କାଞ୍ଚନାନି ଚ ଦାମାନି ଵିଵିଧାଶ୍ଚୋତ୍ତମସ୍ରଜଃ। ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପାଭିସଵୀତାସ୍ତତ୍ର ଚିତ୍ରାଣି ଭେଜିରେ
ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ତମ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲରେ ଗଠିତ, ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ବଣ୍ଟି ଯାଉଥିଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ରାଜନ୍ପ୍ରାସାଦେ ଦିଵ୍ଯରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ । ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧସମାଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ରଜୋ ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚକାଶିରେ
ଓ ରାଜା, ସେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ପ୍ରାସାଦରେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ମିଶିଥିବା ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଶ୍ଚ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଵଵୌ ଗନ୍ଧମାଦାଯ ସର୍ଵଶଃ । ଋତଵଃ ପୁଷ୍ପମାଦାଯ ସମତିଷ୍ଠନ୍ତ ଭାରତ
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ପବନ ଚାଲିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଇଲା। ବିଭିନ୍ନ ଋତୁ ଫୁଲ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଚୈଵ ମହର୍ଷଭଃ। ତତ୍ର ଦେଵର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵରାଜଂ ଦିଵୌକସଃ । ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରିଦଶାଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସେଠାରେ ସପ୍ତ ପ୍ରଜାପତି ଓ ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି, ଦେବ ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନ ପଙ୍କୋ ନ ରଜସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵିଵେଶ କଥଂଚନ । ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚ ଵିରୂକ୍ଷୋତ୍ର ନାତିଵେଲମିଵାତପତ୍
ସେଠାରେ କେବେ ମାଟି କିମ୍ବା ଧୂଳି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିରିକ୍ତ ତାପ ଦେଉନଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧଂ ସମାଦାଯ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ରାଭିଗଚ୍ଛତି। ଆକାଶଂ ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଦର୍ଶନୀଯମଦୃଶ୍ଯତ
ସେଠାକୁ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ପବନ ଆସିଲା। ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସମାରୁହ୍ଯ ତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵତଃପ୍ରଭମ୍ । ଅମ୍ବରେ ଵିମଲେଽତିଷ୍ଠନ୍ପ୍ରାସାଦଂ କାମଗାମିନମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରାସାଦକୁ ଚଢ଼ି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ର ରାଜର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ସମାରୁହ୍ଯ ଦିଵୌକସଃ । ଶ୍ଵେତୋ ରାଜା ଵସୁମନାସ୍ତଥା ଭଦ୍ରଃ ପ୍ରଦର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବଗଣ ଚଢ଼ିଥିଲେ— ଶ୍ୱେତ, ବସୁମନା, ଭଦ୍ର ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ।
ନୃଗୋ ଯଯାତିର୍ନହୁପୋ ମାନ୍ଧାତ ଭରତଃ କୁରୁଃ । ଅଷ୍ଟକଶ୍ଚ ଶିବିଶ୍ଚୋଭୌ ସ ଚ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ
ନୃଗ, ଯୟାତି, ନହୁଷ, ମାନ୍ଧାତା, ଭାରତ, କୁରୁ, ଅଷ୍ଟକ, ଦୁଇ ଶିବି ଓ ପୁରୁରବା ରାଜା ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଡମ୍ଭୋଦ୍ଭଵଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନଃ ସଗରସ୍ତଥା। ଦିଲୀପଃ କେରଲଃ ପୂରୁଃ ଶର୍ଯାତିଃ ସୋମକସ୍ତଦା
ଡମ୍ଭୋଦ୍ଭବ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ, ସଗର, ଦିଲୀପ, କେରଳ, ପୁରୁ, ଶର୍ୟାତି ଓ ସୋମକ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ରଘୁର୍ଦଶରଥସ୍ତଥା। ଭଗୀରଥଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷିଃ ସର୍ଵେ ଚ ଜନମେଜଯ
ତେଜସ୍ୱୀ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁ, ଦଶରଥ ଓ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ସହିତ ଅନେକ ଜନମେଜୟ, ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚୈଵ ମହାରାଜଶ୍ଚାମରଵ୍ଯଜନୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ। ଛତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ରାଜସୂଯଶ୍ରିଯା ଵୃତଃ
ମହାରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ଚାମର ଓ ଛତ୍ର ନେଇ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ମହିମାରେ ଭୂଷିତ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାଃ ଶୁଚିଵ୍ରତାଃ । କୀର୍ତିମନ୍ତୋ ମହାଵୀର୍ଯାସ୍ତତ୍ରୈଵାସନ୍ଦିଵି ସ୍ଥିତାଃ
ଏହିମାନେ ଛଡ଼ା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ପବିତ୍ର ବ୍ରତୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ ନରମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିଲେ।
ଗଣାଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ । ଦୈତ୍ଯରାକ୍ଷସଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣାଃ ପନ୍ନଗାସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ଦଳ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଵାସଵପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ସଗଣେଶ୍ଵରାଃ । ଆସଂସ୍ତତ୍ର ସମାରୂଢାଃ ସଂଗ୍ରାମଂ ତଂ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ବାସବଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ, ସେଠାରେ ଚଢ଼ି, ସେଠି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯମ୍ବରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଯ ପ୍ରାସାଦସ୍ଥା ଦିଵୌକସଃ । ଏକସ୍ଯ ଚ ବହୂନାଂ ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦ୍ରୁଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ସର୍ଵଥା ହି ମଯା ଶ୍ରେଯୋ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏଭଳି ଆକାଶରେ ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଦେବତାମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅନେକଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଭଲ କଥା କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।
ତଥା ଵ୍ଯୂଢେଷ୍ଵନୀକେଷୁ କୌରଵେଯୈର୍ମହାରଥୈଃ । ଉପାଯାଦର୍ଜୁନଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍
ଏଭଳି କୌରବ ମହାରଥୀମାନେ ସେନା ବିନ୍ୟାସ କରିଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ରଥର ଶବ୍ଦରେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଆସିଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ଧ୍ଵଜାଗ୍ରଂ ଵୈ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଶ୍ଚ ରଥସ୍ଵନମ୍ । ଦୋଧୂଯମାନସ୍ଯ ଭୃଶଂ ଗାଣ୍ଡୀଵସ୍ଯ ଚ ନିସ୍ଵନମ୍
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜର ଶିଖର ଦେଖିଲେ, ରଥର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
ତ୍ରିକୋଶମାତ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ତୁ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ । ସଂନାମୁଖମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵୈରାଟିମବ୍ରଵୀତ୍
ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତିନି କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦେଖି, ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜାନଂ ନାତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ରଥାନୀକେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ଦକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷମାଦାଯ କୁରୁଵୋ ଯାନ୍ତ୍ଯୁଦଙ୍ଭୁଂଖାଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ରଥ ବିନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ। କୌରବମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ପକ୍ଷ ନେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯୈତଦ୍ରଥାନୀକଂ ମହେଷ୍ଵାସାଭିରକ୍ଷିତମ୍। ଗଵାଗ୍ରମଭିତୋ ଯାହି ଯାଵତ୍ପଶ୍ଯାମି ମେ ରିପୁମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ରଥବାହିନୀ ରହିଛି, ସେଠାରୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଗୋମାନ୍ୟ ଦଳକୁ ଚାରିପଟେ ଯାଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖିପାରିବି।
ଗଵାଗ୍ରମଭିତୋ ଗତ୍ଵା ଗାଶ୍ଚୈଵାଶୁ ନିଵର୍ତଯ । ଯାଵଦେତେ ନିଵର୍ତନ୍ତେ କୁରଵୋ ଜଵମାସ୍ଥିତାଃ । ତାଵଦେଵ ପଶୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଵର୍ତିଷ୍ଯେ ତଵାଭିଭୋ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଗୋମାନ୍ୟ ଦଳକୁ ଯାଇ, ଗୋମାନ୍ୟମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁରୁମାନେ ତେଜରେ ଆସି ଫେରିନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପଶୁମାନେକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଫେରାଇ ଦେବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସମରେ ପାର୍ଥୋ ଵୈରାଟିମପରାଜିତଃ । ସଵ୍ଯଂ ପକ୍ଷମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଜଵେନାଶ୍ଵାନଚୋଦଯତ୍
ଏଭଳି କହି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ପାର୍ଥ, ବାମ ପକ୍ଷକୁ ଯାଇ, ତେଜରେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଲାଇଲେ।
ତତୋଽଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ପାର୍ଥୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ କୃପମ୍। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତଥାଽଽଚାର୍ଯଂ ଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରଥମତଃ କ୍ରମାତ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଓ କୃପାକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ; ଏପରି ଅନୁକ୍ରମରେ, ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣେ ଭାବରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ।
ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପୃଷତ୍କୈରଭ୍ଯଵାଦଯତ୍। ତତସ୍ତତ୍ସର୍ଵମାଲୋକ୍ଯ ଦ୍ରୋଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପାର୍ଥ ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଦ୍ରୋଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ମହାରଥମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵିନମ୍ । ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଯୋଦ୍ଭିମିଚ୍ଛେତ ନ ଚ ଗୁପ୍ତଂ ସ୍ଵଜୀଵିତମ୍ । ଅଯଂ ଵୀରଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁଗେ
ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ମହାରଥୀ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କେହି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ନା ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଆଶା ରଖିବେ। ଏହି ବୀର ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।
ଏତଦ୍ଧ୍ଵଜାଗ୍ରଂ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଦୂରତଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେ। ମେଘଃକ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନିତୋ ରୋରଵୀତି ଚ ଵାନରଃ
ପାର୍ଥଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଶୀର୍ଷ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଛି; ବାନର ଗଜ୍ଜନ କରୁଛି, ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି।
ଆସ୍ଥାଯ ଚ ରଥଂ ଯାତି ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଵିକ୍ଷିପନ୍ଧନୁଃ
ସେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ବସି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵାନାଂ ସ୍ତନତାଂ ଶବ୍ଦୋ ଵହତାଂ ପାକଶାସନିମ୍। ରଥସ୍ଯାମ୍ବୁଧରସ୍ଯେଵ ଶ୍ରୂଯତେ ଭୃଶଦାରୁଣଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀକୁ ବୋହି ଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରଥର ଗଞ୍ଜନ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଛି।
ଦାରଯନ୍ନିଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଵସୁଧାଂ ଵାସଵାତ୍ମଜଃ । ଏଷ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥାନୀକମସ୍ମାକମରିମର୍ଦନଃ
ବସବପୁତ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗି ଦେଉଛନ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆମ ରଥବାହିନୀକୁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ଏହି ବୀର ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସୁଛନ୍ତି।