ମହାଦେଵୋପି ପାର୍ଥେନ ଶ୍ରୂଯତେ ଯୁଦ୍ଧତୋଷିତଃ । କିରାତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋ ଗିରୌ ହିମଵତି ପ୍ରଭୁଃ
ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ରେ କିରାତ ବେଶରେ ଲୁଚିଥିବାବେଳେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ବିଗ୍ରହ କରି ତାଙ୍କର ରଣକୌଶଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ଦ୍ରୋଣଂ କର୍ଣଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି ଡ୍ରୋଣ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସଦା ଭଵାନ୍ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଗୁଣାନସ୍ମାସୁ କତ୍ଥସେ। ନ ଚାର୍ଜୁନଃ କଲାପୂର୍ଣୋ ମମ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵା
ଆପଣ ସଦା ଆମ ପାଖରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆର୍ଜୁନ, ମୁଁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ୟୋଧନ, କେହି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀରକୋଶ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯେଷ ପାର୍ଥୋ ରାଧେଯ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ଭଵେନ୍ମମ । ଜ୍ଞାତାଃ ପୁନଶ୍ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵତ୍ସରାନ୍
ଏହି ପାର୍ଥ ଯଦି ମୋର କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ, ରାଧେୟ, ତେବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବାମାନେ ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କାଟିବେ।
ଅଥଵା କଶ୍ଚିଦେଵାନ୍ଯଃ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ଦେଵରାଟ୍ । ଶରୈରେନଂ ସୁନିଶିତୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଭୂତଲେ
ନହେଲେ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କ୍ଲୀବ ବେଶ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେବି।
ତସ୍ମିନ୍ଵଦତି ତାଂ ଵାଚଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ପରନ୍ତପେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପୌରୁଷଂ ତଦପୂଜଯନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ଦଳିବା ଏହି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ତାହାର ପୁରୁଷାର୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତାଂ ଶମୀମଭିସଂଗମ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵୈରାଟିମବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଖସଂଵର୍ଧିତଂ ପିତ୍ରା ସମରାଣାମକୋଵିଦମ୍
ସେଇ ଶମୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଭୂମିଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଖରେ ଲାଲିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଏହି ଭୂମିଂଜଯାରୁହ୍ଯ ଵୈରାଟେ ମହତୀଂ ଶମୀମ୍। ସମାଦିଷ୍ଟୋ ମଯା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଧନୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାନଯ
ଏ ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ବୈରାଟ୍ ଦେଶର ଏହି ବଡ଼ ଶମୀ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣ।
ନେମାନୀଷ୍ଵାସନାନୀହ ସୋଢୁଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ବଲମ୍ । ନାଲଂ ଭାରଂ ଗୁରୁଂ ଭେତ୍ତୁଂ କୁଞ୍ଜରଂ ଵା ପ୍ରମର୍ଦିତୁମ୍
ମୋର ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଥିବା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଏହା ଭାରୀ ଭାର ବା ହାତୀକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ମମ ଵା ବାହୁଵିକ୍ଷେପଂ ଶତ୍ରୂନିହ ଵିଜେଷ୍ଯତଃ। ନେଚ୍ଛାମି ତୈରହଂ କର୍ତୁଂ କର୍ମ ଵୈଜଯିକଂ ତ୍ଵିହ
ମୁଁ ଏଠାରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ବାହୁବଳରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବି।
ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ହ୍ରସ୍ଵାନି ସର୍ଵାଣି ଚ ମୃଦୂନି ଚ। ଆଯୁଧାନି ମହାବାହୋ ତଵୈତାନି ମହାବଲ
ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଛୋଟ ଓ ମୃଦୁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭୂମିଂଜଯାରୁହ୍ଯ ଶମୀମେତାଂ ପଲାଶିନୀମ୍ । ଅସ୍ଯାଂ ହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଧନୂଂଷି ନିହିତାତ୍ଯୁତ
ସେଥିପାଇଁ, ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ଏହି ପତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଶମୀ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼; କାରଣ ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ହେଉଛି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ରଖାଯାଇଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୋର୍ଯମଯୋସ୍ତଥା । ଧ୍ଵଜା ଶରାଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ଦିଵ୍ଯାନି କଵଚାନି ଚ
ଏଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ ଓ ଯମଜ ଭାଇମାନଙ୍କର ପତାକା, ବାଣ ଓ ଦିବ୍ୟ କବଚ ରହିଛି।
ଅତ୍ରୈଵ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଧନୁଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡିଵମ୍ । ଏକଂ ଶତସହସ୍ରେଣ ସଂମିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଧନମ୍
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ପାର୍ଥଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ରହିଛି, ଯାହା ଏକା ଶତହଜାର ଧନୁଷ୍ୟ ସମାନ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଵ୍ଯାଯାମସହମତ୍ଯର୍ଥଂ ତୃଣରାଜସମଂ ମହତ୍ । ସର୍ଵାଯୁଧମହାମାତ୍ରଂ ସର୍ଵାରିକ୍ଷଯକାରକମ୍
ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଶ୍ରମ ସହିପାରେ, ଘାସର ଗାଠି ସମାନ ବଡ଼, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମାଯତମଵ୍ରଣମ୍। ଅଲଂ ଭାରଂ ଗୁରୁଂ ସୋଢୁଂ ଵାରୁଣଂ ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ଏହା ସୁନାରେ ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ, ମୃଦୁ, ଲମ୍ବା, ଦାଗ ନଥିବା, ଭାରୀ ଭାର ସହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ବାରୁଣ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ତାଦୃଶାନ୍ଯେଵ ସର୍ଵାଣି ବଲଵନ୍ତି ଦୃଢାନି ଚ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୋର୍ଯମଯୋସ୍ତଥା । ପ୍ରଥିତାନି ଵିଶିଷ୍ଟାନି ଦୁର୍ଦଶାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ ଓ ଯମଜମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର।
ଶରୀରମିହ ଚାସକ୍ତଂ ଶମ୍ଯାଂ ଶୁଷ୍କଂ ପୁରା କିଲ। ତଦହଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସନ୍ସ୍ପୃଶେଯଂ ପାଣିନା କଥମ୍
ଏଠି ଏକ ସୁକା ଶମୀ ଗଛ ପୂର୍ବେ ଦେହ ସହ ଲଗାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି, ରାଜପୁତ୍ର, କିପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁପାରିବି?
ନ ମାମେଵଂଵିଧଂ କର୍ମ କାରଯସ୍ଵ ବୃହନ୍ନଲେ । କଥଂ ଵା ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ କଥଂ
ବୃହନ୍ନଳେ, ଏପରି କାମ କରାଇବାକୁ ମୋତେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ, କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିରେ ଆପଣ କିପରି ଭାବୁଛନ୍ତି, ମୁଁ କିପରି କରିପାରିବି?
ନୈଵଂଵିଧଂ ମଯା ଯୁକ୍ତମାଲବ୍ଧୁଂ କ୍ଷତ୍ରଯୋନିନା । ମହତା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞଵିଦା ସତା
ମୁଁ ଏପରି କାମ କରିବାକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମର, ଏକ ମହାନ ରାଜପୁତ୍ର, ନୀତି ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଧର୍ମିକ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟଵନ୍ତଂ ଶରୀରଂ ମାଂ ଶଵଵାହମିଵାଶୁଚିମ୍। କଥଂ ଵା ଵ୍ଯଵହାର୍ଯଂ ଵୈ କୁର୍ଵୀଥାସ୍ତ୍ଵଂ ବୃହନ୍ନଲେ
ମୋ ଦେହକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଁ ମାନେ ମୃତଦେହ ବହନକାରୀ ପରି ଅଶୁଚି, ଏପରି ଭାବି, ବୃହନ୍ନଳେ, ଆପଣ କିପରି ମୋ ସହ କାମ କରିପାରିବେ?
ତମୁଵାଚ ତତଃ ଶୂରଃ ପାର୍ଥଂ ପରପୁଂରଜଯଃ। ଦାଯାଦଂ ସର୍ଵମତ୍ସ୍ଯାନାଂ କୁଲେ ଜାତଂ ଵିଶାରଦମ୍
ତାପରେ ଶୂରବୀର ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ସମସ୍ତ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ଦକ୍ଷ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶୁଭଂ ଜାତ୍ଯା କୁଲେନ ଚ । କଥଂ ନୁ ପାପକଂ କର୍ମ ବ୍ରୂଯାଂ ତ୍ଵାଽହଂ ପରନ୍ତପ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ଓ କୁଳର। ଶତ୍ରୁଦଳନ, ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ପାପ କାମ କରିବାକୁ କହିପାରିବି?
ଵ୍ଯଵହାର୍ଯଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଧନୂଂଷ୍ଯେତାନି ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ଶରୀରଂ ନାତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଚାଲଚିତ୍ର କାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହେବେ। ଏହି ଧନୁଷ ପାଇଁ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଦେହ କିଛି ନାହିଁ।
ଦାଯାଦଂ ମତ୍ସ୍ଯରାଜସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତଂ ମନସ୍ଵିନମ୍ । କଥଂ ଵା ନନ୍ଦିତଂ କର୍ମ କାରଯେ ତ୍ଵାଂ ନୃପାତ୍ମଜ
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ଉତ୍ତମ ମନବଳ ଥିବା ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କାମ କରାଇପାରିବି?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ପାର୍ଥେନ ରଥାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲୀ। ଆରୁରୋହ ଶମୀଵୃକ୍ଷଂ ଵୈରାଟିରଵଶସ୍ତଦା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ବୈରାଟୀ ଚାରିଅଁଠାରୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରଥରୁ ଅବତରି, ଶମୀ ଗଛକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ତମନ୍ଵଶାସଚ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନୋ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଅଵରୋପଯ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରାଦ୍ଧନୂଂଷ୍ଯେତାନି ମାଚିରମ୍
ତାହାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଧନଞ୍ଜୟ ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଧନୁଷଗୁଡ଼ିକୁ ଗଛର ଶିଖରରୁ ଅଣିଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ କଲେ।
ସୋପହୃତ୍ଯ ମହାର୍ହାଣି ଧନୂଂଷି ପୃଥୁଵକ୍ଷସାମ୍ । ପରିଵେଷ୍ଟନପତ୍ରାଣି ଵିମୁଚ୍ଯ ସମୁପାନଯତ୍
ସେ ବିଶାଳ ଛାତି ଥିବା ବୀରମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷଗୁଡ଼ିକୁ ଉତାରି, ତାହାର ମୁଡ଼ିଅଛିଥିବା ପଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲି, ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିଦେଲେ।
ପରିଵେଷ୍ଟନମେତେଷାଂ ସର୍ଵଂ ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ମାଚିରମ୍ । ତେଷାଂ ସଂନହନୀଯାନି ପରିମୁଚ୍ଯ ପରନ୍ତପଃ। ଅପଶ୍ଯତ୍ତତ୍ର ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଚତୁର୍ଭିରପରୈଃ ସହ
ଏହି ସମସ୍ତ ଧନୁଷର ମୁଡ଼ିଅଛିଥିବା ପଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଖୋଲ। ଶତ୍ରୁଦଳନ ତାହାର ମୁଡ଼ିଅଛିଥିବା ପଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ସହ ଅନ୍ୟ ଚାରିଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ତେଷାଂ ଵିମୁଚ୍ଯମାନାନାଂ ଧନୁଷାମର୍କଵର୍ଚସାମ୍। ଵିନିଶ୍ଚେରୁଃ ପ୍ରଭା ଦିଵ୍ଯା ଗ୍ରହାଣାମୁଦଯେଷ୍ଵିଵ
ଏହି ଦେବତାସମାନ ଧନୁଷଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ବିକିରଣ ହେଲା, ଯେପରି ଗ୍ରହମାନେ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଆଲୋକ ହୁଏ।