ମୂର୍ଧ୍ନା ହି ପ୍ରଣତଂ ଭୂମୌ ତୌ ଦେଵୌ ଵରଦୌ ଵରୌ। କୃଷ୍ଣେତ୍ଯେକାଦଶଂ ନାମ ପ୍ରୀତ୍ଯା ମେ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଦା। ତୁଷ୍ଟୌ ଚ ମମ ଵୀର୍ଯେଣ କର୍ମଣା ଚାଭିରାଧିତୌ
ମୁଁ ମାଥା ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତା ମୋର ପ୍ରତାପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ମୋତେ ଏକାଦଶମ ନାମ 'କୃଷ୍ଣ' ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଦେଵୈଃ ପରିଵୃତୌ ଭୂଯୋ ମାଂ ସ୍ଵଯମୂଚତୁଃ। ଵରଂ ତାତ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସି ପାଣ୍ଡଵ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା ସେମାନେ ପୁଣି ମୋତେ କହିଲେ, 'ବେଟା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।'
ତତୋଽହମସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଲଭଂ ଦିଵ୍ଯାନି ଚ ଦୃଢାନି ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଂ ପାଶୁପତଂ ଚୈଵ ସ୍ଥୂଣାକର୍ଣଂ ଚ ଦୁର୍ଜଯମ୍ । ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵାରୁଣମାଗ୍ନେଯଂ ଵାଯଵ୍ଯମଥ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲି—ବ୍ରହ୍ମା, ପାଶୁପତ, ସ୍ଥୂଣାକର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଅସ୍ତ୍ର।
ତତୋଽହମଜଯଂ ଭୂଯୋ ରଥେନୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଦୁର୍ଜଯାନ୍। ମାତଲିଂ ସାରଥିଂ କୃତ୍ଵା ନିଵାତକଵଚାନ୍ରଣେ । ଅଵଧ୍ଯକଵଚାଂନ୍ଦେଵୈର୍ଵରଦୃପ୍ତାନ୍ମହାସୁରାନ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଓ ମାତଳିଙ୍କୁ ସାରଥି କରି, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଜୟ ନିବାତକବଚ ଦାନବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲି।
ତିସ୍ରଃ କୋଟୀର୍ଦାନଵାନାଂ ସଂଯୁଗେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍। ଏକୋ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ ଭୂଯୋ ଦେଵାନତୋଷଯମ୍
ଏକାକି ମୁଁ ତିନି କୋଟି ଦାନବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ପୁଣିଥରେ ଦେବତାମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି।
ତତୋ ମେ ଭଗଵାନିନ୍ଦ୍ରଃ କିରୀଟମଦଦାତ୍ସ୍ଵଯମ୍। ଦେଵାଶ୍ଚ ଶଙ୍ଖମଦଦୁଃ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯନିଵାରଣମ୍
ତାପରେ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ମୋତେ କିରିଟ ଦେଲେ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ ଶଂଖ ଦେଲେ।
ଅହଂ ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନାମ୍। ହତ୍ଵା ଷଷ୍ଟିଂ ସହସ୍ରାଣି ଜଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରଣେ
ମୁଁ ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ଯାଇ, ହିରଣ୍ୟପୁରର ସଠି ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲି।
ଅସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ସହସ୍ରେଷୁ ଶତେଷୁ ଚ। ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ ଦୁରାଧର୍ଷୋ ନ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ଚ ମେ ଦିଶଃ
ମୁଁ ରଥ ଉପରେ ଅଡ଼ିଗ ରହି, ଶତ ହଜାର ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ଅପରାଜିତ ରହେ, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏନି।
ଅହଂ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେନ ହ୍ରିଯମାଣଂ ସୁଯୋଧନମ୍। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଂ ତାତ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସମରେ ଜିତମ୍। ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ହତ୍ଵା ଚୈନମମୋଚଯମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ଦ୍ୱାରା ସୁୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଧରି ନେଉଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଚଉଦ ହଜାର ଗନ୍ଧର୍ବକୁ ମାରି, ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲି।
ଏତାନି ମମ ନାମାନି ଯୋଽହନ୍ଯହନି କୀର୍ତଯେତ୍। ତଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵାନି ନ ତଂ ନିଘ୍ନନ୍ତି ଶତ୍ରଵଃ
ଯେଉଁଠି ମୋର ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେଉଁଠି ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ହନନ୍ତିନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯ ପଶ୍ଯ ମହାବାହୋ ମମ ଵୀର୍ଯଂ ସୁଦୁଃସହମ୍। ମା ଭୈର୍ଵିଗତସଂତ୍ରାସଃ କୁରୂନେତାନ୍ସମାଗତାନ୍
ଆଜି ମୋର ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦେଖ, ମହାବାହୁ, ଭୟ କରନି, ତୋର ଭୟ ଦୂର ହେଉ, କୁରୁମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ।
ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମିଷତଃ କର୍ଣସ୍ଯ ଚ କୃପସ୍ଯ ଚ। ପିତାମହସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଦ୍ରୌଣେର୍ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଯମ୍। ସର୍ଵାନେଵ କୁରୂଞ୍ଜିତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାନେଷ୍ଯାମି ତେ ପଶୂନ୍]
ସୁୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଦ୍ରୌଣି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କୁ ହରାଇ, ତୋର ଗୋଧନ ଫେରାଇ ଆଣିଦେବି।
ତତଃ ପାର୍ଥଂ ସ ଵୈରାଟିଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯଵାଦଯତ୍। ଅହଂ ଭୂମିଂଜଯୋ ନାମ ପ୍ରଣତୋସ୍ମି ଧନଂଜଯ
ତାପରେ ବୈରାଟଙ୍କ ପୁଅ ହାତ ଯୋଡି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ମୋର ନାମ ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିର ନମାଉଛି।'
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵାଂ ପାର୍ଥ ପଶ୍ଯାମି ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଧନଂଜଯ । ଲୋହିତାକ୍ଷ ମହାବାହୋ ନାଗରାଜଵରୋପମ
'ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ପାର୍ଥ, ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଲାଲ ଆଖି, ମହାବାହୁ, ନାଗରାଜଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ଯଦଜ୍ଞାନାଦଵୋଚଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରମାଦେନ ନରୋତ୍ତମ। ଅକୃତ୍ଵା ହୃଦଯେ ସର୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ତନ୍ମମ
'ମୁଁ ଅଗ୍ୟାନ ଓ ଅବଧାନର ଦୋଷରେ ପୂର୍ବେ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସେସବୁ ମନରେ ନ ରଖି, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।'
ଯତସ୍ତ୍ଵଯା କୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ଚିତ୍ରଂ କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍। ଅତୋ ଭଯଂ ଵ୍ଯପେତଂ ମେ ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ପରମା ତ୍ଵଯି
'ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ, ସେଥିରୁ ମୋର ଭୟ ଦୂର ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ ଅନୁଭବୁଛି।'
ଦାସୋଽହଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଯ ମାମନୁକମ୍ପଯା
'ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ହେବି—ଦୟାକରି ମୋତେ ଦୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ।'
ଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କୃତା ପୂର୍ଵଂ ତଵ ସାରଥ୍ଯକାରଣାତ୍। ସେଯଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣା ମେ ହର୍ଷଶ୍ଚାର୍ଜୁନ ଜାଯତେ
'ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲ, ରଥଚାଳକ ହେବାକୁ, ସେହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଅର୍ଜୁନ, ଏହାରେ ମୋତେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମିଳିଛି।'
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରତନଯସ୍ଯେହ ସାରଥିଃ ସ୍ଯାଂ ମହାମୃଧେ । ଇତି ପୂର୍ଵଂ କୃତାଽସ୍ମାଭିଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦ
'ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥଚାଳକ ହେବି ବୋଲି ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର।'
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମମ ସଂପୂର୍ଣା ତଵ ସାରଥ୍ଯକାରଣାତ୍ । ମନସ୍ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ ଚ ମେ ଜାତଂ ଜାତଂ ଭାଗ୍ଯଂ ଚ ମେ ମହତ୍
'ତୁମର ରଥଚାଳନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବୁଛି ଏବଂ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ମିଳିଛି।'
ଆସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲଂ ଵୀର ରଥଂ ସାରଥିନା ମଯା। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚ ଜିତ୍ଵାଽଽଜୌ ନିଵର୍ତଯ ପଶୂନ୍ମମ
'ବିରାଟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କର, ମୁଁ ରଥଚାଳକ ହେବି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ହରାଇ, ମୋର ଗୋଧନ ଫେରାଇ ଆଣ।'
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ରାଜପୁତ୍ରାଦ୍ଯ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତଵ। ସର୍ଵାନ୍ନୁଦାମି ତେ ଶତ୍ରୂନ୍ରଣେ ରଣଵିଶାରଦ
'ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଖୁସି, ରାଜପୁତ୍ର; ତୁମେ କୌଣସି ଭୟ କରନି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେବି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।'
ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ମହାନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ପଶ୍ଯ ମାଂ ଶତ୍ରୁଭିଃ ସହ । ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍କୁର୍ଵାଣଂ ଭୈରଵଂ ରଵମ୍
'ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ, ଦେଖ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଛି।'
ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଦେଵଦତ୍ତଂ ଚ ଶରାନ୍କନକଭୂଷଣାନ୍। ଏତାନ୍ସର୍ଵାନୁପାସଙ୍ଗାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ବଧ୍ନୀହି ମେ ରଥେ । ଏକଂ ଚାହର ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍
'ଗାଣ୍ଡୀବ, ଦେବଦତ୍ତ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରିତ ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧ ତୁରନ୍ତ ମୋ ରଥରେ ବାନ୍ଧ, ଏବଂ ଏକଟି ସୁନା ଜଡିତ ତଳୱାର ଆଣ।'
ଅହଂ ଵୈ କୁରୁଭିର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତେ ପଶୂନ୍ । ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ରାଜାନଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରଂ ପୁନଃ
ମୁଁ କୁରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ତୁମ ପଶୁମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି, ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି ଏବଂ ପୁଣି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ସଂକଲ୍ପାଗାଧପରିଧଂ ବାହୁପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍। ତ୍ରିଦଣ୍ଡତୂଣସଂବାଧଂ ନୈକଧ୍ଵଜସମାକୁଲମ୍
ଏହି ସହର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦେଉଁଥିବା ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ଭଳି, ତିନି ପ୍ରକାର ବାରିକାଡ଼ ରହିଛି ଏବଂ ଅନେକ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି।
ଜ୍ଯାକ୍ଷେପନିନଦାରାଵଂ ନେମୀନିନଦଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ଶରଜାଲଵିତାନାଢ୍ଯମାକ୍ଷ୍ଵେଡିତମହାସ୍ଵନମ୍ । ନଗରଂ ତେ ମଯା ଗୁପ୍ତଂ ରଥୋପସ୍ଥଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଧନୁର ତାଣିବାର ଗଞ୍ଜନ, ରଥ ଚକ୍ର ଓ ଢୋଳର ଗର୍ଜନ, ତୀରମାଳା ଛତା ଭଳି ଶୋଭିତ, ଘୋଡ଼ାର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ତୁମ ସହର ମୋର ରକ୍ଷାରେ ରଥମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ହେବ।
ଅଧିଷ୍ଠିତୋ ମଯା ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵିନା । ଅଜଯ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯାନାଂ ଵୈରାଟେ ଵ୍ଯେତୁ ତେ ଭଯମ୍
ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ରଥ ଚଳାଉଛି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରୀ ମୁଁ, ସେହି ରଥ ଶତ୍ରୁ ସେନା ପାଇଁ ଅଜୟ୍ୟ ହେବ; ବିରାଟରେ ତୁମ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଶୃଣୁ ମେ ପରମଂ ଵଚଃ। ନାହଂ ବିଭେମି କୌନ୍ତେଯ ସାକ୍ଷାଦପି ଶତକ୍ରତୋଃ
ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଦରକାର ନାହିଁ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ କୌନ୍ତେୟ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନି।
ଯମଵାଯୁକୁବେରେଭ୍ଯୋ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମଶତାଦପି । ବିଭେମି ନାହମେତେଭ୍ଯୋ ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ସ୍ଥିରଂ ଯୁଧି । କେଶଵେନାପି ସଂଗ୍ରାମେ ସାକ୍ଷାଦିନ୍ଦ୍ରେଣ ଵା ସମମ୍
ମୁଁ ଯମ, ବାୟୁ, କୁବେର କିମ୍ବା ଶତ ଡ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଅଛ, କେଶବ କିମ୍ବା ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।