ଯାଦୃଶାନ୍ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରୂପାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଯତ୍ତା ଭଵନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଯାତ୍ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଯେପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି; ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛ, ଦୃଢ଼ ହୁଅ, କାରଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।
ରକ୍ଷଧ୍ଵମପି ରାଜାନଂ ଵ୍ଯୂହଧ୍ଵଂ ଵାହିନୀମପି । ଵୈଶସଂ ଚ ପ୍ରତୀକ୍ଷଧ୍ଵଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଚାପି ଗୋଧନମ୍
ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସେନାକୁ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କର, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, ଏବଂ ଗୋଧନକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।
ଏଷ ଵୀରୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ। ଆଗତଃ କ୍ଲୀବଵେଷେଣ ପାର୍ଥୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି ପ୍ରବଳ ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏଠାରେ ନପୁଂସକ ଭେଷରେ ଆସିଛନ୍ତି—ଏହି ଅର୍ଜୁନ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ଭୀଷ୍ମମାଲୋକ୍ଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି ଉପସ୍ଥିତମାନେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ।
ନଦୀଜ ଲଙ୍କେଶଵନାରିକେତୁର୍ନଗାହ୍ଵଯୋ ନାମ ନଗାରିସୂନୁଃ । ଗତ୍ଯା ସୁରେଶଃ କ୍ଵଚିଦଙ୍ଗନେଵ ଗୁରୁର୍ବଭାଷେ ଵଚନଂ ତଦାନୀମ୍
ନଦୀଜ ନାମକ ଏହି ପୁରବାସୀ, ଲଙ୍କାର ଅରଣ୍ୟର ମାଲିକ, ତୁରଗାହ୍ୱୟ ନାମରେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କର ଚାଳ ଦେଖିଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମନେ ପଡ଼େ, କେବେ କେବେ ଅନ୍ତଃପୁରର ଜଣେ ଜନନୀ ପରି ଲାଗେ; ଗୁରୁ ଏହି ସମୟରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସଂଜ୍ଞଯା ଦ୍ରୋଣସ୍ତୂଷ୍ଣୀମାସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ। ଭାରଦ୍ଵାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଙ୍ଗେଯଃ ସଂଜ୍ଞଯାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ସଂକେତରେ କହି, ଦ୍ରୋଣ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ରାଜା; ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସଂକେତରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅତୀତଂ ଚକ୍ରମସ୍ମାକଂ ଵିଷଯାନ୍ତରମାଗତାଃ । ଅତୀତଃ ସମଯଶ୍ଚୋକ୍ତ ଅସ୍ମାଭିର୍ଯଃ ସଭାତଲେ। ନ ଭଯଂ ଶତ୍ରୁତଃ କାର୍ଯଂ ଶଙ୍କାଂ ତ୍ଯଜ ନରର୍ଷଭ
ଆମର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ସଭାରେ ଯେଉଁ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ସମାପ୍ତ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନେଇ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ—ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼।
ଦେଵଵ୍ରତେନୈଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ହିତକାରିଣା । ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାଲୋକ୍ଯ ସଂଜ୍ଞଯା ଦ୍ରୋଣ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବବ୍ରତ ଯେଉଁଠି ସବୁବେଳେ ତୁମର ଭଲ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ; ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି ସଂକେତରେ କହିଲେ।
ଏଷ ଵୀରୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ । ଆଗତଃ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ପାର୍ଥୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି ପ୍ରବଳ ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏଠାରେ ନପୁଂସକ ରୂପରେ ଆସିଛନ୍ତି—ଏହି ଅର୍ଜୁନ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଷ ପାର୍ଥୋ ହି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ପରନ୍ତପଃ। ଯେ ଜେତାରୋ ମହୀପାନାମମୁନା କୁରଵୋ ହତାଃ
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ପାର୍ଥ, ବିରାଟ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ, ଦୁଇହାତରେ ସମାନ କୌଶଳ ଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା; ଏହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେ ଜିତାଯାଇଥିଲେ, କୁରୁମାନେ ହରାଯାଇଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ନିର୍ଭରୋଚ୍ଛ୍ଵାସିତାଽଭଵତ୍। ଯେନ ମେ ଦକ୍ଷିଣା ଦତ୍ତା ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦ୍ରୁପଦମୋଜସା
ଯେଉଁ ଦିନ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ହଲକା ହେଲା; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ମୋ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଯଦ୍ଗତଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ନିର୍ଜିତା ଯେନ ପାଞ୍ଚାଲୀ ପୁରା ଯେନ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ଯିଏ ଆକାଶରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବାଣ ଲାଗିଲେ, ରାଜାମାନେ ହରାଇଲେ, ପୁରୁଣା ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯିଏ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଖାଣ୍ଡଵେ ଯେନ ସଂତୃପ୍ତୋ ଵହ୍ନିର୍ଜିତ୍ଵା ସୁରାସୁରାନ୍ । ପରିଣୀତା ସୁଭଦ୍ରା ଚ ଯେନ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଯାଦଵାନ୍
ଯିଏ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ହରାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ; ଯିଏ ଯାଦବମାନେ ହରାଇ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ନିର୍ଜିତୋ ଯେନ ଯୁଦ୍ଧେନ ତ୍ରିପୁରାରିଃ ସ୍ମରାର୍ଦନଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିପୁରାରି, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।
ଗତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଯେନ ଜିତେନ୍ଦ୍ରା ଦାନଵା ଯୁଧି । ନିଵାତକଵଚା ରାଜନ୍ଦାନଵାନାଂ ତ୍ରିକୋଟଯଃ। ନିର୍ଜିତାଃ କାଲକେଯାଶ୍ଚ ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନଃ
ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ; ରାଜା, ନିବାତକବଚ ଦାନବମାନେ ତିନି କୋଟି ଓ କାଳକେୟ, ହିରଣ୍ୟପୁରର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିଲେ।
ଯେନ ତ୍ଵଂ ମୋଚିତୋ ବଦ୍ଧଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ତଦ୍ଵନେ
ଯିଏ ତୁମକୁ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନରେ ବାନ୍ଧାଯିବାବେଳେ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଗତ୍ଵୋତ୍ତରଂ ମେରୋରାନିନାଯ ମହଦ୍ଧନମ୍ । ଯାଜିତୋ ଧର୍ମସୂନୁଶ୍ଚ ନୃପାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିଜିତ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ଉତ୍ତର ମେରୁ ପାର୍ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନ ଆଣିଥିଲେ; ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଶୌର୍ଯଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ତେଜୋ ଧୈର୍ଯଂ ପରାକ୍ରମଃ । ଔଦାର୍ଯଂ ଚୈଵ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯଂ ଶ୍ରୀର୍ହ୍ରୀର୍ଧର୍ମୋ ଦଯାଽଽର୍ଜଵମ୍ । ଏଵମାଦିଗୁଣୋପେତଃ ସୋଯଂ ପାର୍ଥୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ଶୌର୍ୟ, ପ୍ରଭାବ, ତେଜ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ଉଦାରତା, ଗଭୀରତା, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, ଧର୍ମ, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟତା ଅଛି—ଏପରି ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଶୋଭିତ, ସେହି ପାର୍ଥ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାଜିତ୍ଵା ଵିନିଵର୍ତେତ ସର୍ଵାନପି ମରୁଦ୍ଗଣାନ୍
ସେ ମରୁତ୍ମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିବା ଛାଡ଼ି ଫେରିବେ ନାହିଁ।
କ୍ଲେଶିତଶ୍ଚ ଵନେ ଶୂରୋ ଵାସଵେନ ଚ ଶିକ୍ଷିତଃ। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରମନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି କୌରଵ
ସେ ବନରେ ଦୁଃଖ ସହିଛନ୍ତି, ବାସବଙ୍କ ନିକଟରେ ଶିକ୍ଷା ନେଇଛନ୍ତି, ଏବେ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ କୌରବ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖୁନି।
ମହାଦେଵୋପି ପାର୍ଥେନ ଶ୍ରୂଯତେ ଯୁଦ୍ଧତୋଷିତଃ । କିରାତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋ ଗିରୌ ହିମଵତି ପ୍ରଭୁଃ
ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ରେ କିରାତ ବେଶରେ ଲୁଚିଥିବାବେଳେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ବିଗ୍ରହ କରି ତାଙ୍କର ରଣକୌଶଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ଦ୍ରୋଣଂ କର୍ଣଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି ଡ୍ରୋଣ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସଦା ଭଵାନ୍ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଗୁଣାନସ୍ମାସୁ କତ୍ଥସେ। ନ ଚାର୍ଜୁନଃ କଲାପୂର୍ଣୋ ମମ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵା
ଆପଣ ସଦା ଆମ ପାଖରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆର୍ଜୁନ, ମୁଁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ୟୋଧନ, କେହି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀରକୋଶ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯେଷ ପାର୍ଥୋ ରାଧେଯ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ଭଵେନ୍ମମ । ଜ୍ଞାତାଃ ପୁନଶ୍ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵତ୍ସରାନ୍
ଏହି ପାର୍ଥ ଯଦି ମୋର କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ, ରାଧେୟ, ତେବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବାମାନେ ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କାଟିବେ।
ଅଥଵା କଶ୍ଚିଦେଵାନ୍ଯଃ କ୍ଲୀବରୂପେଣ ଦେଵରାଟ୍ । ଶରୈରେନଂ ସୁନିଶିତୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଭୂତଲେ
ନହେଲେ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କ୍ଲୀବ ବେଶ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେବି।
ତସ୍ମିନ୍ଵଦତି ତାଂ ଵାଚଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ପରନ୍ତପେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପୌରୁଷଂ ତଦପୂଜଯନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ଦଳିବା ଏହି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ତାହାର ପୁରୁଷାର୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତାଂ ଶମୀମଭିସଂଗମ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵୈରାଟିମବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଖସଂଵର୍ଧିତଂ ପିତ୍ରା ସମରାଣାମକୋଵିଦମ୍
ସେଇ ଶମୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଭୂମିଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଖରେ ଲାଲିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଏହି ଭୂମିଂଜଯାରୁହ୍ଯ ଵୈରାଟେ ମହତୀଂ ଶମୀମ୍। ସମାଦିଷ୍ଟୋ ମଯା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଧନୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାନଯ
ଏ ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ବୈରାଟ୍ ଦେଶର ଏହି ବଡ଼ ଶମୀ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶୀଘ୍ର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣ।
ନେମାନୀଷ୍ଵାସନାନୀହ ସୋଢୁଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ବଲମ୍ । ନାଲଂ ଭାରଂ ଗୁରୁଂ ଭେତ୍ତୁଂ କୁଞ୍ଜରଂ ଵା ପ୍ରମର୍ଦିତୁମ୍
ମୋର ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଥିବା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଏହା ଭାରୀ ଭାର ବା ହାତୀକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ମମ ଵା ବାହୁଵିକ୍ଷେପଂ ଶତ୍ରୂନିହ ଵିଜେଷ୍ଯତଃ। ନେଚ୍ଛାମି ତୈରହଂ କର୍ତୁଂ କର୍ମ ଵୈଜଯିକଂ ତ୍ଵିହ
ମୁଁ ଏଠାରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ବାହୁବଳରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବି।