ଯସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ନିର୍ଭରୋଚ୍ଛ୍ଵାସିତାଽଭଵତ୍। ଯେନ ମେ ଦକ୍ଷିଣା ଦତ୍ତା ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦ୍ରୁପଦମୋଜସା
ଯେଉଁ ଦିନ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ହଲକା ହେଲା; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ମୋ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଯଦ୍ଗତଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ନିର୍ଜିତା ଯେନ ପାଞ୍ଚାଲୀ ପୁରା ଯେନ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ଯିଏ ଆକାଶରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବାଣ ଲାଗିଲେ, ରାଜାମାନେ ହରାଇଲେ, ପୁରୁଣା ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯିଏ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଖାଣ୍ଡଵେ ଯେନ ସଂତୃପ୍ତୋ ଵହ୍ନିର୍ଜିତ୍ଵା ସୁରାସୁରାନ୍ । ପରିଣୀତା ସୁଭଦ୍ରା ଚ ଯେନ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଯାଦଵାନ୍
ଯିଏ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ହରାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ; ଯିଏ ଯାଦବମାନେ ହରାଇ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ନିର୍ଜିତୋ ଯେନ ଯୁଦ୍ଧେନ ତ୍ରିପୁରାରିଃ ସ୍ମରାର୍ଦନଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିପୁରାରି, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।
ଗତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଯେନ ଜିତେନ୍ଦ୍ରା ଦାନଵା ଯୁଧି । ନିଵାତକଵଚା ରାଜନ୍ଦାନଵାନାଂ ତ୍ରିକୋଟଯଃ। ନିର୍ଜିତାଃ କାଲକେଯାଶ୍ଚ ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନଃ
ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ; ରାଜା, ନିବାତକବଚ ଦାନବମାନେ ତିନି କୋଟି ଓ କାଳକେୟ, ହିରଣ୍ୟପୁରର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିଲେ।
ଯେନ ତ୍ଵଂ ମୋଚିତୋ ବଦ୍ଧଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ତଦ୍ଵନେ
ଯିଏ ତୁମକୁ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନରେ ବାନ୍ଧାଯିବାବେଳେ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଗତ୍ଵୋତ୍ତରଂ ମେରୋରାନିନାଯ ମହଦ୍ଧନମ୍ । ଯାଜିତୋ ଧର୍ମସୂନୁଶ୍ଚ ନୃପାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିଜିତ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ଉତ୍ତର ମେରୁ ପାର୍ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନ ଆଣିଥିଲେ; ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଶୌର୍ଯଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ତେଜୋ ଧୈର୍ଯଂ ପରାକ୍ରମଃ । ଔଦାର୍ଯଂ ଚୈଵ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯଂ ଶ୍ରୀର୍ହ୍ରୀର୍ଧର୍ମୋ ଦଯାଽଽର୍ଜଵମ୍ । ଏଵମାଦିଗୁଣୋପେତଃ ସୋଯଂ ପାର୍ଥୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ଶୌର୍ୟ, ପ୍ରଭାବ, ତେଜ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ଉଦାରତା, ଗଭୀରତା, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, ଧର୍ମ, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟତା ଅଛି—ଏପରି ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଶୋଭିତ, ସେହି ପାର୍ଥ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାଜିତ୍ଵା ଵିନିଵର୍ତେତ ସର୍ଵାନପି ମରୁଦ୍ଗଣାନ୍
ସେ ମରୁତ୍ମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିବା ଛାଡ଼ି ଫେରିବେ ନାହିଁ।
କ୍ଲେଶିତଶ୍ଚ ଵନେ ଶୂରୋ ଵାସଵେନ ଚ ଶିକ୍ଷିତଃ। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରମନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି କୌରଵ
ସେ ବନରେ ଦୁଃଖ ସହିଛନ୍ତି, ବାସବଙ୍କ ନିକଟରେ ଶିକ୍ଷା ନେଇଛନ୍ତି, ଏବେ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ କୌରବ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖୁନି।
ମହାଦେଵୋପି ପାର୍ଥେନ ଶ୍ରୂଯତେ ଯୁଦ୍ଧତୋଷିତଃ । କିରାତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋ ଗିରୌ ହିମଵତି ପ୍ରଭୁଃ
ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ରେ କିରାତ ବେଶରେ ଲୁଚିଥିବାବେଳେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ବିଗ୍ରହ କରି ତାଙ୍କର ରଣକୌଶଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ଦ୍ରୋଣଂ କର୍ଣଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି ଡ୍ରୋଣ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସଦା ଭଵାନ୍ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଗୁଣାନସ୍ମାସୁ କତ୍ଥସେ। ନ ଚାର୍ଜୁନଃ କଲାପୂର୍ଣୋ ମମ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵା
ଆପଣ ସଦା ଆମ ପାଖରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆର୍ଜୁନ, ମୁଁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ୟୋଧନ, କେହି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀରକୋଶ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯେଷ ପାର୍ଥୋ ରାଧେଯ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ଭଵେନ୍ମମ । ଜ୍ଞାତାଃ ପୁନଶ୍ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵତ୍ସରାନ୍
ଏହି ପାର୍ଥ ଯଦି ମୋର କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ, ରାଧେୟ, ତେବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବାମାନେ ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କାଟିବେ।
ଅଥଵା କଶ୍ଚିଦେଵାନ୍ଯଃ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ଦେଵରାଟ୍ । ଶରୈରେନଂ ସୁନିଶିତୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଭୂତଲେ
ନହେଲେ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କ୍ଲୀବ ବେଶ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେବି।
ତସ୍ମିନ୍ଵଦତି ତାଂ ଵାଚଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ପରନ୍ତପେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପୌରୁଷଂ ତଦପୂଜଯନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ଦଳିବା ଏହି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ତାହାର ପୁରୁଷାର୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତାଂ ଶମୀମଭିସଂଗମ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵୈରାଟିମବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଖସଂଵର୍ଧିତଂ ପିତ୍ରା ସମରାଣାମକୋଵିଦମ୍
ସେଇ ଶମୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଭୂମିଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଖରେ ଲାଲିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଏହି ଭୂମିଂଜଯାରୁହ୍ଯ ଵୈରାଟେ ମହତୀଂ ଶମୀମ୍। ସମାଦିଷ୍ଟୋ ମଯା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଧନୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାନଯ
ଏ ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ବୈରାଟ୍ ଦେଶର ଏହି ବଡ଼ ଶମୀ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣ।
ନେମାନୀଷ୍ଵାସନାନୀହ ସୋଢୁଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ବଲମ୍ । ନାଲଂ ଭାରଂ ଗୁରୁଂ ଭେତ୍ତୁଂ କୁଞ୍ଜରଂ ଵା ପ୍ରମର୍ଦିତୁମ୍
ମୋର ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଥିବା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଏହା ଭାରୀ ଭାର ବା ହାତୀକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ମମ ଵା ବାହୁଵିକ୍ଷେପଂ ଶତ୍ରୂନିହ ଵିଜେଷ୍ଯତଃ। ନେଚ୍ଛାମି ତୈରହଂ କର୍ତୁଂ କର୍ମ ଵୈଜଯିକଂ ତ୍ଵିହ
ମୁଁ ଏଠାରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ବାହୁବଳରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବି।
ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ହ୍ରସ୍ଵାନି ସର୍ଵାଣି ଚ ମୃଦୂନି ଚ। ଆଯୁଧାନି ମହାବାହୋ ତଵୈତାନି ମହାବଲ
ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଛୋଟ ଓ ମୃଦୁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭୂମିଂଜଯାରୁହ୍ଯ ଶମୀମେତାଂ ପଲାଶିନୀମ୍ । ଅସ୍ଯାଂ ହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଧନୂଂଷି ନିହିତାତ୍ଯୁତ
ସେଥିପାଇଁ, ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ଏହି ପତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଶମୀ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼; କାରଣ ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ହେଉଛି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ରଖାଯାଇଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୋର୍ଯମଯୋସ୍ତଥା । ଧ୍ଵଜା ଶରାଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ଦିଵ୍ଯାନି କଵଚାନି ଚ
ଏଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ ଓ ଯମଜ ଭାଇମାନଙ୍କର ପତାକା, ବାଣ ଓ ଦିବ୍ୟ କବଚ ରହିଛି।
ଅତ୍ରୈଵ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଧନୁଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡିଵମ୍ । ଏକଂ ଶତସହସ୍ରେଣ ସଂମିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଧନମ୍
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ପାର୍ଥଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ରହିଛି, ଯାହା ଏକା ଶତହଜାର ଧନୁଷ୍ୟ ସମାନ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଵ୍ଯାଯାମସହମତ୍ଯର୍ଥଂ ତୃଣରାଜସମଂ ମହତ୍ । ସର୍ଵାଯୁଧମହାମାତ୍ରଂ ସର୍ଵାରିକ୍ଷଯକାରକମ୍
ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଶ୍ରମ ସହିପାରେ, ଘାସର ଗାଠି ସମାନ ବଡ଼, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମାଯତମଵ୍ରଣମ୍। ଅଲଂ ଭାରଂ ଗୁରୁଂ ସୋଢୁଂ ଵାରୁଣଂ ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ଏହା ସୁନାରେ ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ, ମୃଦୁ, ଲମ୍ବା, ଦାଗ ନଥିବା, ଭାରୀ ଭାର ସହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ବାରୁଣ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ତାଦୃଶାନ୍ଯେଵ ସର୍ଵାଣି ବଲଵନ୍ତି ଦୃଢାନି ଚ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୋର୍ଯମଯୋସ୍ତଥା । ପ୍ରଥିତାନି ଵିଶିଷ୍ଟାନି ଦୁର୍ଦଶାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ବୀଭତ୍ସୁ ଓ ଯମଜମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର।
ଶରୀରମିହ ଚାସକ୍ତଂ ଶମ୍ଯାଂ ଶୁଷ୍କଂ ପୁରା କିଲ। ତଦହଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସନ୍ସ୍ପୃଶେଯଂ ପାଣିନା କଥମ୍
ଏଠି ଏକ ସୁକା ଶମୀ ଗଛ ପୂର୍ବେ ଦେହ ସହ ଲଗାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି, ରାଜପୁତ୍ର, କିପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁପାରିବି?
ନ ମାମେଵଂଵିଧଂ କର୍ମ କାରଯସ୍ଵ ବୃହନ୍ନଲେ । କଥଂ ଵା ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ କଥଂ
ବୃହନ୍ନଳେ, ଏପରି କାମ କରାଇବାକୁ ମୋତେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ, କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିରେ ଆପଣ କିପରି ଭାବୁଛନ୍ତି, ମୁଁ କିପରି କରିପାରିବି?
ନୈଵଂଵିଧଂ ମଯା ଯୁକ୍ତମାଲବ୍ଧୁଂ କ୍ଷତ୍ରଯୋନିନା । ମହତା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞଵିଦା ସତା
ମୁଁ ଏପରି କାମ କରିବାକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମର, ଏକ ମହାନ ରାଜପୁତ୍ର, ନୀତି ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଧର୍ମିକ।