ତତ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ତଯୋଃ ସଂରବ୍ଧଯୋରଭୂତ୍। ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ହେଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଭୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ ।
ମହାଗଜାଵିଵାସାଦ୍ଯ ଵିଷାଣାଗ୍ରୈଃ ପରସ୍ପରମ୍। ଶରୈଃ ପୂର୍ଣାଯତୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈରନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ଯେପରି ଦନ୍ତ ଦେଇ ଲଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଲଭଳି ଟାଣିଥିବା ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ବାଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ ।
ଅଥ ତ୍ଵାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯେନ ଶରାନ୍ସୃଷ୍ଟାଞ୍ଶିଲାଶିତାନ୍। ଅଵାରଯଚ୍ଛିତୈର୍ବାଣୈରର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂଵରଃ
ତାପରେ ଅଧ୍ୟାପକ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ଯେଉଁ ଶିଳା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରୋକିଦେଲେ ।
ଦର୍ଶଯନ୍ନୈନ୍ଦ୍ରମାତ୍ମାନମୁଗ୍ରମୁଗ୍ରୁପରାକ୍ରମଃ। ଇଷୁଭିସ୍ତୂର୍ଣମାକାଶଂ ବହୁଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃଣୋତ୍
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଇ, ତ୍ୱରିତ ଅନେକ ବାଣ ଛାଡ଼ି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ ।
ଜିଘାଂସନ୍ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରମର୍ଜୁନଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ଦ୍ରୋଣଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ବାକା ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଘାୟଲ କରିଦେଲେ ।
ହୃଷ୍ଟଃ ସମଭଵଦ୍ଦ୍ରୋଣୋ ରଣଶୌଣ୍ଡଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅର୍ଜୁନେନ ସମଂ କ୍ରୀଡଞ୍ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନ ସହ ବାକା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଇଥିଲେ ।
ତୌ ଵ୍ଯଦାରଯତାଂ ଶୂରୌ ସନ୍ନଦ୍ଧୌ ରଣଶୋଭିନୌ । ଉଦୀରଯନ୍ତୌ ଦିଵ୍ଯାନି ବ୍ରାହ୍ମାଦ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଭାଗଶଃ
ସେଇ ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରତିଏକେ ଏକ ପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଆଦି ଛାଡ଼ିଲେ।
ପାର୍ଥସ୍ତୁ ସମରେ ଶୂରୋ ଦର୍ଶଯନ୍ଵୀର୍ଯମାତ୍ମନଃ। ସ ମହ୍ଯସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଚ୍ଛରୈଃ
ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ହୋଇ ନିଜ ବୀରତା ଦେଖାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାଙ୍କିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଦ୍ରୋଣମଵାରଯତ୍
ପାର୍ଥ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତଯୋରାସୀତ୍ସଂପ୍ରହାରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଯୋର୍ନରସିଂହଯୋଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣଯୋଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ବଲିଵାସଵଯୋରିଵ
ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ବାଲି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ କରିଲେ।
ଦର୍ଶଯେତାଂ ମହାସ୍ରାଣି ଭାରଦ୍ଵାଜାର୍ଜୁନୌ ରଣେ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵାଯଵ୍ଯମାଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରେଣ ପାଣ୍ଡଵଃ । ମୁକ୍ତଂମୁକ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣଚାପାଦ୍ଗ୍ରମତେ ସ୍ମ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପାଣ୍ଡବ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ଶୂରୌ ମହେଷ୍ଵାସୌ ଵିସୃଜନ୍ତୌ ଶିଲାଶିତାନ୍। ଏକଚ୍ଛାଯମକୁର୍ଵାତାଂ ଗଗନଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଏଭଳି, ସେଇ ଦୁଇ ଶୂର ବିରାଟ୍ ଧନୁର୍ଧର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ି, ଅନେକ ବାଣର ବୃଷ୍ଟିରେ ଆକାଶକୁ ଏକ ଛାୟାରେ ଢାଙ୍କିଦେଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନେନ ମୁକ୍ତାନାଂ ପତତାଂ ଚ ଶରୀରିପୁ। ପର୍ଵତେଷ୍ଵିଵ ଵଜ୍ରାଣାଂ ଶରାଣାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସ୍ଵନଃ
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ତାହାର ଶବ୍ଦ ପାହାଡ଼ରେ ବଜ୍ରପାତ ହେବା ପରି ଶୁଣାଗଲା।
ତତୋ ନାଗା ରଥାଶ୍ଵାଶ୍ଚ ସାଦିନଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ଶୋଣିତାକ୍ତାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁଷ୍ପିତା ଇଵ କିଂଶୁକାଃ
ତାପରେ, ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସୈନିକମାନେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସକେଯୂରୈର୍ନିକୃତ୍ତୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ । ସୁଵର୍ଣାଚିତ୍ରୈଃ କଵଚୈର୍ଧ୍ଵଜୈଶ୍ଚ ଵିନିପାତିତୈଃ
ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିବା କଙ୍କଣପରିଧାନ କରିଥିବା ବାହୁ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ କବଚ ଓ ପତାକା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଯୋଧୈଶ୍ଚ ନିହତୈସ୍ତତ୍ର ପାର୍ଥବାଣାଭିପୀଡିତୈଃ। ବଲମାସୀତ୍ସୁସଂଭ୍ରାନ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାର୍ଜୁନସମାଗମେ
ଏଠାରେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷରେ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।
ଵିଧୃନ୍ଵାନୌ ତୁ ତୌ ଵୀରୌ ଧନୁଷୀ ଭାରସାଧନେ। ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯେତାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଦିଧକ୍ଷନ୍ତୌ ଵରେଷୁଭିଃ
ସେଇ ଦୁଇ ବୀର, ଭାର ବହିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଧରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଢାଙ୍କି, ଏକାଉଁକୁ ଏକ ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନାଦୋଽଭୂଦ୍ଦ୍ରୋଣଂ ତତ୍ର ପ୍ରଶଂସତାମ୍ । ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ଦ୍ରୋଣୋ ଯଦର୍ଜୁନମଯୋଧଯତ୍
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏହିପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା— 'ଦ୍ରୋଣ ଅସମ୍ଭବ କାମ କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି!'
ପ୍ରମାଥିନଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଦୃଢମୁଷ୍ଟିଂ ଦୁରାସଦମ୍। ଜେତାରଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମହାରଥମ୍
କାରଣ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ବିଧ୍ୱଂସକ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ଗ୍ରହଣଶକ୍ତି ଥିବା, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି।
ଅଵିଭ୍ରମଂ ଚ ଶିକ୍ଷାଂ ଚ ଲାଘଵଂ ଦୂରପାତନମ୍ । ପାର୍ଥସ୍ଯ ସମରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣସ୍ଯାସୀଚ୍ଚ ଵିସ୍ମଯଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଦକ୍ଷତା, ତ୍ୱରିତ ଗତି ଓ ଦୂରରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିବା କୌଶଳ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଚିରଂ ଘୋରଂ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମନୋଃ । ଅଵର୍ତତ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଲୋକସଂକ୍ଷୋଭକରକମ୍
ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିରହିଲା, ଏହା ବିଶ୍ୱକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲା।
ଅଥ ଗାଣ୍ଡୀଵମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁରମର୍ଷଣଃ । ଵିଚକର୍ଷ ରଣେ ପାର୍ଥୋ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭଃ
ତାପରେ, ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଉଠାଇ, ପାର୍ଥ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାକୁ ଟାଣିଲେ।
ତସ୍ଯ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷେ ଶଲଭାନାମିଵାଭଵତ୍ । ନ ଚ ବାଣାନ୍ତରେ ତସ୍ଯ ଵାଯୁଃ ଶକ୍ନୋତି ସର୍ପିତୁମ୍
ତାଙ୍କ ବାଣବୃଷ୍ଟି ଦେଖିଲେ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ, ଏହା ଗୋଟିଏ ପୋକାର ଝୁଣ୍ଡ ପରି, ତାଙ୍କ ବାଣମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁନଥିଲା।
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ସଂଦଧାନସ୍ଯ ବାଣାନୁତ୍ସୃଜତସ୍ତଥା। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କିଂଚିତ୍ପାର୍ଥସ୍ଯାପତତୋପୀ ଚ
ଅର୍ଜୁନ ଯେପରି ଅବିରତ ଭାବରେ ତୀର ଧନୁରେ ଲଗାଇ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ସେପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ତୀରମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଏକ ଛେଦ ବି ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲା।
ଯୁଦ୍ଧେ ତୁ କୃତଶୀଘ୍ରାସ୍ତ୍ରେ ଵର୍ତମାନେ ସୁଦାରୁଣେ। ଶୀଘ୍ରାଚ୍ଛୀଘ୍ରତରଂ ପାର୍ଥଃ ଶରାନନ୍ଯାନୁଦୈରଯତ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁଠାରେ ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା, ଅର୍ଜୁନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରାଣି ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଯୁଗପତ୍ପ୍ରାପତଂସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ରଥମନ୍ତିକାତ୍
ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ଭାଙ୍ଗା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଏକାସାଥି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ରଥ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଵିକୀର୍ଯମାଣେ ଦ୍ରୋଣେ ତୁ ଶରୈର୍ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା ।। ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ସୈନ୍ଯାନାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଡ୍ରୋଣ ଆବୃତ ହେଇଯିବା ସମୟରେ, ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ଉଠିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ତୁ ଶୀଘ୍ରାସ୍ତ୍ରଂ ମଘଵା ସମପୂଜଯତ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ତୀବ୍ର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଣଵେ ମଗ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ତତୋ ଵୃନ୍ଦେନ ମହତା ରଥିନାଂ ରଥିଯୂଥପଃ । ଆଚାର୍ଯପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଶରୈଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଯୁଦ୍ଧର ସମୁଦ୍ରରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଡୁବିଯିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଦଳ ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ତୀରରେ ଅଟକାଇଲେ।