ଯସ୍ଯାଶ୍ରଯବଲାଦେଵ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସସୌବଲଃ । ଅସ୍ମାନ୍ନିରସ୍ଯ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ପୁନରଦ୍ଯାପି ଯୋତ୍ସ୍ଯତି
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସମର୍ଥନରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସଉବଳ ସହିତ ଆମକୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରି ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି।
ଏଷ ଵୈ ସ୍ପର୍ଧତେ ନିତ୍ଯଂ ମଯା ସହ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷ ମହାରଥଃ
ଏହିଅଟେ ସଦା ମୋ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହରାଇବାକୁ; ଏହିଅଟେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମହାରଥୀ।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲଃ କର୍ଣଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ । ଯୁଦ୍ଧେଽପ୍ରତିମଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଦୃଢଵେଧୀ ପରାକ୍ରମୀ
କର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପୂର୍ବ ଶୂରତା, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଅଦ୍ଯାହଂ ଯୁଦ୍ଧମେତେନ କରିଷ୍ଯେ ସୂତବନ୍ଧୁନା। ଦ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵମାଵଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ବଲିଵାସଵଯୋରିଵ
ଆଜି ମୁଁ ସେଇ ସୂତପୁତ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତୁମେ ଆମର ଯୁଦ୍ଧକୁ ବଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଦେଖିପାରିବ।
ମହାରଥେନ ଶୂରେଣ ସୂତପୁତ୍ରେଣ ଧନ୍ଵିନା। ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ସେଉଁଠି ମହାରଥୀ, ଶୂର ବୀର, ସୂତପୁତ୍ର ଧନୁର୍ଧାରୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଳା।
ଯସ୍ଯ ଚୈଵ ରଥୋପସ୍ଥେ ନାଗୋ ମଣିମଯୋ ଧ୍ଵଜଃ । ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର କୌରଵୋ ଯଶସା ଵୃତଃ
ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ ମଣିମୟ ହାତୀ ଚିତ୍ରିତ ଧ୍ୱଜ ଅଛି, ସେଉଁଠି ବସିଛନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କୌରବ, ଯଶରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଲବ୍ଧଲକ୍ଷୋ ଦୃଢଂ ଵେଧୀ ଲଘୁହସ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମେଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ଦୃଢ଼, ହାତ ହଳୁଆ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଳା।
ଯସ୍ତୁ ଶ୍ଵେତାଵଦାତେନ ପଞ୍ଚତାଲେନ କେତୁନା । ଵୈଡୂର୍ଯମଯଦଣ୍ଡେନ ତାଲଵୃକ୍ଷେଣ ରାଜତେ
ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଧଳା ଓ ପବିତ୍ର, ପାଞ୍ଚ ତାଳ ଗଛ ଚିତ୍ରିତ, ବୈଡୂର୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଓ ତାଳ ଗଛର ଆକୃତିରେ ଶୋଭିତ।
ହସ୍ତାଵାପୀ ବୃହଦ୍ଧନ୍ଵା ସେନାଂ ତିଷ୍ଠତି ହର୍ଷଯନ୍ । ରାମେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଦ୍ଵୈରଥେନାଜିତଃ ପୁରା
ଯିଏ ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ସେନାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଶ୍ଚ ଲଗୁଵେଧୀ ଚ ଲଘୁହସ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଏଷ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପିତାମହଃ
ତୁରନ୍ତ, ଲଘୁ ହାତ, ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ; ଏହିଅଟେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ।
କକୁଦଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ । ଜଯଶ୍ରିଯାଽଵବଦ୍ଧସ୍ତୁ ସୁଯୋଧନଵଶାନୁଗଃ । ପଶ୍ଚାଦେଷ ପ୍ରଯାତଵ୍ଯୋ ନ ମେ ଵିଘ୍ନକରୋ ଭଵେତ୍
କକୁଦା, ସମସ୍ତ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବିଜୟର ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରି, ଆମ ପଛରେ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ମୋ ପାଇଁ ବାଧା ହେବେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେତାଂସ୍ତ୍ଵରିତଃ ପାର୍ଥଃ କଥଯିତ୍ଵା ତୁ ଚୋତ୍ତରେ। ରୂପତଶ୍ଚିହ୍ନତଶ୍ଚୈଵ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତ୍ଵରତେ ପୁନଃ
ଏପରି ଶୀଘ୍ର କଥା କହି ପାର୍ଥ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲା, ତାପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଓ ଆକୃତି ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢିଗଲା।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତତସ୍ତତ୍ର କର୍ଣଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଉଵାଚ ସ୍ମଯମାନୋଽସୌ ସୂତପୁତ୍ରମରିନ୍ଦମମ୍
ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥାମା, ଶୂରବୀର, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସି ହସି ସୁତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
କର୍ଣ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ବହ୍ଵବଦ୍ଧଂ ଵିକତ୍ଥସେ। ନ ମେ ଯୁଧି ସମୋଽସ୍ତୀତି ତଦିଦଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍
କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ସଭାରେ ବହୁ ବଡ଼ ଦାବ କରିଥିଲା, କିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ ନାହିଁ ବୋଲି—ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଗଲା।
ଏଷୋଽନ୍ତକ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଭୂତାଵମର୍ଦନଃ । ସଂଗ୍ରାମଶିରସୋ ମଧ୍ଯେ ଦୃମ୍ଭତେ କେସରୀ ଯଥା
ଏଠାରେ ସେ ରାଗରେ ଅନ୍ତକା ଭଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦଳିଦେବା, ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଛି।
ଶୂରୋସି ଯଦି ସଂଗ୍ରାମେ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ସଭାଂ ଵିନା
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସତ୍ୟ ଶୂର, ତେବେ ଏଠାରେ ଦେଖାଇଦିଅ, ସଭା ନଥିବାବେଳେ।
ଯଦ୍ଯଶକ୍ତୋସି ସଂଗ୍ରାମେ ପାର୍ଥେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା। ପୁନରେଵ ସଭାଂ ଗତ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଧୀମତା। ମାତୁଲଂ ପରିଗୃହ୍ଯାଶୁ ମନ୍ତ୍ରଯସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ଯଦି ପାର୍ଥ, ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଉଛ, ତେବେ ପୁଣି ସଭାକୁ ଯାଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସହିତ, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମାମୁଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ମନ୍ତ୍ରଣା କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା କର୍ଣଃ କ୍ରୋଧାଦୁଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଲୋଚନେ। ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ କୁରୁସନ୍ନିଧୌ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି କର୍ଣ୍ଣ, ରାଗରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନାହଂ ବିଭେମି ବୀଭତ୍ସୋର୍ନ କୃଷ୍ଣାଦ୍ଦେଵକୀସୁତାତ୍ । ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯୋପି ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ
ମୁଁ ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ସତ୍ଵାଧିକାନାଂ ପୁଂସାଂ ତୁ ଧନୁର୍ଵେଦୋପଜୀଵିନାମ୍ । ଗର୍ଜତାଂ ଜାଯତେ ଦର୍ପଃ ସ୍ଵରଶ୍ଚ ନ ଵିଷୀଦତି
ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଥିବା ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଗର୍ଜନ କରିବାବେଳେ ଅଭିମାନ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର କେବେ ଅଳସାଏ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଯତ୍ଵାଚାର୍ଯପୁତ୍ରୋ ମାମର୍ଜୁନେନାତିରଂହସା । ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ସୁସଂଯୁକ୍ତଂ ଜଯୋ ଵୈ ମଯ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଗୁରୁପୁତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ, ମୁଁ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି; ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ଉପରେ ଅଛି।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁଃ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ଵିକୁର୍ଵାଣଃ ପ୍ରତ୍ଯଯାଦ୍ରଥିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ ବୀଭତ୍ସୁ, କୌନ୍ତେୟ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାର ରଥରେ ଯାଇ, ହସି ହସି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ମହାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିର୍ନିଶ୍ଵସନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ଉଵାଚ ସ ମହାରାଜ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅବୁଦ୍ଧିପୁତ୍ର, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ଵିଦ୍ମୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନଂ ତତ୍ର ଵସନ୍ତଂ ମତ୍ସ୍ଯଵେଶ୍ମନି । ତେନେଦଂ କର୍ଣ ମତ୍ସ୍ଯାନାମଗ୍ରହୀଷ୍ମ ଧନଂ ବହୁ
ଅର୍ଜୁନ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣିନଥିଲୁ; ଏହି କାରଣରୁ କର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନେକ ଧନ ଆପଣିଲୁ।
ଏଵଂ ଚେତ୍ତର୍ହି ଗଚ୍ଛାମୋ ଵିସୃଜନ୍ତୋ ଧନଂ ବହୁ । ଅଯଶୋ ନାତିଵର୍ତେତ ଲୋକଯୋରୁଭଯୋରପି
ଏହିପରି ହେଲେ, ଆମେ ଅନେକ ଧନ ଛାଡି ଚଲିଯିବା ଉଚିତ; ଦୁଇ ଜଗତରେ ଅପମାନ ଆସିବା ଦିଅନାହିଁ।
କିଂ ଚ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପରଂ ନାସ୍ତି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସୁଖାଵହମ୍। ତସ୍ମାତ୍ପାର୍ଥେନ ସଂଗ୍ରାମଂ କୁର୍ମହେ ନ ପଲାଯନମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଠାରୁ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଦେବା କିଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଆମେ ପାର୍ଥ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ପଳାଇବା ନୁହେଁ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ଵୈ ହ୍ଯଭିଯାନମିଯେଷ ସଃ। ତଥା ଦଶସହସ୍ରାଣି ଵୀରାଣାଂ ହି ଧନୁଷ୍ମତାମ୍ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଂସ୍ତଦା ପାର୍ଥଂ ଶଲଭା ଇଵ ପାଵକମ୍
ଏପରି କଥା କହି ରାଜା ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଯାଇଲେ; ତାପରେ ଦଶ ହଜାର ଶୂର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆଗ୍ନିରେ ପୋକା ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵର୍ମିତା ଵାଜିନସ୍ତତ୍ର ସଂଭୃତାଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ । ଭୀମରୂପାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାସ୍ତୋମରାଙ୍କୁଶପାଣିଭିଃ
ସେଠାରେ ବାହୁଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଘୋଡ଼ାର ଯୋଧାମାନେ, ପଦାତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ହାତୀମାନେ ତୋମର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା ଯୋଧାମାନେ ସହିତ ରହିଲେ।
ଅଧିଷ୍ଠିତାଃ ସୁସଂଯତ୍ତୈର୍ହସ୍ତିଶିକ୍ଷାଵିଶାରଦୈଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚାପହସ୍ତୋଦ୍ଯତାଯୁଧାଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତୀ ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହସ୍ତୀରେ ଚଢି, ବହୁତ ରାଗରେ, ଧନୁଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ, ଆଗକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ପଞ୍ଚ ଚୈନଂ ରଥୋଦଗ୍ରାସ୍ତ୍ଵରିତାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍। ଦ୍ରୋଣୋ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ କୁରୁରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପାଞ୍ଚଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଘେରିଦେଲେ: ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁରୁ ରାଜା।