ଯ ସମାଯାନ୍ତଂ କୌନ୍ତେଯଃ ପରଵୀରହା । ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦମେଯାତ୍ମା ପ୍ରିଯାତିଥିମିଵାଗତମ୍ । ଦେଵଦତ୍ତଂ ମହାଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ଯୁଧି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁବିରମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ଅପାର ମନୋବଳରେ, ପ୍ରିୟ ଅତିଥିକୁ ଆଗ୍ରହରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ମହାଶଂଖ ଦେବଦତ୍ତକୁ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ତୌ ଶଙ୍ଖନାଦାଵତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୀଷ୍ମପାଣ୍ଡଵଯୋସ୍ତଦା । ନାଦଯାମାସତୁର୍ଦ୍ଯାଂ ଚ ଖଂ ଚ ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି, ଆକାଶ, ଦିଗବିଦିଗ, ଭୂମି ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉପ୍ରେ ଉପ୍ରେ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲା।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଜଲ୍ପନ୍ତି ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ । ଯଦର୍ଜୁନଃ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରାକୃନ୍ତଚ୍ଛସ୍ରତେଜସା
ଆକାଶରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ କଥାହେଲେ, ଯେପରି ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ।
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାଵିମୌ ଵୀରୌ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଧନଂଜଯୌ । ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୌ ଵୀରାଵପ୍ରମତ୍ତୌ ରଣେ ସଦା
ଏହି ଦୁଇ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସଦା ସଚେତନ ଓ ସତର୍କ।
ଉଭୌ ଦେଵମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତୌ ସ୍ଵପରାକ୍ରମୈଃ । ଉଭୌ ପରମସଂରବ୍ଧାଵୁଭୌ ଦୀପ୍ତଧନୁର୍ଧରୌ
ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୁହେଁ ଭୟଙ୍କର ରୂଷ୍ଟ, ଦୁହେଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସମାଗତୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଵିଵ ତରସ୍ଵିନୌ । ଉଭୌ ସଦୃଶକର୍ମାଣୌ ସୂର୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନେଶ୍ଚ ଭାରତ
ଏହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଘ ପରି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ପ୍ରବଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏ ଭାରତ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଦୃଶୌ କାର୍ତଵୀର୍ଯସମାଵୁଭୌ । ଉଭୌ ଵିଶ୍ରୁତକର୍ମାଣାଵୁଭୌ ଶୂରୌ ମହାବଲୌ । ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ବାସୁଦେବ ଓ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାବଳଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଅଗ୍ନେରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ ।। ଅନଯୋଃ ସଦୃଶଂ ଵୀର୍ଯଂ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଯମ, ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ।
କୋ ଵା କୁନ୍ତୀସୁତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦ୍ଵୈରଥେନୋପଯାସ୍ଯତି। ଋତେ ଶାନ୍ତନଵାଦନ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭୁଵି ଵିଦ୍ଯତେ
ସାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଛଡ଼ି, ଯୁଦ୍ଧରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନା କେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ କରିପାରିବ? ଏ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଅଛି କି?
ଇତି ସଂପୂଜଯାମାସୁର୍ଭୀଷ୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽର୍ଜୁନଂ ଗତମ୍ । ତଂ ରଣେ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଯନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଅଥ ବହୁଵିଧତୂର୍ଯଶଙ୍ଖଯୋଷୈର୍ଵିଵିଧରଵୈଃ ସହ ସିଂହନାଦମିଶ୍ରୈଃ । କୁରୁଵୃଷଭମପୂଜଯତ୍କୁରୂଣାଂ ବଲମମରାଧିପସୈନ୍ଯସପ୍ରଭଂ ତତ୍
ତାପରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଢୋଳ, ଶଂଖ, ଯୌବନୀମାନେର ଚିତ୍କାର, ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଏବଂ ଅନେକ ଧ୍ୱନିରେ, ଅମରମଣ୍ଡଳର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁରୁସେନା, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବଳଦ ସମ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶରାନଷ୍ଟୌ ଧ୍ଵଜେ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସମାର୍ପଯନ୍ମହାଵେଗାଜ୍ଜ୍ଵଲତଃ ପନ୍ନଗାନିଵ
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ବଡ଼ ତେଜରେ ଅଷ୍ଟଟି ବାଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତେ ଧ୍ଵଜଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଯ ପତତ୍ରିଣଃ। ଧ୍ଵଜସ୍ଥଂ କପିମାଜଘ୍ନୁଃ ଧ୍ଵଜାଗ୍ରନିଲଯାଂଶ୍ଚ ତାନ୍
ସେଇ ପଙ୍ଖିଅଳି ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଲାଗି, ଧ୍ୱଜର ଉପରେ ଥିବା ବନରାଜି ଓ ଧ୍ୱଜ ଶିରାରେ ଥିବା ଅଂଶମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ।