ପରେଷାଂ ଵିଵରଜ୍ଞାନେ ମନୁଷ୍ଯାଚରିତେଷୁ ଚ। ଅନ୍ନସଂସ୍କାରଦୋଷେଷୁ ପଣ୍ଡିତାସ୍ତତ୍ର ଶୋଭନାଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ବୁଝିବାରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ଯେଉଁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପଣ୍ଡିତାନ୍ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ପରେଷାଂ ଗୁଣଵାଦିନଃ । ଵିଧୀଯତାଂ ତଥା ନୀତିର୍ଯଥା ଵଧ୍ଯେତ ଵୈ ପରଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁଣକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେ ପଛକୁ ରଖାଯାଉ। ଏମିତି ଯୋଜନା କରାଯାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରାଇ ପାରିବା।
ଗାଵଶ୍ଚୈତାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତାଂ ସେନାଂ ଵ୍ଯୂହନ୍ତୁ ମାଚିରମ୍। ଆରକ୍ଷାଶ୍ଚ ଵିଧୀଯନ୍ତାଂ ଯତ୍ର ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ପରୈଃ
ଏହି ଗାଈମାନେ ଏଠାରେ ରଖାଯାଉ। ସେନାକୁ ଦେରି ନକରି ବ୍ୟୁହରେ ଗଠିତ କରାଯାଉ। ଯେଉଁଠି ଆମେ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯିବୁ, ସେଠାରେ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତାମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
ସର୍ଵାନାଯୁଷ୍ମତୋ ଭୀତାନ୍ସଂତ୍ରସ୍ତାନିଵ ଲକ୍ଷଯେ। ଅଯୁଦ୍ଧମନସଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵାନଵସ୍ଥିତାନ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ୍ଦିରେ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଛି, ସେମାନେ କମ୍ପିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯଦ୍ଯେଷ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଵା ଯଦି ଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପୁରଂଦରଃ । ଵାସୁଦେଵେନ ସହିତୋ ଯଦି ବୀଭତ୍ସୁରାଗତଃ। ଅହମେନଂ ନିରୋତ୍ସ୍ଯାମି ଵେଲେଵ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ଏହି ଯଦି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ବୀଭତ୍ସୁ ଭାସୁଦେବ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠିଏଁକୁ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ରୋକିପାରିବି, ଯେପରି ତଟ ନଦୀକୁ ରୋକେ।
ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ପ୍ରସନ୍ନାଗ୍ରା ମୁକ୍ତା ହସ୍ତଵତା ମଯା। ଛାଦଯନ୍ତୁ ଶାରଃ ସୂର୍ଯଂ ପାର୍ଥସ୍ଯାଯୁର୍ନିରୋଧକାଃ
ମୋ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୁନାର ପାଖ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଶରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ କାଟିଦିଅନ୍ତୁ।
ମମ ଚାପପ୍ରମୁକ୍ତାନାଂ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍ । ନିଵୃତ୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତାଂ ନାସ୍ତି ସର୍ପାଣାଂ ଶ୍ଵସତାମିଵ
ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗା ଶରମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଫୁଙ୍କିଦେଇଥିବା ସାପ ଆଉ ରୁକିଯାଏ ନାହିଁ।
ଶରାଣାଂ ପୁଙ୍ଖସକ୍ତାନାଂ ମୌର୍ଵ୍ଯାଽଭିହତଯୋର୍ଭୃଶମ୍ । ଶ୍ରୂଯତେ ତଲଯୋଃ ଶବ୍ଦୋ ଭେର୍ଯୋରାହତଯୋରିଵ
ପାଖ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ଧନୁର ତାରରେ ଜୋରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଶରମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଢୋଲ ମାଡ଼ିବା ଶବ୍ଦ ପରି ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଏକୈକଂ ଚତୁରଃ ପଞ୍ଚ କ୍ଵଚିତ୍ପଷ୍ଟିଂ କ୍ଵଚିଚ୍ଛତମ୍। ହତାନ୍ପଶ୍ଯତ ମାତ୍ସ୍ଯାନାମିଷୁଭିର୍ନିହତାନ୍ରଥାନ୍
ମୋ ଶରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖ, କେବେ ଚାରି, କେବେ ପାଞ୍ଚ, କେବେ ପଚାଶ, କେବେ ଶତମାନେ ମାତ୍ସ୍ୟ ସେନା ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥମାନେ ଏକାଥରେ ମାରାଯାଉଛନ୍ତି।
ମଦ୍ବାହୁମୁକ୍ତୈରିଷୁଭିସ୍ତୈଲଧୌତୈଃ ପତତ୍ରିଭିଃ । ଖଦ୍ଯୋତୈରିଵ ସଂପୃକ୍ତମନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଵିରାଜତାମ୍
ମୋ ବାହୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତେଲରେ ଧୋଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଖ ଥିବା ଶରମାନେ ଆକାଶକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ଜୁଗନ୍ତି ଆଗୁନି ପୋକା।
ଧ୍ଵଜାଗ୍ରାଦ୍ଵାନରସ୍ତସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନାଭିହତୋ ମଯା। ଅଦ୍ଯୈଵ ପତତାଂ ଭୂମୌ ଵିନଦନ୍ଭୈରଵାନ୍ରଵାନ୍
ଆଜି ମୁଁ ମୋର ଶରରେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜର ଉପରେ ଥିବା ବାନରକୁ ଆଘାତ କରି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରିବା ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ।
ଶତ୍ରୋର୍ମଯାଭିପନ୍ନାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଧ୍ଵଜଵାସିନାମ୍ । ଦିଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠମାନାନାମସ୍ତୁ ଶବ୍ଦୋ ଦିଵଂ ଗତଃ
ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ବସିଥିବା ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରୁ ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚୁ।
କ୍ରୁଦ୍ଧେନାସ୍ତ୍ରଂ ମଯା ମୁକ୍ତଂ ନିର୍ଦହେତ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ସ୍ଥିତଂ ସଂଗ୍ରାମଶିରସି ପାର୍ଥମେକାକିନଂ କିମୁ
ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ଯଦି ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼େ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରେ; ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଏକାକି ଦଢ଼ିଆରେ ଦଢ଼ିଆ ପାର୍ଥକୁ କଣ ହେବ?
ସମାହିତଶ୍ଚ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵର୍ଷାଣ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ ପଞ୍ଚ ଚ । ଜାତସ୍ନେହଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧସ୍ଯ ମଯି ସଂଦର୍ଶଯିଷ୍ଯତି
ବୀଭତ୍ସୁ ତେର ଅବଧି ଧରି ଏକାଗ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଜଗାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶ କରିବେ।
ପାତ୍ରୀଭୂତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନିଵ । ଶରମାଲାଂ ସ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମତ୍ପ୍ରସୃଷ୍ଟାଂ ସ୍ଵଧାମିଵ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯେପରି ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର, ଯେପରି ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୋ ଛାଡ଼ିଥିବା ଶରମାଳାକୁ ନିଜ ଅଧିକାର ପରି ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।
ଏଷ ଚାପି ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଅହଂ ଚାପି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଦର୍ଜୁନାନ୍ନାଵମଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନଠାରୁ କେବେ ଅଧମ ନୁହେଁ।
ମମ ହସ୍ତପ୍ରମୁକ୍ତାନାଂ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ନିଵୃତ୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତାଂ ନାସ୍ତି ଵୈଶ୍ଵାନରଶିଖାର୍ଚିଷାମ୍
ମୋ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗା ଶରମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ପଛକୁ ଫେରେନାହିଁ।
ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍ । ତୁଗୁଲଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ନାଦଃ ଷଟ୍ପଦାଂ ଗାଯତାମିଵ
ଏଠାରୁ ସେଠାରୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗା ଶରମାନଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣ, ଏହା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଗାଉଥିବା ଶବ୍ଦ ପରି ଲାଗୁଛି।
ଅନ୍ତରା ସଂପତଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଗୃଧ୍ରପତ୍ରୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଶଲଭାନାମିଵାକାଶେ ଛାଯା ସଂପ୍ରତି ଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ଗୃଧ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପଥର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଖି ପକ୍ଷ ମାଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ଏହି ଛାୟାଟି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉ, ଯେପରି ଝୁଣ୍ଡ ଝୁଣ୍ଡ ପୋକା ଉଡ଼ୁଛି।
ଅଦ୍ଯ ମତ୍କାର୍ମୁକୋତ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ଶିତାଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ମର୍ମଗାଃ। ଶରୀରମୁପସର୍ପନ୍ତୁ ଵଲ୍ମୀକମିଵ ପନ୍ନଗାଃ
ଆଜି ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦେହର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ସାଇତି, ବିଲେଇ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସାପର ଭଳି ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆସନ୍ତୁ।
ବର୍ହିବର୍ହିଣରାଜାନାଂ ବର୍ହିଣାଂ ବର୍ହିଣାମିଵ । ପତତାଂ ପତତାଂ ଘୋଷଃ ପତତାଂ ପତତାମିଵ
ମୟୂର ଓ ମୟୂରରାଜାଙ୍କର ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଧ୍ୱନି, ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ମୟୂରମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଭଳି, ଅନ୍ୟ ଝରିପଡ଼ୁଥିବାମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସଦୃଶ ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵହମୃଣାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ଯେ ଯନ୍ମଯା ତତ୍ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ତତ୍କାଲେ ନିହତ୍ଯ ସମରେଽର୍ଜୁନମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଯେଉଁ ଋଣ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିଲି, ତାହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେଇବି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମମ୍। ଅର୍ଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପାର୍ଥମୁଲ୍କାଭିରିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ତୀବ୍ର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ମହାଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ, ମୁଁ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗିଦେବି, ଯେପରି ଉଲ୍କା ଏକ ହାତୀକୁ ଆଘାତ କରେ।
ଶରଜାଲମହାଜ୍ଵାଲମସିଶକ୍ତିଗଦେନ୍ଧନମ୍ । ନିର୍ଦହନ୍ତମନୀକାନି ଶମଯିଷ୍ଯେଽର୍ଜୁନାନଲମ୍
ତୀର, ତଳୱାର, ଶକ୍ତି ଓ ଗଦାରେ ଜଳୁଥିବା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ, ସେନାମାନେ ଦହିଯିବେ; ଏହିପରି ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଁ ଶାନ୍ତ କରିଦେବି।
ରଥାଦତିରଥଂ ଲୋକେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରମ୍ । ଵିଵଶଂ ପାର୍ଥମାଦାସ୍ଯେ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ପନ୍ନଗମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିରଥୀ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ମୁଁ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଧରିନେବି, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଏକ ସାପକୁ ଧରେ।
କ୍ଷୁଦ୍ରକୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଭଲ୍ଲୈର୍ନିପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମାମକୈଃ । ସଂମୂଢଚେତାଃ କୌନ୍ତେଯଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାଭିପଦ୍ଯତାମ୍
ମୋ ସେନାମାନେ ଯେଉଁ ଛୋଟ ଛୋଟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସେଥିରେ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାହଂ ଶୋକଂ ହୃଦି ଚିରଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ସମୂଲମପନେଷ୍ଯାମି ହରନ୍ପାର୍ଥଶିରଃ ଶରୈଃ
ଆଜି ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଥିବା ଦୁଃଖକୁ, ପାର୍ଥଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମୋର ତୀରରେ କାଟି ଶେଷ ଭାବେ ଉପଡ଼ି ଦେଇ ଦୂର କରିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ମତ୍କାର୍ମୁକୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚ ନତପର୍ଵଭିଃ। ହତାଶ୍ଵଂ ଵିରଥଂ ପାର୍ଥଂ ପୌରୁଷେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ନିଶ୍ଵସନ୍ତଂ ଯଥା ନାଗମଦ୍ଯ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ କୌରଵାଃ
ଆଜି ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଙ୍କା ତୀରରେ, ହସ୍ତୀମାନେ ମରିଯିବେ, ରଥ ହାରାଇ ଦେଖିବେ, ତଥାପି ପାର୍ଥ ଦୃଢ଼ ସାହସରେ ଦଢ଼ି ରହିବେ, ଏବଂ ସାପ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି ବୋଲି କୌରବମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାନ୍ମଯା ଲବ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯାସ୍ରମୃଷିସତ୍ତମାତ୍। ତଦୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଯୁଧ୍ଯେଯମପି ଵାସଵମ୍
ମୁଁ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ମହାମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ପାଇଛି; ସେ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି।
ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ଵାନରସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ଭଲ୍ଲେନ ନିହତୋ ମଯା। ଅଦ୍ଯୈଵ ପତତାଂ ଭୂମୌ ଵିନଦନ୍ଭୈରଵାନ୍ରଵାନ୍
ଧ୍ୱଜର ଉପରେ ଥିବା ବାନରଟିକୁ ମୁଁ ମୋର ତୀରରେ ଆଘାତ କରିବି, ଏହି ଦିନେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଯିବ।