ଅଶ୍ଵାଞ୍ଶୋଣାନ୍ମହାଵେଗାନ୍ହଂସଵର୍ଣୈସ୍ତୁ ଵାଜିଭିଃ । ମିଶ୍ରିତାନ୍ସମରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯସ୍ମଯନ୍ତ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ
ଯୁଦ୍ଧମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ତେଜସ୍ବୀ ଘୋଡ଼ା ଓ ହଂସ ପରି ଧଳା ଘୋଡ଼ା ମିଶିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରଥଂ ରଥେନ ପାର୍ଥସ୍ଯ ସମାହତ୍ଯ ପରଂତପଃ । ହର୍ଷଯୁକ୍ତସ୍ତଦାଽଽଚାର୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ସ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ତାହାପରେ ଶିକ୍ଷକ ମହାବୀର, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପାର୍ଥଙ୍କ ରଥ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ।
ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଟାଵିଵାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଦ୍ରୋଣପାଣ୍ଡଵଯୋର୍ଧ୍ଵଜୌ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାକମ୍ପତ ମୁହୁର୍ଭାରତାନାଂ ମହାଚମୂଃ
ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଏମିତି ଲଗି ଥିଲା, ଯେପରି ଏକାଉଁଠି ଜଡି ଯାଇଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭାରତୀୟ ସେନା ପୁନିପୁନି କମ୍ପିଉଠିଲା।
ତତ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵଵୃତେ ହ୍ଯାଚାର୍ଯସ୍ଯାର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ। ଵିମୁଞ୍ଚତୋଃ ଶରାନୁଗ୍ରାନ୍ଵିଶିଖାନ୍ଦୀପ୍ତତେଜସଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁହେଁ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୌ ଵୀରୌ ଵୀର୍ଯସଂପନ୍ନୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରମୂର୍ଧନି। ଆଚାର୍ଯଶିଷ୍ଯୌ ରଥିନୌ କୃତଵୀର୍ଯୌ ତରସ୍ଵିନୌ
ଯୁଦ୍ଧର ମୁଣ୍ଡରେ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଓ ଦକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା, ଏମିତି ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ।
ଉଭୌ ଵିଶ୍ରୁତକର୍ମାଣାଵୁଭୌ ଶ୍ରମଗତୌ ଜଯେ। ଉଭାଵତିରଥୌ ଲୋକେ ହ୍ଯୁଭୌ ପରପୁଂରଜଯୌ। କ୍ଷିପନ୍ତୌ ଶରଜାଲାନି କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ମୋହ ଆଵିଶତ୍
ଦୁହେଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଦୁହେଁ ଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଦୁହେଁ ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା, ଦୁହେଁ ମହାନ ରଥୀ। ସେମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵ୍ଯସ୍ମଯନ୍ତ ନରାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ରୋଣାର୍ଜୁନସମାଗମେ। ନରାଣାଂ ବ୍ରୁଵତାଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସ ମହାସ୍ଵନଃ
ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମିଳନ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କହୁଥିବା କଥାର ଧ୍ୱନି ଚାରିପାଖରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଦ୍ରୋଣଂ ହି ସମରେ କୋଽନ୍ଯୋ ଯୋଦ୍ଧୁମର୍ହତ୍ଯଥାର୍ଜୁନାତ୍। ରୌଦ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଧର୍ମୋଽଯଂ ଗୁରଂ ଵୈ ଯଦଯୋଧଯତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ଏହି ଦୃଢ଼ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ, ଯେଉଁଠି ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି।
ଇତ୍ଯବ୍ରୁଵଞ୍ଜନାସ୍ତତ୍ର ସଂଗ୍ରାମଶିରସି ସ୍ଥିତାଃ । ତୌ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ସଂରବ୍ଧୌ ସନ୍ନିକୃଷ୍ଟୌ ମହାରଥୌ
ଯୁଦ୍ଧର ମୁଣ୍ଡରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏପରି କଥା କହୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇ ମହାନ ରଥୀଙ୍କୁ, ରାଗରେ ଭରିଆ ଏବଂ ଏକାଉଁଠି ଲଗିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଛାଦ୍ଯେତାଂ ଶରୌଘୈସ୍ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମୁପରାଜିତୌ । ସଂଯୁଗେ ସଂଚକାଶେତାଂ କାଲସୂର୍ଯାଵିଵୋଦିତୌ
ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଦୁହେଁ ଏମିତି ଢାକିଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ତେଜ ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ କାଳ ଏକାଉଁଠି ଉଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ଚ ମହାଚାପଂ ହେମପୃଷ୍ଠଂ ଦୁରାସଦମ୍। ସଂରବ୍ଧସ୍ତୁ ତଦା ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ରାଗରେ ଭରିଆ, ସୁନା ଚଡ଼ା ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିଲେ ଏବଂ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସ ସାଯକମଯୈର୍ଜାଲୈରର୍ଜୁନସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି। ଭାନୁମଦ୍ଭିଃ ଶିଲାଧୌତୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦ୍ଦିଶଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପାଥରରେ ଘସିଥିବା ତୀରର ବର୍ଷାରେ, ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥ ଓ ଚାରିପାଖର ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତଦା ଦ୍ରୋଣଂ ମହାଵେଗୈର୍ମହାରଥଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ଶତଶୋ ବାଣୈର୍ଧାରାଭିରିଵ ପର୍ଵତମ୍
ତାପରେ ମହାବୀର ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶତଶଃ ତୀବ୍ର ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଧାରା ଝରିପଡ଼ୁଛି।
କାଲମେଘ ଇଵୋଷ୍ଣାନ୍ତେ ଫଲ୍ଗୁନଃ ସମଵାକିରତ୍
ଫଳ୍ଗୁନ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ପରି ତୀର ବର୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯ ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈଶ୍ଚିତରୈଶ୍ଚାପଚ୍ଯୁତୈଃ ଶରୈଃ। ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦ୍ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵୈ
ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନା ଓ ରଙ୍ଗିନ ତୀର ନିଜ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ି, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ଢାକିଦେଲେ।
ତଥୈଵ ଦିଵ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରାନମ୍ଯ ଚାର୍ଜୁନଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଵେଗଵତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଭାରସାଧନମୁତ୍ତମମ୍
ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ, ତୀବ୍ର ଓ ଭାର ବହିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶୋଭତେ ସ୍ମ ମହାଵାହୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଵିକ୍ଷିପନ୍ଧନୁଃ। ଶରାଂଶ୍ଚ ଵିସୃଜଂଶ୍ଚିତ୍ରାନ୍ସୁଵର୍ଣଵିକୃତାନ୍ବହୂନ୍
ମହାବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ସୁନା ରେ ଶୋଭିତ ବହୁ ଚମତ୍କାର ତୀର ଛାଡ଼ି, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦମେଯାତ୍ମା ଭାରଦ୍ଵାଜରଥଂ ପ୍ରତି। ଦ୍ରୋଣଚାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାନ୍ବାଣାନ୍ବାଣୈରଵାରଯତ୍
ଅଦମ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ତୀରରେ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ରଥକୁ ଢାକିଦେଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ା ତୀରକୁ ନିଜ ତୀରରେ ରୋକିଦେଲେ।
ସରଥୋଽପ୍ଯଚରତ୍ପାର୍ଥଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯୋ ମହାରଥଃ । ଯୁଗପଦ୍ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ସର୍ଵତୋଽସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଵାସୃଜମ୍
ରଥ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥ, ସେ ମହାବୀର, ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକାସାଥିରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ଆଦଦାନଂ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ସଂଦଧାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍ । ଵିସୃଜନ୍ତଂ ଚ କ୍ରୌନ୍ତେଯଂ ନ ସ୍ମ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଲାଘଵାମ୍
ପାଣ୍ଡବ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଉଠାଉଥିଲେ, ତାହାକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଲୋକ ତାଙ୍କର ହାତର ତ୍ୱରିତ ଗତିକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ ।
ଏକଚ୍ଛାଯମିଵାକାଶଂ ବାଣୈଶ୍ଚକ୍ରେ ସମନ୍ତତଃ। ନାଦୃଶ୍ଯତ ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ନୀହାରେଣେଵ ପର୍ଵତଃ
ସେ ବାଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆକାଶକୁ ଏକ ଛାୟାରେ ଢାକିଦେଲେ । ତାହାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଏମିତି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଯେପରି ମିଷ୍ଟିରେ ପାହାଡ଼ ଲୁଚିଯାଏ ।
ମରୀଚିଵିକଚସ୍ଯେଵ ରାଜନ୍ଭାନୁମତୋ ଵପୁଃ। ଆସୀତ୍ପାର୍ଥସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ଵପୁଃ ଶରଶତାର୍ଚିତମ୍
ହେ ରାଜା, ପାର୍ଥଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଶତଶଃ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମରୀଚିରେ ଢାକା ପ୍ରଭାମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
କ୍ଷିପତଃ ଶରଜାଲାନି କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତାନ୍ଵିଧୂଯ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ଦ୍ରୋଣୋଽପି ସମିତିଂଜଯଃ । ବଭାସେ ତିମିରଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵିଧୂଯ ସଵିତା ଯଥା
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ବହୁ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିବା ଦ୍ରୋଣ ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣମାନେକୁ ତାଳିଦେଇ, ଆକାଶର ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଇଲେ ।
ଅଗ୍ନିଚକ୍ରୋପମଂ ଘୋରଂ ମଣ୍ଡଲୀକୃତମାହଵେ। ଵିକୃଷ୍ଯ ସୁମହଚ୍ଚାପଂ ମେଘସ୍ତନିତନିସ୍ଵନମ୍ । ଅସକୃତ୍ମୁଞ୍ଚତୋ ବାଣାନ୍ଦଦୃଶୁଃ କୁରଵୋ ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବମାନେ ଦେଖିଲେ, ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁ ଟାଣି, ଘନଘୋର ଅଗ୍ନିଚକ୍ର ପରି ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଵିପୁଲଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେଽଥ ଜନୈସ୍ତଦା। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯାପି ଧନୁର୍ଘୋଷୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନିତନିସ୍ଵନଃ । ଅଭଵଦ୍ଵିସ୍ମଯକରଃ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ଧନୁର ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ବିଜୁଳି ଏବଂ ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଏହା ସେନାମାନେକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ତପ୍ତଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦୀପ୍ତୈରଗ୍ନିସମୈଃ ଶରୈଃ। ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦମେଯାତ୍ମା ଦିଶଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚ ପ୍ରଭାମ୍
ତପ୍ତ ସୁନାରେ ତିଆରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣମାନେ ସହିତ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଢାକିଦେଲେ ।
ତତଃ କାଞ୍ଚନପଙ୍ଖାନାଂ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଵିଯଦ୍ଗତାନାଂ ଚରତାଂ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ବହଵୋ ଵ୍ରଜାଃ
ତାପରେ ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଏବଂ ବାକା ଯୋଡ଼ା ଥିବା ବହୁ ବାଣ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଝୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଶରାସନାତ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ସ୍ମ ସାଯକାଃ। ଏକୋ ଦୀର୍ଘ ଇଵାଭାନ୍ତଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମହାଶରାଃ । ଆକାଶେ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ହଂସାନାମିଵ ପଙ୍କ୍ତଯଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ଧନୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବଡ଼ ବାଣମାନେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ରେଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଆକାଶରେ ସେମାନେ ହଂସମାନେର ଶାରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଏଵଂ ସୁଵର୍ଣଵିକୃତାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତୌ ଶରାନ୍ବହୂନ୍। ଆକାଶଂ ସଂଵୃତଂ ଵୀରାଵୁଲ୍କାଭିରିଵ ଚକ୍ରତୁଃ
ଏଭଳି, ଦୁଇ ବୀର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବହୁ ବାଣ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଲ୍କାମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ ।
ତଯୋଃ ଶରାଶ୍ଚ ଵିବଭୁଃ କଙ୍କବର୍ହିଣଵାସସଃ । ପଙ୍କ୍ତ୍ଯଃ ଶରଦି ମତ୍ତାନାଂ ସାରସାନାମିଵାମ୍ବରେ
ଦୁହେଁର ବାଣମାନେ କଂକ ଓ ବକ ର ପାଖିର ପଖ ଲାଗିଥିଲା, ଏହି ବାଣମାନେ ଶରଦକାଳରେ ମଦମଗ୍ନ ଶାରସମାନେ ଭଳି ଆକାଶରେ ଶାରୀ ଶାରୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।