ଅକ୍ଷଯାଵିଷୁଧୀ ଦିଵ୍ଯୌ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ତେନ ପାର୍ଥୋ ରଣେ ଶୂରସ୍ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ
ମହାନ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଅଶେଷ ଓ ଦିବ୍ୟ ତୀରଭଣ୍ଡାର ଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ରହିଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନଃ ପୁନର୍ବାଣାଃ କ୍ଷିପ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ରଣେ। ଜଗ୍ମୁଃ ପରିକ୍ଷଯଂ ଶୀଘ୍ରମଭୂତ୍ତେନାଧିକୋଽର୍ଜୁନଃ
କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ତୀର, ଯଦିଓ ତେଜରେ ଛୁଟୁଥିଲା, ଶୀଘ୍ର ସମୟରେ ଶେଷ ହେଇଗଲା; ଏହିପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉପରିହାନି ହେଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଆଜଗାମ ମହାବାହୁଃ କୃପଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ । ଅର୍ଜୁନଂ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵୈ ଯୁଦ୍ଧକାମୋ ମହାରଥଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଥିବା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମହାବାହୁ କୃପ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଅଥଂ ଦ୍ରୌଣେ ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୃପସ୍ଯ ରଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଜଗାମାର୍ଜୁନସ୍ତୂର୍ଣଂ ସୂର୍ଯଵୈଶ୍ଵାନରପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥ ଛାଡ଼ି, ତୁରନ୍ତ କୃପଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ତୌ ଵୀର ସୂର୍ଯସଂକାଶୌ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନୌ ମହାରଥୌ। ଵାଷିକାଵିଵ ଜୀମୂତୌ ଵ୍ଯରୋଚେତାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ସେଇ ଦୁଇ ମହାବୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ମେଘ ଭଳି ଏକାଉଁ ସାମ୍ନା ସାମ୍ନି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶ୍ରଗୃହ୍ଯ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଲୋକେ ଵିଶ୍ରୁତଂ ପୁନରର୍ଜୁନଃ। ଅଭ୍ଯଯାଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିନିଘ୍ନଞ୍ଶରମାଲଯା
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀରର ବର୍ଷା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କୃପଶ୍ଚ ଧନୁରାଦାଯ ତଥୈଵାର୍ଜୁନମଭ୍ଯଗାମ୍
କୃପ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସେଇପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲଵଚ୍ଚାପଂ ନାରାଚାନ୍ରକ୍ତଭୋଜନାନ୍। କୃପଃ ପାର୍ଥାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଶଂତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, କୃପ ଲାଲ ମୁଣ୍ଡିଆ ଲୋହା ତୀର ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଜୀମୂତ ଇଵ ଧର୍ମାନ୍ତେ ଶରଵର୍ପଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି । ନନ୍ଦଯନ୍ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ବର୍ଷା ଋତୁର ଶେଷରେ ମେଘ ଯେପରି ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ତୀରର ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଵିକୃଷ୍ଯ ବଲଵଚ୍ଚାପଂ ପାଣ୍ଡଵୋଽମିତଵିକ୍ରମଃ। ଚଚାର ସମରେ ପାର୍ଥଶ୍ଚିତ୍ରମାର୍ଗାନ୍ଵିଦର୍ଶଯନ୍
ଅପାର ପ୍ରତାପ ଥିବା ପାଣ୍ଡବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀରର ଚାଳ ଦେଖାଇଲେ।
ସର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ଦିଶୋ ବାଣୈଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚ ମହାବଲଃ । ଏକଚ୍ଛାଯମିଵାକାଶଂ ସର୍ଵତଃ କୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ପ୍ରଦିଶକୁ ଢାକିଦେଲେ, ଏମିତି ଲାଗିଲା ଯେ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଗୋଟିଏ ଛାୟା ତଳେ ପଡ଼ିଛି।
ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦମେଯାତ୍ମା ପାର୍ଥଃ ଶରଶତୈଃ କୃପମ୍ । ଉଦ୍ଗତଃ ସମରେ ମେଘୋ ଧାରାଭିରିଵ ପର୍ଵତମ୍
ଅପରିମାପ୍ୟ ମନରେ ପାର୍ଥ, ଶତଶଃ ବାଣରେ କୃପଙ୍କୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେଉଁପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଠିଥିବା ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ସ ଶରୈରର୍ପିତଃ ଋଦ୍ଧଃ ଶିତୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ । କୃପୋ ବଭୂଵ ସମରେ ଵିଧୂମୋଽଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲଂମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ କୃପ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ପାର୍ଥମପ୍ରତିମୌଜସମ୍ । ଅର୍ଦଯିତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ନନାଦ ସମରେ କୃପଃ
ତାପରେ, ବିରାଟ ବାହୁଶାଳୀ କୃପ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ହଜାର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ କରି, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତଃ କନକପୁଙ୍ଖେନ ଶରେଣ ନତପର୍ଵଣା। ବିଭେଦ ସମରେ ପାର୍ଥଃ କୃପସ୍ଯ ଧ୍ଵଜମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ପାର୍ଥ ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଓ ଭଲ ଭାବେ ବାଙ୍କି ଥିବା ବାଣରେ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କୃପଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୱଜକୁ ଭେଦିଦେଲେ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମହାତେଜା ନାରାଚାନ୍ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭାନ୍ । ଜଗ୍ରାହ ସମରେ ପାର୍ଥୋ ଭୂଯୋ ବହୁଶିଲୀମୁଖାନ୍
ତା'ପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଅଧିକ ଲୋହାର ବାଣ ଓ ବହୁ ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଧରିଲେ।
ତୈସ୍ତଦାତୀଂ ମହାବାହୁଃ କୃପସ୍ଯ ରଥରକ୍ଷିଣଃ । ଜଘାନ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ମହାରଥାନ୍
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଥ, କୃପଙ୍କ ରଥକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବଡ଼ ବିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଃ ସୁକେତୁଶ୍ଚ ଚିତ୍ରାଶ୍ଵୋ ମଣିମାଂସ୍ତଦ। ମୁଞ୍ଜମୌଲିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ହେମଵର୍ଣୋ ଭଯାଵହଃ
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଚିତ୍ରାଶ୍ୱ, ମଣିମାନ୍, ଏବଂ ପ୍ରବଳ ମୁଞ୍ଜମୌଳି, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଓ ଭୟଙ୍କର—
ସୁରଥୋଽତିରଥଶ୍ଚୈଵ ସୁପେଣୋଽରିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ। ନୃକେତୁଶ୍ଚ ସହାନୀକାସ୍ତେ ନିଷେଦୁର୍ଗତାସଵଃ
ସୁରଥ, ଅତିରଥୀ, ସୁପେଣ, ଅରିଷ୍ଟ, ଏବଂ ନୃକେତୁ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ—ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାନ୍ନିହତ୍ଯ ତତଃ ପାର୍ଥୋ ନିମେପାଦିଵ ଭାରତ । ପୁନରନ୍ଯାନ୍ସମାଧତ୍ତ ତ୍ରଯୋଦଶ ଶିଲୀମୁଖାନ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ହେ ଭାରତ, ପାର୍ଥ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ତା'ପରେ ତେରଟି ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଆଉ ଧରିଲେ।
ଅଥାସ୍ଯ ଯୁଗମେକେନ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହଯାନ୍। ଷଷ୍ଠେନ ତୁ ଶିରଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କୃପସ୍ଯ ରଥସାରଥେଃ
ଏଠାରେ, ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଯୁଗକୁ, ଚାରିଟି ବାଣରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ, ଏବଂ ଛଠଠ ବାଣରେ କୃପଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଘାତ କଲେ।
ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଵେଣୁଂ ବଲଵାନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମକ୍ଷଂ ମହାବଲଃ । ଦ୍ଵାଦଶେନ ତୁ ଭଲ୍ଲେନ କୃପସ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ
ତିନିଟି ବାଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥ ତିନି ଭାଗ ବାଁଶକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ମଜବୁତ ଧୁରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ବାରହଟି ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣରେ କୃପଙ୍କ ଧନୁଷ ସହ ତାରକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ଵଜ୍ରନିକାଶେନ ଫଲ୍ଗୁନଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ତ୍ରଯୋଦଶେନେନ୍ଦ୍ରସମଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଫଳ୍ଗୁନ, ରତ୍ନପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଧନୁଷ କାଟି, ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଇ, ତେରଟିଏ ବାଣରେ—ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ—କୃପଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ସ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ । ଅଥ ଶକ୍ତିଂ ପରାମୃଶ୍ଯ ସୂର୍ଯଵୈଶ୍ଵାନରପ୍ରଭାମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ସହସା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଥାଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣେ
ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ହରାଇ, କୃପ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏକ ଶକ୍ତି ଧରି, ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତାମର୍ଜୁନସ୍ତଥାରୂପାଂ ଶକ୍ତିଂ ହେମପରିଷ୍କୃତାମ୍। ରୁରୋଧ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୈଶ୍ଚ ତାମ୍
ଏହି ରୂପବତୀ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଶକ୍ତିକୁ, ଅର୍ଜୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣରେ ରୋକିଦେଲେ।
ଆପତନ୍ତୀଂ ମହୋଲ୍କାଭାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ। ସାପତଦ୍ଦଶଧା ଭୂମୌ ପାର୍ଥେନ ନିହତା ଶରୈଃ
ସେଇ ଶକ୍ତି ମହା ଉଲ୍କା ପରି ଧାଇଯାଉଥିଲା, ପାର୍ଥ ଦଶଟି ବାଣରେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ଦଶ ଖଣ୍ଡରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଶକ୍ତ୍ଯାଂ ତୁ ଵିନିକୃତ୍ତାଯାଂ ଵିରଥଃ ଶରପୀଡିତଃ। ଗଦାପାଣିରଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣମମିତ୍ରହା। ଗଦାଂ ଚିକ୍ଷେପ ସହସା ପାର୍ଥାଯାମିତତେଜସେ
ଶକ୍ତି କାଟିଯିବା ପରେ, ବାଣରେ ଆହତ ଓ ରଥ ହୀନ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା କୃପ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଲାଠି ହାତରେ ଝାପିଲେ ଏବଂ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଗଦା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସା ଚ ମୁକ୍ତା ଗଦା ଗୁର୍ଵୀ ରୂପେଣାସ୍ଯ ପରିଷ୍କୃତା । ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶରୈର୍ନୁନ୍ନା ପ୍ରତିମାର୍ଗଂ ଜଗାମ ସା
ସେଇ ଭାରୀ ଓ ଶୋଭାମୟ ଗଦା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ସମୟରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପଥରୁ ଫେରିଗଲା।
ଅଥ ଖଙ୍ଗଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭାନୁମତ୍। ଇଯେଷ ପାଣ୍ଡଵଂ ହନ୍ତୁଂ କୃପୋ ଲଘୁପରାକ୍ରମଃ
ତାପରେ କ୍ରୁପା, ଯିଏ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶତଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଚମକୁଥିବା ତାଲୱାର ଉଠାଇ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସ ଶରଦ୍ଵତ୍ସୁତସ୍ତୂର୍ଣଂ ମହାଚାର୍ଯଃ ସୁଶିକ୍ଷିତଃ । ଖେଚରେଵ ଚଚାରକୈଃ କ୍ରମାଚ୍ଚର୍ମାସିଧୃଗ୍ଭୁଵି
ଶରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ମହାଶିକ୍ଷିତ ଗୁରୁ, ତାଲୱାର ଓ ଢାଳ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଳି ପଦେ ପଦେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।