ସଂସର୍ପନ୍ତ ଇଵାକାଶେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ଵନ୍ତୋ ଵଲାହକାଃ ।। ତାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽପ୍ଯନୀକାନି ନିଵର୍ତିତରଥାନି ଚ
ସେ ସେନାବିନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ମେଘରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବା ପରି ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିଲା, ଏବଂ ଫେରିଯାଉଥିବା ରଥମାନୋଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ପାର୍ଥୋଽପି ଵାଯୁଵଦ୍ଧୋରଂ ସୈନ୍ଯାଗ୍ରଂ ଵ୍ଯଧୁନୋଚ୍ଛରୈଃ ।। ତାଂ ଶତ୍ରୁସେନାଂ ତରସା ପ୍ରଣୁଦ୍ଯ ଗାଶ୍ଚାପି ଜିତ୍ଵା ଧନୁଷା ପରେଣ
ପାର୍ଥ, ବାୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର, ତୀରମାନୋଁଦ୍ୱାରା ସେନାର ଆଗକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କଲେ; ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁର୍ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଗାଁମାନୋଁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନାଯାଭିମୁଖଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ କୁରୁପ୍ରଵୀରାଃ ସହସାଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ ।। ଗୋଷୁ ପ୍ରଯାତାସୁ ଜଵେନ ମାତ୍ସ୍ଯାନ୍କିରୀଟିନଂ ପ୍ରୀତିଯୁତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା କୌରବ ବୀରମାନେ ହଠାତ୍ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ; ଗାଁମାନୋଁ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ସ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତେଜରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଓ ଖୁସି ଭରା କିରୀଟିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପଶୂନ୍ସମାଦାଯ ତତୋ ନିଵୃତ୍ତା ଗୋପାଃ ସମସ୍ତାଃ ପ୍ରଯଯୁଶ୍ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋପାଳ ଗାଁମାନୋଁକୁ ଏକଠା କରି, ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଯାଇଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରୀଣି ସହସ୍ରାଣି ରଥାନାଂ ଚ ଧନୁଷ୍ମତାମ୍। ଘୋରାଣି କୁରୁଵୀରାଣାଂ ପର୍ଯକୀର୍ଯନ୍ତ ଭାରତ
ତାପରେ ତିନି ହଜାର ଧନୁର୍ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା କୌରବ ବୀରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରଥମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
କର୍ଣୋ ରଥସହସ୍ରେଣ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଧୀମାନ୍ସହସ୍ରେଣ ପୁରସ୍କୃତଃ
କର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ରଥ ସହିତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ; ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାସୀ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଏକ ହଜାର ରଥ ନେଇ ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତଥା ରଥସହସ୍ରେଣ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ। ପଶ୍ଚାଦ୍ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽତିଷ୍ଠଦ୍ଯଶସା ଚ ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍
ଏହିପରି ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ଏକ ହଜାର ରଥ ସହିତ ପଛରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲେ।
ଅତିଷ୍ଠନ୍ନିଵକାଶେଷୁ ପାଦାତାଃ ସହ ଵାଜିଭିଃ । ଭୀମରୂପାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାସ୍ତୋମରାଙ୍କୁଶଚୋଦିତାଃ
ଅନେକ ପଦାତି ଘୋଡ଼ା ସହିତ ମଞ୍ଚରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ହାତୀମାନେ ତମର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥିଲେ, ଭୀମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯନୀକାନି ଵିତତାନି ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଵୈରାଟିମୁତ୍ତରଂ ତଂ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିବା ସେନାବିନ୍ୟାସ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବ ମାତ୍ସ୍ୟ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯୀ ଵେଦୀ ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଶୋଣାଶ୍ଚାଶ୍ଵା ରଥେ ଯୁକ୍ତା ଦ୍ରୋଣ ଏଷ ପ୍ରକାଶତେ
ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ସୁନାର ମଞ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ରଥରେ ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ରୋଣ, ଯିଏ ତେଜରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଆଚାର୍ଯୋ ନିପୁଣୋ ଧୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଛୂରସତ୍ତମଃ। ଆହଵେ ଚାପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ଦୂରପାତୀ ମହାରଥଃ
ସେ ଅଧ୍ୟାପକ, ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ବେଦ ଜଣା ନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅପରାଜିତ, ଦୂରରୁ ମାରିପାରିବା ମହାରଥୀ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ମହାଵୀରଃ କୁରୁଷ୍ଵୈନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଅତ୍ରୈଵ ଚାଵିରୋଧେନ ଏଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ସେ ଦୟାଳୁ ଓ ବଳବାନ୍ ନାୟକ; ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର। ଏଠି କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ଧର୍ମ।
ଯଦି ମେ ପ୍ରହରେଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ ଶରୀରେ ମେ ପ୍ରହୃଷ୍ଯତଃ । ତତୋଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରହରିଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା ବୁଦ୍ଧିରସ୍ତି ମେ
ଯଦି ଡ୍ରୋଣ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କରିବି; ଏହା ଛାଡ଼ି ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବନା ନାହିଁ।
ଭାରତାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯେନ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା । ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ମନ୍ଦଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ଭାରତବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ମହାନ ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ତୁମେ ଗଡ଼ିକୁ ହଳୁଆ ଚଳା।
ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ସିଂହଲାଙ୍ଗୂଲୋ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଶୋଭତେ । ଭାରତାଚାର୍ଯପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସୋଽଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଵିରାଜତେ
ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜର ଶୀର୍ଷରେ ସିଂହର ପୁଛ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଜ୍ଜ୍ୱଳ୍ୟମାନ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତବଂଶୀ ଅଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଥାମା, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଧ୍ଵଜାଗ୍ରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର ବାଲସୂର୍ଯସମପ୍ରଭମ୍ । ଦୁର୍ଜଯଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ଦେଵୈରପି ସଵାସଵୈଃ । ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ମନ୍ଦଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୱଜର ଶୀର୍ଷ ନବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶେ, ସେଠି ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ କରିପାରିବେନି; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ହଳୁଆ ଚଳା।
ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ଗୋଵୃଷୋ ଯସ୍ଯ କାଞ୍ଚନୋଽଭିଵିରାଜତେ । ଆଚାର୍ଯଵରମୁଖ୍ଯସ୍ତୁ କୃପ ଏଷ ମହାରଥଃ
ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜର ଶୀର୍ଷରେ ସୁନାର ବୃଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଅଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାରଥୀ କୃପ।
ଦ୍ରୋଣେନ ଚ ସମୋ ଵୀର୍ଯେ ପିତୁର୍ମେ ପରମଃ ସଖା। ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ମନ୍ଦଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ଶୂରତାରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସମାନ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ହଳୁଆ ଚଳା।
ଯସ୍ଯ କାଞ୍ଚନକମ୍ବୂଭିର୍ହସ୍ତିକକ୍ଷ୍ଯାପରିଷ୍କୃତଃ। ଧ୍ଵଜଃ ପ୍ରକାଶତେ ଦୂରାଦ୍ରଥେ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଗଣୋପମଃ
ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ହାତୀର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ରଥ ଦୂରରୁ ମେଘର ଦୀପ୍ତି ପରି ଚମକେ।
ଏଷ ଵୈକର୍ତନଃ କର୍ଣଃ ପ୍ରତିମାନଂ ଧନୁଷ୍ମତାମ୍। ଦୃଢଵୈରୀ ସଦାଽସ୍ମାକଂ ନିତ୍ଯଂ କଟୁକଭାଷଣଃ
ଏହିଅଟେ ବୈକର୍ତନ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣ, ଧନୁର୍ବାନ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ସେ ସଦା ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ କଠୋର କଥା କହିଥାଏ।
ଯସ୍ଯାଶ୍ରଯବଲାଦେଵ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସସୌବଲଃ । ଅସ୍ମାନ୍ନିରସ୍ଯ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ପୁନରଦ୍ଯାପି ଯୋତ୍ସ୍ଯତି
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସମର୍ଥନରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସଉବଳ ସହିତ ଆମକୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରି ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି।
ଏଷ ଵୈ ସ୍ପର୍ଧତେ ନିତ୍ଯଂ ମଯା ସହ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷ ମହାରଥଃ
ଏହିଅଟେ ସଦା ମୋ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହରାଇବାକୁ; ଏହିଅଟେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମହାରଥୀ।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲଃ କର୍ଣଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ । ଯୁଦ୍ଧେଽପ୍ରତିମଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଦୃଢଵେଧୀ ପରାକ୍ରମୀ
କର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପୂର୍ବ ଶୂରତା, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଅଦ୍ଯାହଂ ଯୁଦ୍ଧମେତେନ କରିଷ୍ଯେ ସୂତବନ୍ଧୁନା। ଦ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵମାଵଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ବଲିଵାସଵଯୋରିଵ
ଆଜି ମୁଁ ସେଇ ସୂତପୁତ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତୁମେ ଆମର ଯୁଦ୍ଧକୁ ବଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଦେଖିପାରିବ।
ମହାରଥେନ ଶୂରେଣ ସୂତପୁତ୍ରେଣ ଧନ୍ଵିନା। ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ସେଉଁଠି ମହାରଥୀ, ଶୂର ବୀର, ସୂତପୁତ୍ର ଧନୁର୍ଧାରୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଳା।
ଯସ୍ଯ ଚୈଵ ରଥୋପସ୍ଥେ ନାଗୋ ମଣିମଯୋ ଧ୍ଵଜଃ । ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର କୌରଵୋ ଯଶସା ଵୃତଃ
ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ ମଣିମୟ ହାତୀ ଚିତ୍ରିତ ଧ୍ୱଜ ଅଛି, ସେଉଁଠି ବସିଛନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କୌରବ, ଯଶରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଲବ୍ଧଲକ୍ଷୋ ଦୃଢଂ ଵେଧୀ ଲଘୁହସ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତେନ ମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାହଯ ସାରଥେ
ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମେଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ଦୃଢ଼, ହାତ ହଳୁଆ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ହେ ସାରଥି, ଗଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଳା।
ଯସ୍ତୁ ଶ୍ଵେତାଵଦାତେନ ପଞ୍ଚତାଲେନ କେତୁନା । ଵୈଡୂର୍ଯମଯଦଣ୍ଡେନ ତାଲଵୃକ୍ଷେଣ ରାଜତେ
ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଧଳା ଓ ପବିତ୍ର, ପାଞ୍ଚ ତାଳ ଗଛ ଚିତ୍ରିତ, ବୈଡୂର୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଓ ତାଳ ଗଛର ଆକୃତିରେ ଶୋଭିତ।
ହସ୍ତାଵାପୀ ବୃହଦ୍ଧନ୍ଵା ସେନାଂ ତିଷ୍ଠତି ହର୍ଷଯନ୍ । ରାମେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଦ୍ଵୈରଥେନାଜିତଃ ପୁରା
ଯିଏ ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ସେନାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଶ୍ଚ ଲଗୁଵେଧୀ ଚ ଲଘୁହସ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଏଷ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପିତାମହଃ
ତୁରନ୍ତ, ଲଘୁ ହାତ, ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ; ଏହିଅଟେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ।