ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦହତଃ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ସର୍ଵେ ଶାନ୍ତିପରା ଯୋଧା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ
ତାଙ୍କର ସେନା ଦହିଯାଉଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଯୋଧାମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଲେ, ଓ ଭାରତ।
ଯଥା ନଲଵନଂ ନାଗଃ ପ୍ରଭିନ୍ନଃ ଷଷ୍ଟିହାଯନଃ। ଏଵଂ ସର୍ଵାନପାମୃଦ୍ରାଦର୍ଜୁନଃ ଶସ୍ତ୍ରତେଜସା
ଯେପରି ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷର ବଡ଼ ହାତୀ ନଳପୋଖରୀକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରର ଚମକରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଚ ତତଃ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ରାସଯିତ୍ଵା ମହାରଥାନ୍। ଅର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପର୍ଯାଵର୍ତତ ଭାରତ
ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେକୁ ତାଡ଼ି ଦେଇ, ଜୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ, ଓ ଭାରତ।
ତସ୍ଯ ମାର୍ଗାନ୍ଵିଚରତୋ ନିଘ୍ନତଶ୍ଚ ରଣାଜିରେ । ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ଶୋଣିତାନ୍ତ୍ରତରଙ୍ଗିଣୀ
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ପଥରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ରକ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ତ୍ରର ତରଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅସ୍ଥିଶୈଵାଲସଂବାଧାଂ ସଂଗ୍ରାମେ ପାର୍ଥନିର୍ମିତାମ୍ । ଶରଚାପପ୍ଲଵାଂ ଘୋରାଂ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମାମ୍
ଅସ୍ଥି ଏବଂ ଶୈବାଳରେ ଭରିଥିବା, ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ତିଆରି କରିଥିବା, ତୀର ଧନୁରେ ବହିଥିବା ଭୟଙ୍କର, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତର କାଦରେ ଭରିଥିବା ନଦୀ।
ରଥୋଡୁପାଂ ଚାନ୍ତ୍ରସର୍ପାଂ କେଶଶୈଵାଲଶାଡ୍ଵଲାମ୍। କରଵାଲାସିପାଠୀନାଂ ଚାମରୋଷ୍ଣୀଷଫେନିଲାମ୍
ରଥ ତାରା, ଅନ୍ତ୍ର ସାପ, କେଶ ଏବଂ ଶୈବାଳ ଘାସ, କରବାଳ ଏବଂ ଖଡ଼ଗର ପଙ୍ଖା ଏବଂ ଚୁଡ଼ା ଝାଗରେ ଫେନ ହେଇଥିବା।
ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵାମହାଵର୍ତାଂ କବନ୍ଧଜଲମାନୁଷାମ୍। କାକକଙ୍କରୁତାଂ ତୀଵ୍ରାଂ ସାରସକ୍ରୌଞ୍ଚନାଦିତାମ୍
ଘୋଡ଼ାର ଗଳା ବଡ଼ ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ମାନବ ଦେହ ଜଳ, କାକ ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ଚିତ୍ରାଳୁ ଚିତ୍କାରରେ ଭୟଙ୍କର, ସାରସ ଏବଂ କ୍ରଉଞ୍ଚର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା।
ସିଂହନାଦମହାନାଦାଂ ଶଙ୍ଖସ୍ଵନମହାସ୍ଵନାମ୍ । ଵୀରୋତ୍ତମାଙ୍ଗପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଶରଚାପମହାନଲାମ୍
ସିଂହ ନାଦ ଏବଂ ଶଂଖ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ପତିତ ବୀରମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ପଦ୍ମରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ତୀର ଧନୁର ଅଗ୍ନିରେ ଦହୁଥିବା।
ପଦାତିମତ୍ସ୍ଯକଲୁଷାଂ ଗଜଶୀର୍ଷକକଚ୍ଛପାମ୍। ଗୋମାଯୁଗସଂଘୁଷ୍ଟାଂ ମାଂସମଞ୍ଜାଭିକର୍ଦମାମ୍
ପଦାତି, ମାଛ ଏବଂ କାଦରେ ଭରିଥିବା, ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ କଚ୍ଛପ ଦେହ, ଶ୍ୟାଳମାନଙ୍କର ହୁଁକାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ମାଂସ ଗଠିରେ କାଦରେ ଭରିଥିବା।
ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀଂ ଘୋରାଂ ପିଶାଚଗଣସେଵିତାମ୍ । ଅପାରାମନିଵାସାଂ ଚ ରକ୍ତୋଦାଂ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯାହା ପିଶାଚମାନଙ୍କର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଅସୀମ ଏବଂ ଅବାସ୍ୟ, ରକ୍ତ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରା।
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣମକରୋତ୍ପାର୍ଥୋ ନଦୀମୁତ୍ତମଶୋଣିତାମ୍। ଗଜଵର୍ମମହାଦ୍ଵୀପାମଶ୍ଵଦେହମହାଶିଲାମ୍
ପାର୍ଥ ପୁନିପୁନି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରକ୍ତର ନଦୀ ତିଆରି କଲେ, ହାତୀର ବର୍ମର ଦ୍ୱୀପ, ଘୋଡ଼ା ଦେହର ପାହାଡ଼ ଏବଂ ବଡ଼ ପଥରରେ ଭରିଥିବା।
ପଦାତିଦେହସଂଘାଟାଂ ରଥାଵଲିମହାତରୁମ୍। କେଶଶାଦ୍ଵଲସଂଛନ୍ନାଂ ସୁତରାଂ ଭୀତିଦାଂ ନୃଣାମ୍
ପଦାତି ଦେହର ଗୁଛ, ରଥର ଶାରି ଏବଂ ବଡ଼ ଗଛ, କେଶ ଏବଂ ଘାସରେ ଆଡ଼େ ଢକି ଯାଇଥିବା, ଏହି ନଦୀ ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ତଳି ଯାଉଥିଲେ।
ଅଗାଧରକ୍ତୋଦଵହାଂ ଯମସାଗରଗାମିନୀମ୍। ଦୁସ୍ତରାଂ ଭୀରୁମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଶୂରାଣାଂ ସୁତରାଂ ନୃପ। ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀମେଵଂ ଭୀଷଣାଂ ପାକଶାସନିଃ
ଗଭୀର ରକ୍ତ ଜଳ ବହିଥିବା, ଯମ ସାଗରକୁ ଯାଉଥିବା, ଭୟଭୀତ ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅତି କଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ଶୂରମାନେ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଥିଲେ, ଏଭଳି ପାକଶାସନ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତସ୍ଯାଦଦାନସ୍ଯ ଶରାନ୍ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ମୁଞ୍ଚତଃ। ଵିକର୍ଷତଶ୍ଚ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ନ କିଂଚିଦ୍ଦଦୃଶେଽନ୍ତରମ୍
ସେ ତୀର ନେଇ, ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ଛାଡ଼ି, ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଟାଣିଥିବା ସମୟରେ, କେବେ ବି ବିରତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପାର୍ଥୋ ଭୀଷ୍ମମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ତ୍ରସ୍ତେଷୁ ସର୍ଵସୈନ୍ଯେଷୁ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏପରି ଭାବରେ ସେ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ପାର୍ଥ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ। ବଡ଼ କୌରବଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ବାଣାନ୍ଧନୁଷି ସଂଧାଯ ଚତୁରଃ ପାକଶାସନିଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଭୀତସ୍ତଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ବଜ୍ରଧାରୀ ଚାରିଟି ତୀର ଧନୁରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତେଜରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ କର୍ଣାନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ଵାଵବ୍ରୂତାଂ ଚ କୌଶଲମ୍ । ସୋଽପ୍ଯାଶୀରଵଦଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ କୌନ୍ତେଯୋ ଜଯତାମିତି
ସେ ଦୁଇଟି ତୀର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଇଲା। ଭୀଷ୍ମ ମଧୁର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ କହିଲେ, 'କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସଦା ଜୟୀ ହେଉ।'
ନରସିଂହମୁପାଯାନ୍ତଂ ଜିଗୀଷନ୍ତଂ ପରାନ୍ରଣେ। ଵୃଷସେନୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଯୋଦ୍ଧୁକାମୋ ଧନଂଜଯମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ, ବୃଷସେନ ତୁରନ୍ତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଗଲେ।
ଵୈକର୍ତନାତ୍ମଜୋ ଵୀରଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଶୌର୍ଯଵୀର୍ଯାଦିଭିଃ କର୍ଣାଦ୍ବିମ୍ବାଦ୍ଵିମ୍ବ ଇଵୋଦ୍ଧୃତଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଷସେନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଆତ୍ମନା ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଵୃଷସେନସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ । ମୁହୂର୍ତଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସ୍ତଲାଘଵପୌରୁଷେ। ତୁତୋଷ ଚ ତତଃ ପାର୍ଥୋ ଵୃଷସେନପରାକ୍ରମମ୍
ବୃଷସେନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ତାଙ୍କର ହସ୍ତକୌଶଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବୃଷସେନଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ତଦା କ୍ଷିପ୍ରଂ କ୍ଷୁରଧାରେଣ କାର୍ମୁକମ୍ । ନ୍ଯକୃନ୍ଯଦ୍ଗୃଧ୍ରପତ୍ରେଣ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍
ତାପରେ, ପାର୍ଥ ତୁରନ୍ତ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଲଗା ଏକ କ୍ଷୁରଧାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସୁନାରେ ମଣ୍ଡିତ ବୃଷସେନଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭୂଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ସ ପାର୍ଥବାଣାଭିହତୋ ରଥାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ଦୁଦ୍ରୁଵେ
ତାପରେ, ପାର୍ଥ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ବୃଷସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ। ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ, ବୃଷସେନ ରଥରୁ ଉଡ଼ି ଭାଗିଗଲେ।
ଦୁଃଶାସନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଶକୁନିଶ୍ଚ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଆଯାନ୍ତଂ ଭୀମଧନ୍ଵାନଂ ପର୍ଯକୀର୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ବିବିଂଶତି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆଗେଇଯିବାବେଳେ ତୀରରେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ।
ତେଷାଂ ପାର୍ଥୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଯୁଗଂ ଧ୍ଵଜଂ ଶରାସଂ ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭଲ ଯୋଡ଼ା ଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ତେଜରେ ସେମାନଙ୍କ ଯୋକ, ପତାକା ଓ ତୀରକୁଟିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ନିକୃତ୍ତଧ୍ଵଜାଃ ସର୍ଵେ ଛିନ୍ନକାର୍ମୁକଵେଷ୍ଟନାଃ । ରଣମଧ୍ଯାଦପଯଯୁଃ ପାର୍ଥବାଣାଭିପୀଡିତାଃ
ସମସ୍ତେ, ପତାକା କାଟିଯିବା ଓ ଧନୁର ତାର କଟିଯିବା ପରେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀରରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ ପଛୁଆଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵୈରାଟିମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତଂ ମେ ପ୍ରାପଯେଦାନୀଂ ତାଲଂ ସୌଵର୍ଣମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ହସି, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏବେ ମୋତେ ସୁନାରେ ମଣ୍ଡିତ ଉଚ୍ଚ ତାଳଗଛଟି ଆଣିଦିଅ।'
ମେଘମଧ୍ଯେ ଯଥା ଵିଦ୍ଯୁଦୁଜ୍ଜ୍ଵଲନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅସୌ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତତ୍ର ଯାହି ପରଂତପ
ଏପରି ଭାବରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆବାର ଆବାର ଚମକିଥାଏ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତିଅଁଠି ଚମକୁଛନ୍ତି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ବୀର, ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଯାଅ।
ଅସ୍ରାଣି ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ। ଘୋରରୂପାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଲଘୂନି ଚ ଗୁରୂଣି ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇବି, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର, ବିଚିତ୍ର, ହାଲୁକା ଓ ଭାରି ଦୁଇପ୍ରକାର।
ଅସ୍ମାକଂ ପୋଷକୋ ନିତ୍ଯମାବାଲ୍ଯାନ୍ମତ୍ସ୍ଯଭୂମିପ। ଶ୍ରେଯସ୍କାମୀ ସଦାଽସ୍ମାକଂ ଯୋଗକ୍ଷେମକରଃ ସଦା
ମତ୍ସ୍ୟ ଭୂମିପତି ଆମ ପ୍ରତି ଶିଶୁକାଳରୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଆମ ଭଲର କାମନା କରନ୍ତି, ସଦା ଆମ ଯୋଗକ୍ଷେମ ଦେଖନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଙ୍କେ ଵିର୍ଧିତୋ ବାଲ୍ଯେ ତଦ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଅସ୍ମାକଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଶମକାମୋ ଦିଵାନିଶମ୍
ଶିଶୁକାଳରେ ତାଙ୍କ ଗୋଦିରେ ବଢ଼ିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଆମ ପ୍ରତି ସେ ଦିନ ରାତି ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି।