ସା ନ କଲ୍ପେତ ଵାସାଯ ତଯାହଂ ରହିତଃ କଥମ୍। ଵସେଯମିହ ତସ୍ମାତ୍ତେ ତ୍ଯଜାମି ଵିଷଯଂ ନୃପ
ସେ ତାଙ୍କ ସହ ବାସ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଏଠାରେ କିପରି ରହିପାରିବି? ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।
ଵଧାଦନର୍ହତସ୍ତସ୍ଯ ଵଧାଚ୍ଚ ଦୁହିତୁର୍ମମ। ଵଷପର୍ଵନ୍ନିବୋଧେଯଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍। ସ୍ଥାତୁଂ ତ୍ଵଦ୍ଵିଷଯେ ରାଜନ୍ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ସହ
ଯେଉଁଠାରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ଏବଂ ମୋ ଝିଅ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ହେଲା, ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତୁ ବୃଷପର୍ବାନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ସହ ରହିବି ନାହିଁ।
ମା ଶୋଚ ଵୃଷପର୍ଵଂସ୍ତ୍ଵଂ ମା କ୍ରୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ। ସ୍ଥାତୁଂ ତେ ଵିଷଯେ ରାଜନ୍ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ତଯା ଵିନା। ଅସ୍ଯା ଗତିର୍ଗତିର୍ମହ୍ଯଂ ପ୍ରିଯମସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ ମମ
ବୃଷପର୍ବାନ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ମୋର ଭାଗ୍ୟ; ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଯାହା, ମୋ ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ସେଇ।
ଯଦି ବ୍ରହ୍ମନ୍ଘାତଯାମି ଯଦି ଵା କ୍ରୋଶଯାମ୍ଯହମ୍। ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଦେଵଯାନୀଂ ତେନ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯସଦ୍ଗତିମ୍
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିବି କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିବି, ଯଦି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଖରାପ ଗତିକୁ ପାଇଁବି।
ଅହୋ ମାମଭିଜାନାସି ଦୈତ୍ଯ ମିଥ୍ଯାପ୍ରଲାପିନମ୍। ଯଥେମମାତ୍ମନୋ ଦୋଷଂ ନ ନିଯଚ୍ଛସ୍ପୁପେକ୍ଷସେ
ହାଁ, ତୁମେ ମୋତେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିବା ବୋଲି ଭାବୁଛ, ହେ ଦାଇତ୍ୟ; କାରଣ ତୁମେ ନିଜ ଦୋଷକୁ ରୋକୁନାହାଁ, ଠିକ୍ କରୁନାହାଁ, ବରଂ ଅବହେଳା କରୁଛ।
ନାଧର୍ମଂ ନ ମୃଷାଵାଦଂ ତ୍ଵଯି ଜାନାମି ଭାର୍ଗଵ। ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ପ୍ରସୀଦତୁ ନୋ ଭଵାନ୍
ହେ ଭାର୍ଗବ, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ନ ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖିଛି, ନ ମିଥ୍ୟା କଥା। ତୁମେଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଅଛି; ଦୟା କରି ଆମ ଉପରେ କୃପା କର।
ଯଦ୍ଯସ୍ମାନପହାଯ ତ୍ଵମିତୋ ଗଚ୍ଛସି ଭାର୍ଗଵ। ସମୁଦ୍ରଂ ସଂପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵଂ ମଦ୍ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଯଦି ତୁମେ, ହେ ଭାର୍ଗବ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରୁ ଯିବ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ମୋ ପରିବାର ସହିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି।
ପାତାଲମଥଵା ଚାଗ୍ନିଂ ନାନ୍ଯଦସ୍ତି ପରାଯଣମ୍। ଯଦ୍ଯେଵ ଦେଵାନ୍ଗଚ୍ଛେସ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରହାଧିପ। ସର୍ଵତ୍ଯାଗଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶାମି ହୁତାଶନମ୍
ନହେଲେ ମୁଁ ପାତାଳ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ, ଗ୍ରହପତି, ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଓ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବା, ତେବେ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ମୁଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଵିଶଧ୍ଵଂ ଵା ଦିଶୋ ଵା ଦ୍ରଵତାସୁରାଃ। ଦୁହିତୁର୍ନାପ୍ରିଯଂ ସୋହୁଂ ଶକ୍ତୋଽହଂ ଦଯିତା ହି ମେ
ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପଳାନ୍ତୁ, ହେ ଅସୁରମାନେ! ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ଉପରେ କୌଣସି ଅପମାନ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ପ୍ରସାଦ୍ଯତାଂ ଦେଵଯାନୀ ଜୀଵିତଂ ଯତ୍ର ମେ ସ୍ଥିତମ୍। ଯୋଗକ୍ଷେମକରସ୍ତେଽହମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ତାଙ୍କରେ ନିର୍ଭର କରିଛି। ମୁଁ ତୁମର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭଲର ଦେଖାଶୁଣା କରିଥିବି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବୃହସ୍ପତି।
ଯତ୍କିଂଚିଦସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଵସୁ ଭାର୍ଗଵ। ଭୁଵି ହସ୍ତିଗଵାଶ୍ଵଂ ଚ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମମ ଚେଶ୍ଚରଃ
ଭାର୍ଗବ, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେକି ଦାନବରାଜାମାନଙ୍କର ଧନ-ଦୌଲତ, ହାତୀ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଅଛି, ସେ ସବୁ ଉପରେ ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଅଧିକାରୀ।
ଯତ୍କିଂଚିଦସ୍ତି ଦ୍ରଵିଣଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହାସୁର। ତସ୍ଯେଶ୍ଵରୋସ୍ମି ଯଦ୍ଯେଷା ଦେଵଯାନୀ ପ୍ରସାଦ୍ଯତାମ୍
ମହାଶୁର, ଦୈତ୍ୟରାଜାମାନଙ୍କର ଯେତେକି ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ତାହା ସବୁ ଉପରେ ମୁଁ ଅଧିକାରୀ, କେବଳ ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯାହ ଵୃଷପର୍ଵା ମହାକଵିମ୍। ଦେଵଯାନ୍ଯନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ତମର୍ଥଂ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃଷପର୍ବା ମହାକବିଙ୍କୁ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ। ପରେ ଭାର୍ଗବ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେଇ ମାମଲା କହିଲେ।
ଯଦି ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରସ୍ତାତ ରାଜ୍ଞୋ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଗଵ। ନାଭିଜାନାମି ତତ୍ତେଽହଂ ରାଜା ତୁ ଵଦତୁ ସ୍ଵଯମ୍
ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ଯଦି ରାଜାଙ୍କ ଧନର ଅଧିକାରୀ ଅଟୁ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣେନି; ରାଜା ନିଜେ କହୁନ୍ତୁ।
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଷପର୍ଵା ସବାନ୍ଧଵଃ। ଦେଵଯାନି ପ୍ରସୀଦେତି ପପାତ ଭୁଵି ପାଦଯୋଃ
ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃଷପର୍ବା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିଜନ ସହିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, 'ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଯୋ ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ଚ ସତତଂ ମଯା ତାତଶ୍ଚ ତେ ଶୁଭେ।' ଯଂ କାମମଭିକାମାଽସି ଦେଵଯାନି ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ତତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯଦି ଵାପି ହି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଭେ, ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ତୁମେ ମୋ ପିତା ସମାନ। ଦେବୟାନୀ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ଯଦିଓ ଦୁର୍ଲଭ ହେଉ, ମୁଁ ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଦେବି।
ଦାସୀଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରେଣ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମଭିକାମଯେ। ଅନୁ ମାଂ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛେତ୍ସା ଯତ୍ର ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ମେ ପିତା
ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଏକ ଦାସୀ ଭାବେ, ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ଚାହୁଁଛି; ମୋ ପିତା ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଦେବେ, ସେଠି ସେ ମୋ ସହିତ ଯିବେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଧାତ୍ରି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଶୀଘ୍ରମାନଯ। ଯଂ ଚ କାମଯତେ କାମଂ ଦେଵଯାନୀ କରୋତୁ ତମ୍
ଧାତ୍ରୀ, ଉଠ, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଆଣ; ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଯଜେଦେକଂ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ଗ୍ରାମାର୍ଥେ ଚ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ପରିବାର ପାଇଁ ଜଣେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦେଶ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଧାତ୍ରୀ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠେ ଜ୍ଞାତୀନାଂ ସୁଖମାଵହ
ତାପରେ ଧାତ୍ରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଉଠ, ନିଜ ଜଣାସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଆଣ।'
ତ୍ଯଜତି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶିଷ୍ଯାନ୍ଦେଵଯାନ୍ଯା ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ସାଯଂ କାମଯତେ କାଂ ସ କାର୍ଯୋଽଦ୍ଯ ତ୍ଵଯାଽନଘେ
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି; ଏଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଅନଘେ, ତୁମେ ଏହି ଦିନ ସେଇ କାମ କର।
ଯଂ ସା କାମଯତେ କାଂ କରଵାଣ୍ଯହମଦ୍ଯ ତମ୍। ଯଦ୍ଯେଵମାହ୍ଵଯେଚ୍ଛୁକ୍ରୋ ଦେଵଯାନୀକୃତେ ହି ମାମ୍। ମଦ୍ଦୋଷାନ୍ମାଗମଚ୍ଛୁକ୍ରୋ ଦେଵଯାନୀ ଚ ମତ୍କୃତେ
ସେ ଯାହା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ଦିନ ସେଇ କାମ କରିବି; ଯଦି ଦେବୟାନୀ ପାଇଁ ଶୁକ୍ର ମୋତେ ଡାକନ୍ତି, ମୋ ଦୋଷରେ ଶୁକ୍ର କିମ୍ବା ଦେବୟାନୀ ଦୋଷୀ ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ତତଃ କନ୍ଯାସହସ୍ରେଣ ଵୃତା ଶିବିକଯା ତଦା। ପିତୁର୍ନିଯୋଗାତ୍ତ୍ଵରିତା ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ପୁରୋତ୍ତମାତ୍
ତାପରେ, ଏକ ହଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ଚୟନିତ ହୋଇ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦୃତ ରାଜମହଳରୁ ପଳଙ୍କିରେ ବାହାରିଗଲେ।
ଅହଂ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ଦାସୀ ତେ ପରିଚାରିକା। ଅନୁ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ର ଯାସ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଦାସ୍ଯତି ତେ ପିତା
ମୁଁ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ତୁମର ଦାସୀ ଭାବେ ସେବା କରିବି; ତୁମ ପିତା ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ଦେବେ, ସେଠି ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି।
ସ୍ତୁଵତୋ ଦୁହିତାଽହଂ ତେ ଯାଚତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣତଃ। ସ୍ତୂଯମାନସ୍ଯ ଦୁହିତା କଥଂ ଦାସୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଏମି ଥିଲେ ମୁଁ କିପରି ଦାସୀ ହେବି?
ଯେନକେନଚିଦାର୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାତୀନାଂ ସୁଖମାଵହେତ୍। ଅତସ୍ତ୍ଵାମନୁଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଦାସ୍ଯତି ତେ ପିତା
ଯିଏ ଯେପରି ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ଜଣାସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଆଣେ, ସେଇ ହେତୁ ମୁଁ ତୁମ ପିତା ଯେଉଁଠି ଦେବେ, ସେଠି ତୁମ ସହିତ ଯିବି।
ପ୍ରତିଶ୍ରୁତେ ଦାସଭାଵେ ଦୁହିତ୍ରା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ। ଦେଵଯାନୀ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ବୃଷପର୍ବାଙ୍କ ଝିଅ ଦାସୀ ଭାବେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିବା ପରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରଵିଶାମି ପୁରଂ ତାତ ତୁଷ୍ଟାଽସ୍ମି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଅମୋଘଂ ତଵ ଵିଜ୍ଞାନମସ୍ତି ଵିଦ୍ଯାବଲଂ ଚ ତେ
ପିତା, ମୁଁ ଏବେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଅବିଫଳ ଏବଂ ତୁମର ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ବଡ଼।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦୁହିତ୍ରା ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ହୃଷ୍ଟଃ ପୂଜିତଃ ସର୍ଵଦାନୈଵଃ
ଏଭଳି କୁହିବା ପରେ, ସେ ମହାମାନ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ, ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଦେଵଯାନୀ ନୃପୋତ୍ତମ। ଵନଂ ତଦେଵ ନିର୍ଯାତା କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଏହାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ହେ ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ଦେବୟାନୀ ଖେଳିବା ପାଇଁ ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ବାହାରିଗଲେ।