ଅଵିଷହ୍ଯ ଶରାନ୍ସର୍ଵେ ପାର୍ଥଚାପଚ୍ଯୁପାନ୍ରଣେ। ଉଦକ୍ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵିଧ୍ଵସ୍ତା ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନସ୍ତଦା। ସାଦିନଶ୍ଚାଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ଚାପି ପଦାତଯଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀର ସହିପାରିନଥିବା ରଥୀମାନେ ରଥ ଛାଡ଼ି, ଘୋଡାରେ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଘୋଡା ଛାଡ଼ି, ଓ ପଦାଟୀମାନେ ଭୂମିରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଶରୈସ୍ତୁ ତାଡ୍ଯମାନାନାଂ କଵଚାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତାମ୍ରରାଜତଲୌହାନାଂ ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାସ୍ଵନଃ
ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ତାମ୍ବା, ଚାନ୍ଦି ଓ ଲୋହାର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଛନ୍ନମାଯୋଧନଂ ଜଜ୍ଞେ ଶରୀରୈର୍ଗତଚେତସାମ୍। ଶ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ଗଲିତଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପତତାମଶ୍ଵସାଦିନାମ୍
ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ମୃତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଦେହରେ ଡ଼ାକି ହେବାରେ, ତାଙ୍କର କ୍ଳାନ୍ତ ହାତରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଇଥିଲା, ମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୂମିକୁ ଆଉ ଏକ ଚାଦର ଭଳି ଢାକି ଦେଇଥିଲା ।
ଶୂନ୍ଯାନ୍କୁର୍ଵନ୍ରଥୋପସ୍ଥାନ୍ମାନଵୈରାସ୍ତୃଣୋନ୍ମହୀମ୍। ପ୍ରନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ସଂଗ୍ରାମେ ଚାପହସ୍ତେ ଧନଂଜଯଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ତୀରଧନୁ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରହାରରେ ଭୂମି ପଡ଼ିଥିବା ମାନବରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ରଥର ଉପର ଜାଗା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ଶିରାଂସ୍ଯପାତଯତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ନରର୍ଷଭଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଂ ଵିଷ୍ଣୂଜିତମିଵାଶନେ। ତ୍ରସ୍ତାନି ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ଵ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ଚ ଭାଗଶ
ମାନବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ; ଗାଣ୍ଡୀବର ଗଜ୍ଜନ ଶୁଣି, ଯେପରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦ୍ବନି, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଚାରିପାଖରେ ଭାଗିଯାଇଥିଲେ ।
କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଧାରୀଣି ଜାତରୂପସ୍ରଜାନି ଚ। ପତିତାନି ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶିରାଂସି କରଣମୂର୍ଧନି
କୁଣ୍ଡଳ, ପାଗ, ଏବଂ ସୁନାର ମାଳାଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସକାର୍ମୁକୈଃ। ସହସ୍ତାଭରଣୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନା ଭାତି ମେଦିନୀ
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତୀରରେ ଭେଦି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦେହ, ଧନୁ ଧରିଥିବା ହାତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଆଡ଼େ ଢକି ଯାଇଛି ଏବଂ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଚମକୁଛି।
ଶିରସାଂ ପାତ୍ଯମାନାନାଂ ସମରେ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଶ୍ମଵୃଷ୍ଟିରିଵାକାଶାଦଭଵଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡ ଭେଦି ଦିଆଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଓ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ତଦାଽଽତ୍ମାନଂ ରୌଦ୍ରଂ ରୌଦ୍ରପରାକ୍ରମଃ। ଜଘାନ ସମରେ ଶୂରାଞ୍ଛତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କୁ ସେ ଶତେ ଏବଂ ହଜାରେ ମାରିଦେଲେ।
ତଥାଵରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାରଣ୍ଯେ ଦଶଵର୍ଷାଣି ତ୍ରୀଣି ଚ। କ୍ରୋଧାଗ୍ନିମୁତ୍ସସର୍ଜାଜୌ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି ତିରିଶ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଟକି ରହିଥିବା ପାଣ୍ଡବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦହତଃ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ସର୍ଵେ ଶାନ୍ତିପରା ଯୋଧା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ
ତାଙ୍କର ସେନା ଦହିଯାଉଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଯୋଧାମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଲେ, ଓ ଭାରତ।
ଯଥା ନଲଵନଂ ନାଗଃ ପ୍ରଭିନ୍ନଃ ଷଷ୍ଟିହାଯନଃ। ଏଵଂ ସର୍ଵାନପାମୃଦ୍ରାଦର୍ଜୁନଃ ଶସ୍ତ୍ରତେଜସା
ଯେପରି ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷର ବଡ଼ ହାତୀ ନଳପୋଖରୀକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରର ଚମକରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଚ ତତଃ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ରାସଯିତ୍ଵା ମହାରଥାନ୍। ଅର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପର୍ଯାଵର୍ତତ ଭାରତ
ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେକୁ ତାଡ଼ି ଦେଇ, ଜୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ, ଓ ଭାରତ।
ତସ୍ଯ ମାର୍ଗାନ୍ଵିଚରତୋ ନିଘ୍ନତଶ୍ଚ ରଣାଜିରେ । ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ଶୋଣିତାନ୍ତ୍ରତରଙ୍ଗିଣୀ
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ପଥରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ରକ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ତ୍ରର ତରଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅସ୍ଥିଶୈଵାଲସଂବାଧାଂ ସଂଗ୍ରାମେ ପାର୍ଥନିର୍ମିତାମ୍ । ଶରଚାପପ୍ଲଵାଂ ଘୋରାଂ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମାମ୍
ଅସ୍ଥି ଏବଂ ଶୈବାଳରେ ଭରିଥିବା, ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ତିଆରି କରିଥିବା, ତୀର ଧନୁରେ ବହିଥିବା ଭୟଙ୍କର, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତର କାଦରେ ଭରିଥିବା ନଦୀ।
ରଥୋଡୁପାଂ ଚାନ୍ତ୍ରସର୍ପାଂ କେଶଶୈଵାଲଶାଡ୍ଵଲାମ୍। କରଵାଲାସିପାଠୀନାଂ ଚାମରୋଷ୍ଣୀଷଫେନିଲାମ୍
ରଥ ତାରା, ଅନ୍ତ୍ର ସାପ, କେଶ ଏବଂ ଶୈବାଳ ଘାସ, କରବାଳ ଏବଂ ଖଡ଼ଗର ପଙ୍ଖା ଏବଂ ଚୁଡ଼ା ଝାଗରେ ଫେନ ହେଇଥିବା।
ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵାମହାଵର୍ତାଂ କବନ୍ଧଜଲମାନୁଷାମ୍। କାକକଙ୍କରୁତାଂ ତୀଵ୍ରାଂ ସାରସକ୍ରୌଞ୍ଚନାଦିତାମ୍
ଘୋଡ଼ାର ଗଳା ବଡ଼ ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ମାନବ ଦେହ ଜଳ, କାକ ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ଚିତ୍ରାଳୁ ଚିତ୍କାରରେ ଭୟଙ୍କର, ସାରସ ଏବଂ କ୍ରଉଞ୍ଚର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା।
ସିଂହନାଦମହାନାଦାଂ ଶଙ୍ଖସ୍ଵନମହାସ୍ଵନାମ୍ । ଵୀରୋତ୍ତମାଙ୍ଗପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଶରଚାପମହାନଲାମ୍
ସିଂହ ନାଦ ଏବଂ ଶଂଖ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ପତିତ ବୀରମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ପଦ୍ମରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ତୀର ଧନୁର ଅଗ୍ନିରେ ଦହୁଥିବା।
ପଦାତିମତ୍ସ୍ଯକଲୁଷାଂ ଗଜଶୀର୍ଷକକଚ୍ଛପାମ୍। ଗୋମାଯୁଗସଂଘୁଷ୍ଟାଂ ମାଂସମଞ୍ଜାଭିକର୍ଦମାମ୍
ପଦାତି, ମାଛ ଏବଂ କାଦରେ ଭରିଥିବା, ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ କଚ୍ଛପ ଦେହ, ଶ୍ୟାଳମାନଙ୍କର ହୁଁକାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ମାଂସ ଗଠିରେ କାଦରେ ଭରିଥିବା।
ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀଂ ଘୋରାଂ ପିଶାଚଗଣସେଵିତାମ୍ । ଅପାରାମନିଵାସାଂ ଚ ରକ୍ତୋଦାଂ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯାହା ପିଶାଚମାନଙ୍କର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଅସୀମ ଏବଂ ଅବାସ୍ୟ, ରକ୍ତ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରା।
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣମକରୋତ୍ପାର୍ଥୋ ନଦୀମୁତ୍ତମଶୋଣିତାମ୍। ଗଜଵର୍ମମହାଦ୍ଵୀପାମଶ୍ଵଦେହମହାଶିଲାମ୍
ପାର୍ଥ ପୁନିପୁନି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରକ୍ତର ନଦୀ ତିଆରି କଲେ, ହାତୀର ବର୍ମର ଦ୍ୱୀପ, ଘୋଡ଼ା ଦେହର ପାହାଡ଼ ଏବଂ ବଡ଼ ପଥରରେ ଭରିଥିବା।
ପଦାତିଦେହସଂଘାଟାଂ ରଥାଵଲିମହାତରୁମ୍। କେଶଶାଦ୍ଵଲସଂଛନ୍ନାଂ ସୁତରାଂ ଭୀତିଦାଂ ନୃଣାମ୍
ପଦାତି ଦେହର ଗୁଛ, ରଥର ଶାରି ଏବଂ ବଡ଼ ଗଛ, କେଶ ଏବଂ ଘାସରେ ଆଡ଼େ ଢକି ଯାଇଥିବା, ଏହି ନଦୀ ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ତଳି ଯାଉଥିଲେ।
ଅଗାଧରକ୍ତୋଦଵହାଂ ଯମସାଗରଗାମିନୀମ୍। ଦୁସ୍ତରାଂ ଭୀରୁମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଶୂରାଣାଂ ସୁତରାଂ ନୃପ। ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀମେଵଂ ଭୀଷଣାଂ ପାକଶାସନିଃ
ଗଭୀର ରକ୍ତ ଜଳ ବହିଥିବା, ଯମ ସାଗରକୁ ଯାଉଥିବା, ଭୟଭୀତ ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅତି କଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ଶୂରମାନେ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଥିଲେ, ଏଭଳି ପାକଶାସନ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତସ୍ଯାଦଦାନସ୍ଯ ଶରାନ୍ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ମୁଞ୍ଚତଃ। ଵିକର୍ଷତଶ୍ଚ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ନ କିଂଚିଦ୍ଦଦୃଶେଽନ୍ତରମ୍
ସେ ତୀର ନେଇ, ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ଛାଡ଼ି, ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଟାଣିଥିବା ସମୟରେ, କେବେ ବି ବିରତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପାର୍ଥୋ ଭୀଷ୍ମମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ତ୍ରସ୍ତେଷୁ ସର୍ଵସୈନ୍ଯେଷୁ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏପରି ଭାବରେ ସେ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ପାର୍ଥ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ। ବଡ଼ କୌରବଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ବାଣାନ୍ଧନୁଷି ସଂଧାଯ ଚତୁରଃ ପାକଶାସନିଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଭୀତସ୍ତଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ବଜ୍ରଧାରୀ ଚାରିଟି ତୀର ଧନୁରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତେଜରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ କର୍ଣାନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ଵାଵବ୍ରୂତାଂ ଚ କୌଶଲମ୍ । ସୋଽପ୍ଯାଶୀରଵଦଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ କୌନ୍ତେଯୋ ଜଯତାମିତି
ସେ ଦୁଇଟି ତୀର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଇଲା। ଭୀଷ୍ମ ମଧୁର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ କହିଲେ, 'କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସଦା ଜୟୀ ହେଉ।'
ନରସିଂହମୁପାଯାନ୍ତଂ ଜିଗୀଷନ୍ତଂ ପରାନ୍ରଣେ। ଵୃଷସେନୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଯୋଦ୍ଧୁକାମୋ ଧନଂଜଯମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ, ବୃଷସେନ ତୁରନ୍ତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଗଲେ।
ଵୈକର୍ତନାତ୍ମଜୋ ଵୀରଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଶୌର୍ଯଵୀର୍ଯାଦିଭିଃ କର୍ଣାଦ୍ବିମ୍ବାଦ୍ଵିମ୍ବ ଇଵୋଦ୍ଧୃତଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଷସେନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଆତ୍ମନା ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଵୃଷସେନସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ । ମୁହୂର୍ତଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସ୍ତଲାଘଵପୌରୁଷେ। ତୁତୋଷ ଚ ତତଃ ପାର୍ଥୋ ଵୃଷସେନପରାକ୍ରମମ୍
ବୃଷସେନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ତାଙ୍କର ହସ୍ତକୌଶଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବୃଷସେନଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଖୁସି ହେଲେ।