ଆସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲଂ ଵୀର ରଥଂ ସାରଥିନା ମଯା। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚ ଜିତ୍ଵାଽଽଜୌ ନିଵର୍ତଯ ପଶୂନ୍ମମ
'ବିରାଟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କର, ମୁଁ ରଥଚାଳକ ହେବି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ହରାଇ, ମୋର ଗୋଧନ ଫେରାଇ ଆଣ।'
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ରାଜପୁତ୍ରାଦ୍ଯ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତଵ। ସର୍ଵାନ୍ନୁଦାମି ତେ ଶତ୍ରୂନ୍ରଣେ ରଣଵିଶାରଦ
'ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଖୁସି, ରାଜପୁତ୍ର; ତୁମେ କୌଣସି ଭୟ କରନି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେବି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।'
ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ମହାନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ପଶ୍ଯ ମାଂ ଶତ୍ରୁଭିଃ ସହ । ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍କୁର୍ଵାଣଂ ଭୈରଵଂ ରଵମ୍
'ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ, ଦେଖ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଛି।'
ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଦେଵଦତ୍ତଂ ଚ ଶରାନ୍କନକଭୂଷଣାନ୍। ଏତାନ୍ସର୍ଵାନୁପାସଙ୍ଗାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ବଧ୍ନୀହି ମେ ରଥେ । ଏକଂ ଚାହର ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍
'ଗାଣ୍ଡୀବ, ଦେବଦତ୍ତ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରିତ ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧ ତୁରନ୍ତ ମୋ ରଥରେ ବାନ୍ଧ, ଏବଂ ଏକଟି ସୁନା ଜଡିତ ତଳୱାର ଆଣ।'
ଅହଂ ଵୈ କୁରୁଭିର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତେ ପଶୂନ୍ । ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ରାଜାନଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରଂ ପୁନଃ
ମୁଁ କୁରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ତୁମ ପଶୁମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି, ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି ଏବଂ ପୁଣି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ସଂକଲ୍ପାଗାଧପରିଧଂ ବାହୁପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍। ତ୍ରିଦଣ୍ଡତୂଣସଂବାଧଂ ନୈକଧ୍ଵଜସମାକୁଲମ୍
ଏହି ସହର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦେଉଁଥିବା ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ଭଳି, ତିନି ପ୍ରକାର ବାରିକାଡ଼ ରହିଛି ଏବଂ ଅନେକ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି।
ଜ୍ଯାକ୍ଷେପନିନଦାରାଵଂ ନେମୀନିନଦଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ଶରଜାଲଵିତାନାଢ୍ଯମାକ୍ଷ୍ଵେଡିତମହାସ୍ଵନମ୍ । ନଗରଂ ତେ ମଯା ଗୁପ୍ତଂ ରଥୋପସ୍ଥଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଧନୁର ତାଣିବାର ଗଞ୍ଜନ, ରଥ ଚକ୍ର ଓ ଢୋଳର ଗର୍ଜନ, ତୀରମାଳା ଛତା ଭଳି ଶୋଭିତ, ଘୋଡ଼ାର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ତୁମ ସହର ମୋର ରକ୍ଷାରେ ରଥମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ହେବ।
ଅଧିଷ୍ଠିତୋ ମଯା ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵିନା । ଅଜଯ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯାନାଂ ଵୈରାଟେ ଵ୍ଯେତୁ ତେ ଭଯମ୍
ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ରଥ ଚଳାଉଛି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରୀ ମୁଁ, ସେହି ରଥ ଶତ୍ରୁ ସେନା ପାଇଁ ଅଜୟ୍ୟ ହେବ; ବିରାଟରେ ତୁମ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଶୃଣୁ ମେ ପରମଂ ଵଚଃ। ନାହଂ ବିଭେମି କୌନ୍ତେଯ ସାକ୍ଷାଦପି ଶତକ୍ରତୋଃ
ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଦରକାର ନାହିଁ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ କୌନ୍ତେୟ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନି।
ଯମଵାଯୁକୁବେରେଭ୍ଯୋ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମଶତାଦପି । ବିଭେମି ନାହମେତେଭ୍ଯୋ ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ସ୍ଥିରଂ ଯୁଧି । କେଶଵେନାପି ସଂଗ୍ରାମେ ସାକ୍ଷାଦିନ୍ଦ୍ରେଣ ଵା ସମମ୍
ମୁଁ ଯମ, ବାୟୁ, କୁବେର କିମ୍ବା ଶତ ଡ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଅଛ, କେଶବ କିମ୍ବା ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଇଦଂ ତୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ପରିମୁହ୍ଯାମି କେଵଲମ୍। ନିଶ୍ଚଯଂ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି ନାଵଗଚ୍ଛାମି କିଂଚନ
ଏହି କଥା ଭାବି ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି; କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତିକୁ ଆସିପାରୁନି, କିଛି ବୁଝିପାରୁନି।
ଏଵଂ ଵରାଙ୍ଗରୂପସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣୈଃ ସୂଚିତସ୍ଯ ଚ। କେନ କର୍ମଵିପାକେନ କ୍ଲୀବତ୍ଵଂ ତ୍ଵାମୁପାଗତମ୍
ତୁମେ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସତ୍ୱେ, କଣ ଫଳରେ ଏହି ପୁରୁଷତ୍ୱ ହୀନତା ତୁମେ ପାଇଛ?
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ଚରନ୍ତଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜପ୍ରତିମଂ ଦେଵଂ ଵାଽପି ଶତକ୍ରତୁମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଯଦିଓ କ୍ଲୀବ ରୂପରେ ଘୁରୁଛ, ତଥାପି ତୁମେ ଶୂଳଧାରୀ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା, କିମ୍ବା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।
ଭ୍ରାତୁର୍ନିଯୋଗାଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ସଂଵତ୍ସରମିଦଂ ଵ୍ରତମ୍। ଚରାମି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ବର୍ଷ ମୁଁ ଏହି ଉପବାସ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛି; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।
ନାସ୍ମି କ୍ଲୀବୋ ମହାବାହୋ ପରଵାନ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ । ଉର୍ଵଶୀଶାପସଂଭୂତଂ କ୍ଲୈବ୍ଯଂ ସମୁପସଂସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ କ୍ଲୀବ ନୁହେଁ, ମହାବାହୁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ; ଏହି କ୍ଲୀବତା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶାପରୁ ହୋଇଛି।
ପୁରାଽହମାଜ୍ଞଯା ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯାସ୍ମି ସୁରାଲଯମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଵାନୁର୍ଵଶୀ ଦୃଷ୍ଟା ସୁଧର୍ମାଯାଂ ମଯା ତଦା
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲିଥିଲି; ସେଠାରେ ସୁଧର୍ମା ମଣ୍ଡପରେ ମୁଁ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି।
ନୃତ୍ଯନ୍ତୀଂ ପରମଂ ରୂପଂ ବିଭ୍ରତୀଂ ଵଜ୍ରିସନ୍ନିଧୌ । ଅପଶ୍ଯଂ ତାମନିମିଷଂ କୂଟସ୍ଥାମନ୍ଵଯସ୍ଯ ମେ
ସେଠାରେ ତିନି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ନିରନ୍ତର ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲି, ମୋର କୁଳରେ ଅବିଚଳିତ ରହି।
ରାତ୍ରୌ ସମାଗତା ମହ୍ଯଂ ଶଯନଂ ରନ୍ତୁମିଚ୍ଛଯା। ଅହଂ ତାମଭିଵାଦ୍ଯୈଵ ମାତୃସତ୍କାରମାଚରମ୍
ରାତିରେ ସେ ମୋ ଶୟନକୁ ଆସିଲେ, ମୋ ସହ ମିଳିବା ଇଚ୍ଛାରେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମାତୃବତ୍ ସମ୍ମାନ କଲି।
ସା ଚ ମାମଶପତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ଶିଖଣ୍ଡୀ ତ୍ଵଂ ଭଵେତି ଵୈ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମିନ୍ଦ୍ରୋ ମାମାହ ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ପାର୍ଥ ଷଣ୍ଡତା
ସେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ, 'ତୁମେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ହେବା'; ଏହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କହିଲେ, 'ପାର୍ଥ, ଏହି ନପୁଂସକତାକୁ ଭୟ କରନି।'
ଉପକାରୋ ଭଵେତ୍ତୁଭ୍ଯମଜ୍ଞାତଵସତୌ ପୁରା। ଇତୀନ୍ଦ୍ରୋ ମାମନୁଗ୍ରାହ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରେଷିତଵାନ୍ଵୃଷା
ଇନ୍ଦ୍ର ଦୟା କରି କହିଲେ, 'ଏହା ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମୟରେ ତୁମ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ହେବ', ଏବଂ ତାପରେ ମୋତେ ପଠାଇଦେଲେ।
ତଦିଦଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ମଯାଽନଘ । ସମାପ୍ତଵ୍ରତମୁତ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ତ୍ଵଂ ନୃପାତ୍ମଜ
ଏହିପରି ଏହି ବ୍ରତ ମୋ ଉପରେ ଆସିଥିଲା, ମୁଁ ଏହାକୁ ପୂରଣ କରିଛି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏବେ ମୋତେ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ।
ପରମୋଽନୁଗ୍ରହୋ ମେଽଦ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ରତର୍କୋ ନ ମେ ଵୃଥା। ନ ହୀଦୃଶାଃ କ୍ଲୀବରୂପା ଭଵନ୍ତି ତୁ ନରୋତ୍ତମାଃ
ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପା ହେଲା, କାରଣ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅକାରଣ ଥିଲା ନାହିଁ; ଏପରି କ୍ଲୀବ ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏନି।
ସହାଯଵାନସ୍ମି ରଣେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯେଯମମରୈରପି । ସାଧ୍ଵସଂ ତତ୍ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ମେ କିଂ କରୋମି ବ୍ରଵୀହି ମେ
ମୋ ସହିତ ସାଥୀ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଲଡ଼ିପାରିବି। ସେ ଭୟ ଏବେ ମୋରୁ ହଟିଯାଇଛି—ମତେ କହ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ଅହଂ ତେ ସଂଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ହଯାଞ୍ଶତ୍ରୁନିର୍ବହଣ। ଶିକ୍ଷିତୋ ହ୍ଯସ୍ମି ସାରଥ୍ଯେ ନିଷ୍ଠିତଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ମୁଁ ତୁମର ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇଥାନ୍ତି, ସଂଗ୍ରହ କରିଦେବି। ମୁଁ ରଥଚାଳନାରେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦୃଢ଼ ଅଛି, ହେ ମହାନ ମନୁଷ୍ୟ।
ଦାରୁକୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଯଥା ଶକ୍ରସ୍ଯ ମାତଲିଃ। ତଥା ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସାରଥ୍ଯେ ଶିକ୍ଷିତଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ
ଯେପରି ଦାରୁକ ବାସୁଦେବଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ଏବଂ ମାତଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ସେପରି ମତେ ମଧ୍ୟ ରଥଚାଳନାରେ ଶିକ୍ଷିତ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ମହାନ ନର।
ଅଶ୍ଵା ହ୍ଯେତେ ମହାବାହୋ ତଵୈଵାହଵଦୁର୍ଜଯାଃ। ଯୋଗ୍ଯା ରଥଵରେ ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରାଣଵନ୍ତୋ ଜିତଶ୍ରମାଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ସେମାନେ କେବଳ ତୁମର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯୁତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ।
ଯସ୍ଯ ଯାତେନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଭୂମୌ କ୍ଷିପ୍ତଂ ପଦଂପଦମ୍। ଦକ୍ଷିଣାଂ ଯୋ ଧୁରଂ ଵୋଢା ସୁଗ୍ରୀଵୋଣ ସମୋ ହଯଃ
ଯାହାର ଚାଳ ଭୂମିରେ ପଦଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ଯିଏ ଡାହାଣ ଦିଗର ଯୋକ୍ ଉଠାଏ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ପବନ ସମାନ ତେଜ।
ଯୋଽଯଂ ହଯୋ ଧୁର୍ଯଵରୋ ଵାମାଂ ଵହତି ଶୋଭନଃ। ତଂ ମନ୍ଯେ ମେଘପୁଷ୍ପସ୍ଯ ଜଵେନ ସଦୃଶଂ ହଯମ୍
ଏହି ଘୋଡ଼ା, ଯୋକ୍ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଠାଏ; ମୁଁ ଏହାକୁ ମେଘପୁଷ୍ପ ଘୋଡ଼ା ସମାନ ତେଜ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଯୋଽଯଂ ଵହତି ଵୈ ପାର୍ଷ୍ଣିଂ ଦକ୍ଷିଣାମଞ୍ଚିତୋଦ୍ଯତଃ । ଵଲାହକାଦଭିମତସ୍ତେଜସା ଵୀର୍ଯଵତ୍ତରଃ
ଏହି ଯିଏ ପଛ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉଠାଏ, ସତର୍କ ଓ ଉତ୍ତୋଳିତ, ସେ ତୁମେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ବଳାହକ ଘୋଡ଼ାଠାରୁ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଅଧିକ।
ଯୋଽଯଂ କାଞ୍ଚନସନ୍ନାହୋ ଵାମଂ ଵହତି ଶୋଭନଃ । ଧୁର୍ଯଂ ଶୈବ୍ଯସ୍ଯ ତଂ ମନ୍ଯେ ଜଵେନ ବଲଵତ୍ତରମ୍
ଏହି ଯିଏ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଛି, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଠାଏ; ଏହି ଶୈବ୍ୟଙ୍କ ଯୋକ୍ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଅଧିକ ଭାବେ ମନେ କରେ।