ଇଦଂ ତୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ପରିମୁହ୍ଯାମି କେଵଲମ୍। ନିଶ୍ଚଯଂ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି ନାଵଗଚ୍ଛାମି କିଂଚନ
ଏହି କଥା ଭାବି ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି; କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତିକୁ ଆସିପାରୁନି, କିଛି ବୁଝିପାରୁନି।
ଏଵଂ ଵରାଙ୍ଗରୂପସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣୈଃ ସୂଚିତସ୍ଯ ଚ। କେନ କର୍ମଵିପାକେନ କ୍ଲୀବତ୍ଵଂ ତ୍ଵାମୁପାଗତମ୍
ତୁମେ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସତ୍ୱେ, କଣ ଫଳରେ ଏହି ପୁରୁଷତ୍ୱ ହୀନତା ତୁମେ ପାଇଛ?
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ଚରନ୍ତଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜପ୍ରତିମଂ ଦେଵଂ ଵାଽପି ଶତକ୍ରତୁମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଯଦିଓ କ୍ଲୀବ ରୂପରେ ଘୁରୁଛ, ତଥାପି ତୁମେ ଶୂଳଧାରୀ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା, କିମ୍ବା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।
ଭ୍ରାତୁର୍ନିଯୋଗାଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ସଂଵତ୍ସରମିଦଂ ଵ୍ରତମ୍। ଚରାମି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ବର୍ଷ ମୁଁ ଏହି ଉପବାସ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛି; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।
ନାସ୍ମି କ୍ଲୀବୋ ମହାବାହୋ ପରଵାନ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ । ଉର୍ଵଶୀଶାପସଂଭୂତଂ କ୍ଲୈବ୍ଯଂ ସମୁପସଂସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ କ୍ଲୀବ ନୁହେଁ, ମହାବାହୁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ; ଏହି କ୍ଲୀବତା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶାପରୁ ହୋଇଛି।
ପୁରାଽହମାଜ୍ଞଯା ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯାସ୍ମି ସୁରାଲଯମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଵାନୁର୍ଵଶୀ ଦୃଷ୍ଟା ସୁଧର୍ମାଯାଂ ମଯା ତଦା
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲିଥିଲି; ସେଠାରେ ସୁଧର୍ମା ମଣ୍ଡପରେ ମୁଁ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି।
ନୃତ୍ଯନ୍ତୀଂ ପରମଂ ରୂପଂ ବିଭ୍ରତୀଂ ଵଜ୍ରିସନ୍ନିଧୌ । ଅପଶ୍ଯଂ ତାମନିମିଷଂ କୂଟସ୍ଥାମନ୍ଵଯସ୍ଯ ମେ
ସେଠାରେ ତିନି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ନିରନ୍ତର ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲି, ମୋର କୁଳରେ ଅବିଚଳିତ ରହି।
ରାତ୍ରୌ ସମାଗତା ମହ୍ଯଂ ଶଯନଂ ରନ୍ତୁମିଚ୍ଛଯା। ଅହଂ ତାମଭିଵାଦ୍ଯୈଵ ମାତୃସତ୍କାରମାଚରମ୍
ରାତିରେ ସେ ମୋ ଶୟନକୁ ଆସିଲେ, ମୋ ସହ ମିଳିବା ଇଚ୍ଛାରେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମାତୃବତ୍ ସମ୍ମାନ କଲି।
ସା ଚ ମାମଶପତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ଶିଖଣ୍ଡୀ ତ୍ଵଂ ଭଵେତି ଵୈ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମିନ୍ଦ୍ରୋ ମାମାହ ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ପାର୍ଥ ଷଣ୍ଡତା
ସେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ, 'ତୁମେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ହେବା'; ଏହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କହିଲେ, 'ପାର୍ଥ, ଏହି ନପୁଂସକତାକୁ ଭୟ କରନି।'
ଉପକାରୋ ଭଵେତ୍ତୁଭ୍ଯମଜ୍ଞାତଵସତୌ ପୁରା। ଇତୀନ୍ଦ୍ରୋ ମାମନୁଗ୍ରାହ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରେଷିତଵାନ୍ଵୃଷା
ଇନ୍ଦ୍ର ଦୟା କରି କହିଲେ, 'ଏହା ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମୟରେ ତୁମ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ହେବ', ଏବଂ ତାପରେ ମୋତେ ପଠାଇଦେଲେ।
ତଦିଦଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ମଯାଽନଘ । ସମାପ୍ତଵ୍ରତମୁତ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ତ୍ଵଂ ନୃପାତ୍ମଜ
ଏହିପରି ଏହି ବ୍ରତ ମୋ ଉପରେ ଆସିଥିଲା, ମୁଁ ଏହାକୁ ପୂରଣ କରିଛି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏବେ ମୋତେ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ।
ପରମୋଽନୁଗ୍ରହୋ ମେଽଦ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ରତର୍କୋ ନ ମେ ଵୃଥା। ନ ହୀଦୃଶାଃ କ୍ଲୀବରୂପା ଭଵନ୍ତି ତୁ ନରୋତ୍ତମାଃ
ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପା ହେଲା, କାରଣ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅକାରଣ ଥିଲା ନାହିଁ; ଏପରି କ୍ଲୀବ ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏନି।
ସହାଯଵାନସ୍ମି ରଣେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯେଯମମରୈରପି । ସାଧ୍ଵସଂ ତତ୍ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ମେ କିଂ କରୋମି ବ୍ରଵୀହି ମେ
ମୋ ସହିତ ସାଥୀ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଲଡ଼ିପାରିବି। ସେ ଭୟ ଏବେ ମୋରୁ ହଟିଯାଇଛି—ମତେ କହ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ଅହଂ ତେ ସଂଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ହଯାଞ୍ଶତ୍ରୁନିର୍ବହଣ। ଶିକ୍ଷିତୋ ହ୍ଯସ୍ମି ସାରଥ୍ଯେ ନିଷ୍ଠିତଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ମୁଁ ତୁମର ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇଥାନ୍ତି, ସଂଗ୍ରହ କରିଦେବି। ମୁଁ ରଥଚାଳନାରେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦୃଢ଼ ଅଛି, ହେ ମହାନ ମନୁଷ୍ୟ।
ଦାରୁକୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଯଥା ଶକ୍ରସ୍ଯ ମାତଲିଃ। ତଥା ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସାରଥ୍ଯେ ଶିକ୍ଷିତଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ
ଯେପରି ଦାରୁକ ବାସୁଦେବଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ଏବଂ ମାତଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ସେପରି ମତେ ମଧ୍ୟ ରଥଚାଳନାରେ ଶିକ୍ଷିତ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ମହାନ ନର।
ଅଶ୍ଵା ହ୍ଯେତେ ମହାବାହୋ ତଵୈଵାହଵଦୁର୍ଜଯାଃ। ଯୋଗ୍ଯା ରଥଵରେ ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରାଣଵନ୍ତୋ ଜିତଶ୍ରମାଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ସେମାନେ କେବଳ ତୁମର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯୁତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ।
ଯସ୍ଯ ଯାତେନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଭୂମୌ କ୍ଷିପ୍ତଂ ପଦଂପଦମ୍। ଦକ୍ଷିଣାଂ ଯୋ ଧୁରଂ ଵୋଢା ସୁଗ୍ରୀଵୋଣ ସମୋ ହଯଃ
ଯାହାର ଚାଳ ଭୂମିରେ ପଦଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ଯିଏ ଡାହାଣ ଦିଗର ଯୋକ୍ ଉଠାଏ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ପବନ ସମାନ ତେଜ।
ଯୋଽଯଂ ହଯୋ ଧୁର୍ଯଵରୋ ଵାମାଂ ଵହତି ଶୋଭନଃ। ତଂ ମନ୍ଯେ ମେଘପୁଷ୍ପସ୍ଯ ଜଵେନ ସଦୃଶଂ ହଯମ୍
ଏହି ଘୋଡ଼ା, ଯୋକ୍ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଠାଏ; ମୁଁ ଏହାକୁ ମେଘପୁଷ୍ପ ଘୋଡ଼ା ସମାନ ତେଜ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଯୋଽଯଂ ଵହତି ଵୈ ପାର୍ଷ୍ଣିଂ ଦକ୍ଷିଣାମଞ୍ଚିତୋଦ୍ଯତଃ । ଵଲାହକାଦଭିମତସ୍ତେଜସା ଵୀର୍ଯଵତ୍ତରଃ
ଏହି ଯିଏ ପଛ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉଠାଏ, ସତର୍କ ଓ ଉତ୍ତୋଳିତ, ସେ ତୁମେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ବଳାହକ ଘୋଡ଼ାଠାରୁ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଅଧିକ।
ଯୋଽଯଂ କାଞ୍ଚନସନ୍ନାହୋ ଵାମଂ ଵହତି ଶୋଭନଃ । ଧୁର୍ଯଂ ଶୈବ୍ଯସ୍ଯ ତଂ ମନ୍ଯେ ଜଵେନ ବଲଵତ୍ତରମ୍
ଏହି ଯିଏ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଛି, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଠାଏ; ଏହି ଶୈବ୍ୟଙ୍କ ଯୋକ୍ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଅଧିକ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ତ୍ଵାମେଵାଯଂ ରଥୋ ଵୋଢୁଂ ସଂଗ୍ରାମେଽର୍ହତି ଧନ୍ଵିନମ୍ । ତ୍ଵଂ ଚେ.. ରଥମାସ୍ଥାଯ ଯୋଦ୍ଧୁମର୍ହୋ ମତୋ ମମ। ଶର୍ଵଶତ୍ରୁଭିରାଯାତୋ ଦେଵରାଜ ଇଵାସୁରୈଃ
ଏହି ରଥ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାଳନା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ମୋ ମତରେ, ତୁମେ ଏହି ରଥ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ତତୋ ରଥାଦଵସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନରିମର୍ଦନଃ। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵାନ୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାଦାଯ ରୁରୁଚେ ଶ୍ରିଯା
ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ରଥରୁ ଅବତରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରିଲେ, ଏବଂ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ତତୋ ଵିମୁଚ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସଙ୍ଖଚୂଡାନି ପାଣ୍ଡଵଃ । ତୌ ଚ ଦୁନ୍ଦୁଭିସନ୍ନାଦୌ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ୍ଯ ତଲାଵୁଭୌ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ, ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଶଂଖ ଚୂଡ଼ା ଖୋଲିଲେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିବା ତାଳୁ ଉପରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତେ ଚ ତେ ଦିଵ୍ଯେ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯାମୁଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାନ୍କେଶାନ୍ମୃଦୂନ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାଞ୍ଶ୍ଵେତେନୋଦ୍ଗ୍ରଥ୍ଯ ଵାସସା
ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଖୋଲିଲେ, ଏବଂ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ନିଜର ମୃଦୁ, ମସୃଣ, ଚମକୁଥିବା କେଶ ଉଠାଇ ରଖିଲେ।
ଅଥାସୌ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ। ଅଭିଦଧ୍ଯୌ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣି ରଥୋତ୍ତମେ
ତାପରେ ସେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ ରଥ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ପାର୍ଥଂ ସର୍ଵାଣି ପ୍ରାଞ୍ଜଲୀନି ନୃପାତ୍ମଜମ୍। ଇମାନି ସ୍ମୋ ମହୋଦାର କିଙ୍କରାଣୀନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦନ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ହାତ ଯୋଡ଼ି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ମହାନ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ସେବକ।'
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତଃ ପାର୍ଥଃ ସମାଲଭ୍ଯ ଚ ପାଣିନା। ସର୍ଵାଣି ମାନସାନୀହ ଭଵତେତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ
ତାପରେ ପାର୍ଥ ନମସ୍କାର କରି, ହାତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, କହିଲେ: 'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅଛ।'
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋଽସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରହ୍ଲଷ୍ଟଵଦନୋଽଭଵତ୍ । ଅଧିଜ୍ଯଂ ତରସା କୃତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଵ୍ଯାକ୍ଷିପଦ୍ଧନୁଃ
ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ସେ ତୁରନ୍ତ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ତାଣିଲେ ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଧରିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯମାଣସ୍ଯ ଧନୁଷୋଽଭୂନ୍ମହାସ୍ଵନଃ । ଯଥା ଶୈଲସ୍ଯ ମହତଃ ଶୈଲାନାକ୍ଷିପ୍ଯ ଜଘ୍ରୁଷଃ
ସେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେପରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ ଦେଲେ ଏବଂ ତାହା କମ୍ପିଯାଏ।
ସନିର୍ଘାତାଽଭଵଦ୍ଭୂମିର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵାଯୁର୍ଵଵୌ ଭୃଶମ୍। ଭ୍ରାନ୍ତଦ୍ଵିଜଂ ଖମଭଵତ୍ପ୍ରାକମ୍ପନ୍ତ ମହାଦ୍ରୁମାଃ
ପୃଥିବୀ ମହାନ୍ ଗର୍ଜନା ସହ କମ୍ପିଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାତାସ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବହିଲା; ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭ୍ରମଣ କରିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ହିଲିଗଲା।