ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ପାର୍ଥଂ ନ ମୂଢାତ୍ମା ଵ୍ଯଜାନତ। ଵିରାଟପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଭୁଖେ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁନରେଵ ତମ୍
ଏହି ସମୟରେ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ।
ସୁଵର୍ଣରୁଚିରାଣ୍ଯେଷାମାଯୁଧାନି ମହାତ୍ମନାମ୍ । ରୁଚିରାଣି ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ପାର୍ଥାନାମାଶୁକାରିଣାମ୍
ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଚମକୁଛି; ଏହା ପୃଥାପୁତ୍ର ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳମାନଙ୍କର।
କ୍ଵନୁ ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ଶୂରାଃ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପରାଜିତାଃ। ଯେଷାମିମାନି ଦୀପ୍ତାନି ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯନ୍ତି ଭାନ୍ତି ଚ
ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରତିମା ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯଶରେ ଚମକୁଛି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
କସ୍ମିନ୍ଵସନ୍ତି ଦେଶେ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ବନ୍ଧୁଵତ୍ସଲାଃ। କ୍ଵ ଧର୍ମରାଜଃ କୌନ୍ତେଯୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ବନ୍ଧୁପ୍ରେମୀ ପୁରୁଷମାନେ କେଉଁ ଦେଶରେ ବସୁଛନ୍ତି? କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
ଧର୍ମଶୀଲଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମଵାନ୍ଧର୍ମଵିତ୍ସୁଧୀଃ । ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମମୂର୍ତିମାନ୍
ସେ ଧର୍ମଶୀଳ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧର୍ମର ଦେଖାଶୁଣାକାରୀ, ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଧର୍ମନିଷ୍ଠୋ ଧର୍ମକର୍ତା ଧର୍ମଗୋପ୍ତା ସୁଧର୍ମକୃତ୍। ସତ୍ଯାର୍ଜଵକ୍ଷମାଧାରୋ ଘୃଣୀ ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ କରୁଥିବା, ସତ୍ୟ, ସରଳତା ଏବଂ କ୍ଷମାର ଆଧାର, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚାପି ସର୍ଵେ ତେ ମାତୁଲା ମମ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵୋ ଵା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୌ ରଣେ
ଭୀମସେନ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ମାମା; ନକୁଳ କିମ୍ବା ସହଦେବ, ଦୁଇଜଣେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ସର୍ଵ ଏଵ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵାମିତ୍ରଵିନାଶନାଃ। ରାଜ୍ଯମକ୍ଷୈଃ ପରାଜିତ୍ଯ ନଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଵନଂ ଗତାଃ
ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ; ଶୁଣାଯାଉଛି, ରାଜ୍ୟ ଜୁଆରେ ହାରି, ସେମାନେ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚାପି ପାଞ୍ଚାଲୀ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମିତି ମେ ଶ୍ରୁତା। ଜିତା ଚାକ୍ଷୈସ୍ତଦା କୃଷ୍ଣା ତାନେଵାନ୍ଵଗମଦ୍ଵନେ
ଦ୍ରୌପଦୀ, ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଯିଏ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୁଆରେ ହାରାଯାଇଥିଲା; ସେଇ କୃଷ୍ଣା ସେମାନଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଗଲେ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ତେ ନଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଵନଂ ଗତାଃ
ଧର୍ମିକ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଉଛି।
ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଯଦି ଜାନୀଷେ କ୍ଵନୁ ତେ ଧର୍ମଚାରିଣଃ । କ୍ଵନୁ ଵା ନିଵସନ୍ତୀତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ବୃହନ୍ନଲେ
ପଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଯଦି ତୁମେ ଜାଣ, ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଟନ୍ତି । ସେମାନେ କେଉଁଠି ବସୁଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହ, ବୃହନ୍ନଳା ।
କିମର୍ଥମାଗତାନ୍ଯତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରାଣି ମହାତ୍ମନାମ୍। କଥଂ ଜ୍ଞାତାନି ଭଵତା ତଥା ମେ ବ୍ରୂହି ଶୋଭନେ
ସେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରମାନେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛି? ତୁମେ କିପରି ଏହି କଥା ଜାଣିଲ? ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହ, ସୁନ୍ଦରୀ ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁଃ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ଉଵାଚ ରାଜପୁତ୍ରଂ ତମୁତ୍ତରଂ ଶୃଣୁ ମେ ଵଚଃ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଚଳାଉଥିବା ଅର୍ଜୁନ ହସି ଉତ୍ତରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ କଥା ଶୁଣ ।"
ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵଂ ତେ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯହମ୍ । ନାତ୍ର ଭେତଵ୍ଯମଦ୍ଯାପି ରାଜପୁତ୍ର ଯଥାତଥା
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମେ ଭୟ କରନିଅ । ମୁଁ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ବୁଝେଇଦେବି । ଏଠାରେ ଏଯାଁ ଭୟ କରିବାର କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ, ରାଜପୁତ୍ର ।
ଵଯଂ ତେ ପାଣ୍ଡଵା ନାମ ଵନଵାସସ୍ଯ ପାରଗାଃ। ଅତୀତେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵର୍ଷେ ଚ୍ଛନ୍ନଵାସମିହୋଷିତାଃ। ତସ୍ମାଦଶଙ୍କିତମନାଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋତ୍ତର
ଆମେ ସେଇ ପଣ୍ଡବ, ଯେଉଁମାନେ ବନବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛୁ । ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ଏଠି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତୃତୀୟ ବର୍ଷ କାଟିଛୁ । ତେଣୁ ଉତ୍ତର, ଅନ୍ଧା ବିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ ।
ଅହମସ୍ମ୍ଯର୍ଜୁନୋ ନାମ କଙ୍କୋ ନାମ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଵଲଲଃ ପିତୁସ୍ତେ ରସପାଚକଃ। ଅଶ୍ଵବନ୍ଧସ୍ତୁ ନକୁଲଃ ସହଦେଵସ୍ତୁ ଗୋପତିଃ
ମୋର ନାମ ଅର୍ଜୁନ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କଙ୍କ କୁହାଯାଏ । ଭୀମସେନଙ୍କୁ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ରସଇଁଆ ଭାବେ ବଲଲା କୁହାଯାଏ । ନକୁଳ ଘୋଡ଼ା ଦେଖନ୍ତି, ସହଦେବ ଗୋପାଳକ ।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଵିଦ୍ଧି ଯଦର୍ଥେ କୀଚକୋ ହତଃ। ଭୀମସେନେନ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତଃ ସହଭ୍ରାତୃଭିରାହଵେ
ଯାହା ପାଇଁ କୀଚକ ଭୀମସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ସେଇ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ରୌପଦୀ ବୋଲି ଜାଣ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ଜିଷ୍ଣୋର୍ଵିସ୍ମଯସ୍ଫାରିତେକ୍ଷଣଃ । ପଶ୍ଯନ୍ନନିମିଷଃ ପାର୍ଥଂ ଶନୈର୍ଵାଚମୁଵାଚ ହ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ତର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ ।
ଦଶ ପାର୍ଥସ୍ଯ ନାମାନି ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ମେ କଥାସୁ ଚ। ପ୍ରବ୍ରୂଯାସ୍ତାନି ଯଦି ମେ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ଯାଂ ସର୍ଵମେଵ ତେ
ମୁଁ କଥାରେ ଶୁଣିଛି, ପାର୍ଥଙ୍କର ଦଶଟି ନାମ ଅଛି । ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କହିଦେଲେ, ମୁଁ ତୁମ କଥା ସବୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି ।
ଅହଂ ତର୍ହି ତଵାଚକ୍ଷେ ଦଶ ନାମାନି ତାନି ମେ। ଵୈରାଟେ ଶୃଣୁ ତାନି ତ୍ଵଂ ଯାନି ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତାନି ତେ। ଈଶାନୋ ଵିଦଧେ ଦେଵସ୍ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯେଶ୍ଵରୋ ଦିଵି
ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଦଶଟି ନାମ କହିଦେଉଛି, ବିରାଟନଗରରେ ଏଠି ଶୁଣ । ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ—ଇଶାନ, ବିଧାତା, ଦେବ, ତିନି ଲୋକର ମାଲିକ ।
ଅର୍ଜୁନଃ ଫଲ୍ଗୁନୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ କିରୀଟୀ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵିଜଯଃ ପାର୍ଥଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଏତାନି ମମ ନାମାନି ସ୍ଥାପିତାନି ସୁରୋତ୍ତମୈଃ
ଅର୍ଜୁନ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ଜିଷ୍ଣୁ, କିରୀଟୀ, ଶ୍ୱେତବାହନ, ବୀଭତ୍ସୁ, ବିଜୟ, ପାର୍ଥ, ସବ୍ୟସାଚୀ, ଧନଞ୍ଜୟ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଗୁଣତୋ ଦଶ ନାମାନି ସମଵେତାନି ପାଣ୍ଡଵେ। ଚରନ୍ତି ଲୋକେ ଖ୍ଯାତାନି ଵିଦିତାନି ମମାଵଘ
ଗୁଣରେ, ଏହି ଦଶଟି ନାମ ପଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା ।
କେନାସି ଵିଜଯୋ ନାମ କେନାସି ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ସଵ୍ଯସାଚୀ ଚ କେନାସି ଜିଷ୍ଣୁର୍ବୀଭତ୍ସୁରେଵ ଚ
ତୁମକୁ କିଏ ବିଜୟ ବୋଲି କୁହେ? କିଏ ଶ୍ୱେତବାହନ ବୋଲି କୁହେ? ସବ୍ୟସାଚୀ, ଜିଷ୍ଣୁ, ବୀଭତ୍ସୁ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ପଡ଼ିଛି?
ଅର୍ଜୁନଃ ଫଲ୍ଗୁନଃ ପାର୍ଥଃ କିରୀଟୀ କେନ ସାରଥେ। ଧନଞ୍ଜଯଶ୍ଚ କେନାସି ଶୀଘ୍ରଂ ଵଦ ବୃହନ୍ନଲେ
ଅର୍ଜୁନ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ପାର୍ଥ, କିରୀଟୀ, ଧନଞ୍ଜୟ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ତୁମର ଉପରେ ରହିଛି? ବୃହନ୍ନଳା, ଶୀଘ୍ର କହ ।
ଶ୍ରୁତା ମେ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ କେଵଲା ନାମହେତଵଃ। ଇତସ୍ତତଶ୍ଚଲତ୍ଯେତନ୍ମନୋ ମେ ଚଞ୍ଚଲଂ ତ୍ଵଯି। ଅର୍ଜୁନୋ ଵା ଭଵାନ୍ନେତି ଵଦ ଶୀଘ୍ରଂ ବୃହନ୍ନଲେ
ମୁଁ ସେ ବୀରଙ୍କ ନାମର କାରଣ ମାତ୍ର ଶୁଣିଛି । ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମନ ଏଠୁ-ଏଠାକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି । ବୃହନ୍ନଳା, ତୁମେ ଅର୍ଜୁନ କି ନୁହଁ, ଶୀଘ୍ର କହ ।
ସର୍ଵାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଜନପଦାନ୍ଧନଂ ଚାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ। ମଧ୍ଯେ ଧନସ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ତନ୍ମାମାହୁର୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଜିତି ସମସ୍ତ ଧନ ନେଇ, ଧନର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲି । ତେଣୁ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଧନଞ୍ଜୟ ବୋଲି କୁହିଲେ ।
ଅଭିପ୍ରଯାମି ସଂଗ୍ରାମେ ଯଦାଽହଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍। ଅଜିତ୍ଵା ନ ନିଵିର୍ତେଯଂ ତେନ ଵୈ ଵିଜଯଂ ଵିଦୁଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଏ, ଜିତିବା ଛାଡ଼ି ଫେରି ଆସେନି । ଏହି କାରଣରୁ ମୋତେ ବିଜୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଶ୍ଵେତାଃ କାଞ୍ଚନସନ୍ନାହା ରଥେ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତି ମେ ହଯାଃ। ଶତ୍ରୁଭିର୍ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ତେନାହଂ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
ମୋ ରଥକୁ ଧଳା ଘୋଡ଼ା, ସୁନାର ହାର୍ନେସ୍ ପିନ୍ଧି, ଯୋଗାଯାଏ । ସେମାନେ ସହିତ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ତେଣୁ ମୋତେ ଶ୍ୱେତବାହନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
କିରୀଟଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଭ୍ରାଜତେ ମେ ଶିରୋଗତମ୍। ରଣମଧ୍ଯେ ରଥସ୍ଥସ୍ଯ ସୂର୍ଯପାଵକସନ୍ନିଭମ୍
ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରିଟ ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ରଥ ଉପରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ତେଜକୁ ମନେ ପକାଏ।
ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯଂ ରୁଚିରଂ ଚିତ୍ରଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତମନାହାର୍ଯଂ ତେନାହୁର୍ମାଂ କିରୀଟିନମ୍
ଏହି କିରିଟ ଅଭେଦ୍ୟ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଅନେକ ଆଲଙ୍କାରିକ ଗଠନାରେ ସଜିତ, ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା। ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିବା ଏହି କିରିଟ କେହି ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଇଥିପାଇଁ ମୋତେ 'କିରିଟି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।