ସୋଽତୀଯାତ୍ସହସା ଶତ୍ରୂନ୍ସହସା ତେଽଭିପେଦିରେ । ଶୀଘ୍ରାଦୂରଂ ଦୃଢାମୋଘମସ୍ତ୍ରମସ୍ଯାତିମାନୁଷମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ କୌରଵା ଭୀତା ଅତିମାନୁଷଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର, ଦୂର, ଦୃଢ଼, ଅଫଳ, ଅତିମାନବୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, କୌରବମାନେ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତାପକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଖଗପତ୍ରାଭିସଂଵୀତୈଃ ଖାଵିଷ୍ଟୈଃ ଖଗମୈରିଵ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଖମାଵଵ୍ରେ ଲୋହିତପ୍ରାଣପୈଃ ଖଗୈଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କଣ୍ଡା ତୀର, ପକ୍ଷୀର ପରି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା, ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଆଛାଦିତ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଲାଲ ରକ୍ତପାତି ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅର୍ଜୁନେନ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଵେଗା ଇଵାକାଶେ ସସଞ୍ଜୁଃ ପରମର୍ମସୁ
ଅର୍ଜୁନ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁରୁ ଯେଉଁ ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ର ଗତିରେ ଆକାଶରେ ଦୌଡ଼ି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଜୀବନବାହି ଅଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ଵର୍ମାଣି ସାରଥିଶ୍ଚୈଵ ହେମଜାଲାନି ଵାଜିନାମ୍ । କିରୀଟଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଵୈଯାଘ୍ରମଥ ଚର୍ମ ଚ
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ସୁନା ଜାଲ, ରଥର ଅସ୍ତ୍ର, ସାରଥି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁକୁଟ, ବାଘ ଚର୍ମ ଓ ଢାଲ—
ତତଃ ସର୍ଵାଣି ଗାତ୍ରାଣି ରଥସ୍ଯ ଦ୍ଵିଷତାଂ ଶରୈଃ । ନୀହାରେଣେଵ ଭୂତାନି ଛନ୍ନାନୀହ ଚକାଶିରେ
ତାପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ରଥର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, କୁହୁଡ଼ିରେ ଆଛାଦିତ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତଥାପି ଚମକୁଥିଲା।
ସକୃଦେଵ ନ ତଂ ଶେକୁଃ କଥମଭ୍ଯସିତୁଂ ପରେ । ଅନଭ୍ଯସ୍ତଃ ପୁନସ୍ତୈର୍ହି ରଥଃ ସୋଭିପପାତ ତାନ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ରଥ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲା ଏବଂ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ଚାଲିଗଲା।
ତଚ୍ଛରା ଦ୍ଵିଟ୍ଶରୀରେଷୁ ଯଥା ଚ ନ ସସଞ୍ଜିରେ । ଦ୍ଵିଧାଽନୀକେଷୁ ବୀଭତ୍ସୋର୍ନ ସସଞ୍ଜ ରଥସ୍ତଥା
ଯେପରି ତୀର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଦେହରେ ରହିପାରିଲା ନାହିଁ, ସେପରି ଭୀଭତ୍ସୁଙ୍କର ରଥ ଦ୍ୱିଭାଗ ହୋଇଥିବା ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରହିପାରିଲା ନାହିଁ।
ସ ତଦ୍ଧି କ୍ଷୋଭଯାମାସ ଵିଗାହ୍ଯାରିବଲଂ ରଥୀ। ଅନନ୍ତଵେଗୋ ଭୁଜଗଃ କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ମହାର୍ଣଵେ
ଅର୍ଜୁନ ରଥ ନେଇ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏମିତି ଦୃତ ଗତିର ସାପ ମହାସାଗରରେ ଖେଳିବା ପରି।
ଅସ୍ଯତୋ ନିତ୍ଯମତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଘୋଷାଧିକସ୍ତଥା । ସଂନାଦଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଭୂତୈର୍ଧନୁଷଶ୍ଚ କିରୀଟିନଃ
ଅର୍ଜୁନ ନିରନ୍ତର ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନୁର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କରୁ।
ସଂଚ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତତ୍ର ମାତଙ୍ଗା ବାଣୈରଲ୍ପାନ୍ତରାନ୍ତରୈଃ। ସଂସ୍ଯୂତାସ୍ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମେଘା ଇଵ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସେଠାରେ, ହାତୀମାନେ ତୀରର ଆଘାତରେ ନିକଟ ଦୂରରେ କଟାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ମେଘମାନେ କିରଣରେ ଗଠିତ।
ଦିଶୋଽନୁଭ୍ରମତଃ ସର୍ଵା ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣମସ୍ଯତଃ। ସତତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯୁଦ୍ଧେ ସାଯକାସନମଣ୍ଡଲମ୍
ଅର୍ଜୁନ ସବୁ ଦିଗରେ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁବେଳେ ତୀର ଓ ଧନୁର ଚକ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପତନ୍ତ୍ଯରୂପେଷୁ ଯଥା ଚକ୍ଷୂଂଷି ନ କଦାଚନ। ନାଲକ୍ଷ୍ଯେଷୁ ଶରାଃ ପେତୁସ୍ତସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ
ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ତଳିବା ଆକୃତିକୁ ଦେଖିପାରିନାହିଁ, ସେପରି ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ତୀର ଏମିତି ଏଠି ପଡ଼ିଥିଲା, ଯାହାକୁ କେହି ଦେଖିପାରିନାହିଁ।
ମହାଗଜସହସ୍ରସ୍ଯ ଯୁଗପନ୍ମୃଦ୍ଗତୋ ଵନମ୍। କୌନ୍ତେଯରଥମାର୍ଗସ୍ତୁ ରଣେ ଘୋରତରୋଽଭଵତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ରଥର ପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ହେଇଗଲା, ଯେପରି ଏକ ସମୟରେ ହଜାର ମହାହାତୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାପିଦେଇଛନ୍ତି।
ନୂନଂ ପାର୍ଥଜଯୈଷିତ୍ଵାଚ୍ଛକ୍ରଃ ସର୍ଵାମରୈଃ ସହ। ହନ୍ତ୍ଯସ୍ମାନିତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ପାର୍ଥେନୈଵାର୍ଦିତାଃ ପରେ
ନିଶ୍ଚୟ, ପାର୍ଥଙ୍କର ଜିତିବା ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା, ଚକ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବେ—ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ, ପାର୍ଥଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ଘ୍ନନ୍ତମତ୍ଯର୍ଥମହିତାନ୍ସଵ୍ଯସାଚିନମାହଵେ। କାଲମର୍ଜୁନରୂପେଣ ଗ୍ରସନ୍ତମିଵ ଚ ପ୍ରଜାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ବିନାଶ କରିଲେ, ସେ ଅର୍ଜୁନ ରୂପେ କାଳ ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନୋକୁ ଗିଲିଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କୁରୁସେନାଶରୀରାଣି ପାର୍ଥେନାନାହତାନ୍ଯପି । ପେତୁଃ ପାର୍ଥହତାନୀଵ ପାର୍ଥକର୍ମାନୁଦର୍ଶନାତ୍
ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀର ଛୁଅନ୍ତି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌରବ ସେନାଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ସେମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ଓଷଧୀନାଂ ଶିରାଂସୀଵ କାଲପକ୍ତିସମନ୍ଵଯାତ୍। ଅଵନେମୁଃ କୁରୂଣାଂ ହି ଶିରାଂସ୍ଯର୍ଜୁନଜାଦ୍ଭଯାତ୍
ଯେପରି ଔଷଧି ମୁଣ୍ଡ ତାଲି ହେବା ବେଳେ ନମିଯାଏ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭୟରେ କୌରବମାନୋର ମୁଣ୍ଡ ନମିଯାଉଥିଲା।
ଚକାର ଚାର୍ଜୁନଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିମୁଖାନ୍ରୁଷିତାନପି
କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଆଗରୁ ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନେନାପି ଭିନ୍ନାନି ବଲାଗ୍ନାଣି ପୁନଃ କ୍ଵଚିତ୍। ଚକ୍ରୁର୍ଲୋହିତଧାରାଭିର୍ଧରଣୀଂ ଲୋହିତୋତ୍ତରାମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେନା ଆଉଥରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରା ଭରି ଭୂମିକୁ ଲାଲ କରିଦେଲେ।
ଲୋହିତେନାପି ସଂପୃକ୍ତୈଃ ପାଂସୁଭିଃ ପଵନୋଦ୍ଧତୈଃ । ତେନୈଵ ଚ ସମୁଦ୍ଧୂତୈଃ ସୂକ୍ଷ୍ମୈର୍ଲୋହିତବିନ୍ଦୁଭିଃ
ବାତାସରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ରକ୍ତମିଶ୍ରିତ ଧୂଳି ଏବଂ ସେଇ ଧୂଳି ସହିତ ଉଡ଼ୁଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଭୂମିକୁ ଢାକିଦେଲା।
ଲୋହିତାର୍ଦ୍ରୈଃ ପ୍ରହରଣୈଃ ପ୍ରଭଗ୍ନା ଲୋହିତୋକ୍ଷିତାଃ। ଲୋହିତେଷୁ ନିମଗ୍ନାସ୍ତେ ନିହତାଶ୍ଚ କିରୀଟିନା
ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ରକ୍ତରେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ କିରୀଟୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ଲୋହିତାସ୍ତତ୍ର ଭୃଶମାଦିତ୍ଯରଶ୍ମଯଃ। ଆକାଶଂ ତତ୍କ୍ଷଣେନାସୀତ୍ସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରମିଵ ଲୋହିତଂ
ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ବହୁତ ଲାଲ ହେଇଯାଇଥିଲା, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆକାଶ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ଭଳି ଲାଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅପ୍ଯସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାଦିତ୍ଯୋ ନିଵର୍ତେତ ନ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନିଵର୍ତନ୍ତେ ନ ଜିତ୍ଵାରିଂ ନିତ୍ଯଜଲ୍ପଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ ପଛକୁ ଫେରିବେ ନାହିଁ; ଯେମାନେ ସତତ କଥାରେ ପ୍ରଭିଣ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମରେ ଶୂରାନ୍ପୌରୁଷେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତାନ୍। ଦିଵ୍ଯୈରସ୍ତ୍ରୈରମୋଘାତ୍ମା ସର୍ଵାନାର୍ଚ୍ଛଦ୍ଧନୁର୍ଧରାନ୍
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୂର ଏବଂ ପ୍ରଭଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନୋକୁ ଅର୍ଜୁନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରି ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ଅବିରତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତୁ ଦ୍ରୋଣଂ ତ୍ରିସପ୍ତତ୍ଯା ନାରାଚାନାଂ ସମାର୍ପଯତ୍। ଅଶୀତ୍ଯା ଶକୁନିଂ ଚୈଵ ଦ୍ରୌଣିମପ୍ଯାଶୁ ସପ୍ତଭିଃ
ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ତେହେତାଳିସ ଲୋହା ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ଶକୁନିଙ୍କୁ ଅଶୀ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ସତ ତୀର ଦେଇ ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୁଃସହଂ ଦଶଭିର୍ବାଣୈରର୍ଜୁନଃ ସମଵିଧ୍ଯତ । ଦୁଶ୍ଯାସନଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ କୃପଂ ଶାରଦ୍ଵତଂ ତ୍ରିଭିଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃସହଙ୍କୁ ଦଶ ତୀରରେ, ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ବାରଟି ତୀରରେ, ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଏ କୃପଙ୍କୁ ତିନି ତୀରରେ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛଅଶ ତୀରରେ ଛାତିରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ସ କର୍ଣଂ କର୍ଣିନାଽଵିଧ୍ଯତ୍ପୀତେନ ନିଶିତେନ ଚ। ଵାସଵିର୍ଦ୍ଵିଷତାଂ ମଧ୍ଯେ ଵିଵ୍ଯାଧ ପରମେଷୁଣା
ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କାନରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁନା ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନୋର ମଧ୍ୟରେ ବାସବୀ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଘାଉ କଲେ।
ସ କର୍ଣଂ ସତନୁତ୍ରାଣଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ନିଶିତଃ ଶରଃ। ଅଗଚ୍ଛଦ୍ଦାନଯନ୍ଭୂମିଂ ଚୋଦିତୋ ଦୃଢଧନ୍ଵନା
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କବଚ ଭିଦି ଭୂମିକୁ ଲାଗିଗଲା, ଯେଉଁ ତୀର ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା।
ତତୋଽସ୍ଯ ଵାହାନ୍ଵ୍ଯହନଚ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରଃ କ୍ଷୁରୈଃ । ସାରଥେଶ୍ଚ ଶିରଃ କାଯାଦପାହରଦରିନ୍ଦମଃ । ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଚାପଂ ତସ୍ଯ କରେ ସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ପ୍ରଭିଣ ଅର୍ଜୁନ ଚାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ, ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦେହରୁ ଅଲଗା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀରରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଵିଦ୍ଧେ ମହାଭାଗେ କର୍ଣେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରପାରଗେ। ହତାଶ୍ଵସୂତେ ଵିରଥେ ତତୋଽନୀକମଭଜ୍ଯତ
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଭିଣ, ଘାୟଲ ହେବା ସହିତ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ରଥ ହାରାଇଗଲେ, ତାହାପରେ ସେନା ଗଠନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।