ଶାତକୁମ୍ଭସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ଯ ରଜତସ୍ଯ ଚ। ଦଦାମି ଶତନିଷ୍କଂ ତେ ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ତ୍ଵଂ ବୃହନ୍ନଲେ ।। 58
ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ଶତ ନିଷ୍କ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ବୃହନ୍ନଳା, ଦୟାକରି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଷଷ୍ଟିଂ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ କନ୍ଯା ଗ୍ରାମମେକଂ ଦଦାମି ତେ। ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଭୃଶଂ ଦୀନଂ ଵିହ୍ଵଲଂ ଭଯକମ୍ପିତମ୍ ।। 59
ଏଠାରେ ଛଅଟି ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତା କନ୍ୟା ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଏକଟି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଓ ବିବ୍ରାନ୍ତ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ମଣୀନଷ୍ଟୌ ଚ ଵୈଡୂର୍ଯାନ୍ହେମବଦ୍ଧାନ୍ମହାପ୍ରଭାନ୍। ହେମଦଣ୍ଡପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ରଥଂ ଯୁକ୍ତଂ ତୁ ଵାଜିଭିଃ ।। 60
ସୁନାରେ ଗଠିତ ଏଠି ଆଠଟି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣି ଏବଂ ସୁନା ଦଣ୍ଡରେ ଢାକାଯାଇଥିବା, ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଏକ ରଥ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି।
ମତ୍ତାଂଶ୍ଚ ଦଶ ମାତଙ୍ଗାନ୍ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ତ୍ଵଂ ବୃହନ୍ନଲେ । ଗମିଷ୍ଯାମି ପୁରଂ ଷଣ୍ଡ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାତରମଦ୍ଯ ତାମ୍ ।। 61
ମତ୍ତ ଦଶଟି ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି। ବୃହନ୍ନଳା, ଦୟାକରି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ମୁଁ ଆଜି ସହରକୁ ଯାଇ, ମୋ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
ଏକୋଽହମେଵ ମେ ମାତୁଃ କୁମାରଃ କିଂ ବ୍ରୁଵେ ତତଃ। ଵିଧିରେଵଂଵିଧେ କାଲେ ତ୍ଵଦ୍ଵଶଂ କୁରୁତେ ହି ମାମ୍ ।। 62
ମୁଁ ମୋ ମାଆଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ। ତାଙ୍କୁ ମୁଁ କଣ କହିବି? ଏପରି ସମୟରେ, ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ କରିଛି।
ମାତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ବାଲୋଽହଂ ତେନ ଚାସ୍ମି ସୁପୋଷିତଃ। ମାତୃପାର୍ଶ୍ଵଶଯାନୋଽହମସ୍ପୃଷ୍ଟାତପଵାଯୁମାନ୍ ।। 63
ମୁଁ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ଛୋଟ ପୁଅ ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷଣ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ଶୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପବନ ମୋତେ ଛୁଁଇ ନଥାଏ।
ଅଦୃଷ୍ଟବାଲଯୁଦ୍ଧୋଽହଂ କୁତସ୍ତେ କୁରଵଃ କୁତଃ। ମାତୃପାର୍ଶ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ତ୍ଵଂ ବୃହନ୍ନଲେ ।। 64
ମୁଁ କେବେ ବାଳକଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିନାହିଁ, ତେବେ କିପରି କୁରୁମାନେ ସାମ୍ନା କରିବି? ମୁଁ ମୋ ମାଆଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ବୃହନ୍ନଳା, ଦୟାକରି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵସଂକାଶଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କୌରଵଂ ବଲମ୍ ।। 65
କୌରବ ସେନା ପ୍ରଳୟ ସମୟର ବଡ଼ ବନ୍ୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯେଽହମଜ୍ଞାନାଦ୍ଵୀର୍ଯଶୌର୍ଯାଙ୍କିତାଂ ଗିରମ୍। ଉକ୍ତୋ ଯୌଵନଗର୍ଵେଣ କୋ ଜେତୁଂ ଶକ୍ନୁଯାତ୍କୁରୂନ୍ । ଅମୁକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଯଦି ନଯେର୍ମରିଷ୍ଯାମି ତଵାଗ୍ରତଃ ।। 66
ମୁଁ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଯୁବାବୟସର ଗର୍ବରେ ବୀରତା ଓ ସୌର୍ଯ୍ୟର କଥା କହିଥିଲି—'କୁରୁମାନେ କିଏ ଜିତିପାରିବ?' ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ମରିଯିବି।
ଏଵମାଦୀନି ଵାକ୍ଯାନି ଵିଲପନ୍ତମଚେତସମ୍। ପ୍ରସଭଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ରଥସ୍ଯାନ୍ତିକମାନଯତ୍ ।। 67
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଅବାକ୍ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ଉତ୍ତରଙ୍କୁ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ଅର୍ଜୁନ ଜୋରକରି ରଥ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ।
ଅଥୈନମବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥୋ ଭଯାର୍ତଂ ନଷ୍ଟଚେତସମ୍ ।। 68
ତାପରେ, ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ପାର୍ଥ କହିଲେ।
ଅହଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି କୌରଵ୍ଯୈର୍ହଯାନ୍ସଂଯଚ୍ଛ ମେତି ମାମ୍ । ଆଦଦାନଃ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ପଲାଯନପରୋଽଭଵଃ ।। 69
ମୁଁ କୌରବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର। ଏମିତି ମୋ ଥିବାବେଳେ, କାହିଁକି ତୁମେ କେବଳ ପଳାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ?
ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ କୌରଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵିଜଯସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତାସ୍ମ୍ଯହଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସଂଯଚ୍ଛାମି ହଯୋତ୍ତମାନ୍। ରାଜ୍ଞୋ ଵା ରାଜପୁତ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ଜଯୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। 70
କୌରବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ହେବ। ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥଚାଳକ ହୁଏ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ଯିଏ ହେଉନାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ସର୍ଵଥୋତ୍ତର ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଯନ୍ତ୍ରା ସହ ମଯା କୁରୂନ୍ । ଜିତ୍ଵା ମହୀଂ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ ସକଲାମିମାମ୍ ।। 71
ଯେପରି ହେଉ, ଉତ୍ତର, ମୋ ସହ ରଥଚାଳକ ଭାବେ କୌରବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଜିତି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।
ହତୋ ଵା ପ୍ରାପ୍ସସେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନ ଶ୍ରେଯସ୍ତେ ପଲାଯନମ୍ ।। 72
ତୁମେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ, ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ। ପଳାଇବା ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ଭଲ ନୁହେଁ।
ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍କୁରୂଞ୍ଜିତ୍ଵା ଯଥା ଜଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ତଥାଽହଂ ପ୍ରଯତିଷ୍ଯେଽତ୍ର ସହାଯୋଽତ୍ର ମତୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। 73
ଆଜି ତୁମେ ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କୁ ଜିତିବା ପରେ, ଯେପରି ତୁମେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବି; କାରଣ ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଯଦି ନୋତ୍ସହସେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶତ୍ରୁଭିଃ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ। ଏହି ମେ ତ୍ଵଂ ହଯାନ୍ଯଚ୍ଛ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଭିଃ ।। 74
ଯଦି ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ, ହେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ତେବେ ଆସ, ମୋ ଘୋଡ଼ା ଚଳା; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ପ୍ରଯାହ୍ଯେତଦ୍ରଥାନୀକଂ ମଦ୍ବାହୁପରିରକ୍ଷିତଃ । ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯତମଂ ଘୋରଂ ଗୁପ୍ତଂ ଘୋରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ରାଜପୁତ୍ରାଗ୍ର୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯୋସି ପରଂତପ ।। 75
ମୋ ବାହୁଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏହି ରଥବ୍ୟୁହରେ ପ୍ରବେଶ କର; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କଠିନ, ଶୂରବୀରମାନେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଭୟ କରିନହ, ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା।
ଅହଂ ତୈଃ କୁରୁଭିର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ପ୍ରତ୍ଯାନେଷ୍ଯାମି ତେ ପଶୂନ୍ । ପ୍ରଵିଶୈତଦ୍ରଥାନୀକମପ୍ରଧୃଷ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍ ।। 76
ମୁଁ ସେହି କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଏବଂ ତୁମ ଗୋଧନ ଫେରାଇ ଆଣିବି; ଏହି ଅପରାଜେୟ ଏବଂ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ରଥବ୍ୟୁହରେ ପ୍ରବେଶ କର।
ଯନ୍ତା ଭଵ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ କୁରୁଭିଃ ସହ। ଶୂରାନ୍ସମରଚଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ନଯିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍ ।। 77
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରଥଚାଳକ ହେଉ; ମୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଏବଂ ଶୂର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେଠାରୁ କେତେକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣୋ ଵୈରାଟିଂ ବୀଭତ୍ସୁରପରାଜିତଃ। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭଯାର୍ତଂ ତମୁତ୍ତରଂ ଭରତର୍ଷଭଃ ।। 78
ଏପରି କହି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଉତ୍ତରକୁ ଅଜୟ ଭୀବତ୍ସୁ, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଇତସ୍ତତୋ ଵିଵେଷ୍ଟନ୍ତମକାମଂ ଭଯପୀଡିତମ୍ । ରଥମାରୋପମାଯାସ ପାର୍ଥଃ ପରପୁରଂଜଯଃ ।। 79
ତାଙ୍କୁ ଏପଟେ ସେପଟେ ଭୟରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଅଚାହିଁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନଗର ଜିତିଥିବା ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତମାରୋପ୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥେ ଵିଲପନ୍ତଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରାଦାତୁମୁପାଯାତ୍ତାଂ ଶମୀଂ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ନେବା ପାଇଁ ସେଇ ଶମୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ତଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ଯନ୍ତାରମର୍ଜୁନଃ ।। 80
ଉତ୍ତରକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ରଥଚାଳକ କରି, ଅର୍ଜୁନ—
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଲୀବରୂପେଣ ରଥସ୍ଥଂ ରଥିପୁଙ୍ଗଵମ୍। ଶମୀମଭିମୁଖଂ ଯାନ୍ତଂ ରଥମାରୋପ୍ଯ ଚୋତ୍ତରମ୍
ଏହିପରି ରଥବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥରେ ଉଠି, କ୍ଲୀବ ଭାବରେ ଥିବା ଓ ଉତ୍ତରକୁ ରଥରେ ବସାଇ ଶମୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି—
ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାଦଯଃ ଶୂରାଃ କୁରୂଣାଂ ରଥିସତ୍ତମାଃ । ଵିତ୍ରସ୍ତମନସଶ୍ଚାସନ୍ଧନଞ୍ଜଯକୃତାଦ୍ଭଯାତ୍
ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୌରବ ଶୂରବୀରମାନେ, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତାନଵେକ୍ଷ୍ଯ ହତୋତ୍ସାହାନୁତ୍ପାତାନପି ଚାଦ୍ଭୁତାନ୍। ଗୁରୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ହରାଇଯିବା ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧ ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ—
ସ୍ଵରାଶ୍ଚ ଵାତାଃ ସଂଯାନ୍ତି ରୂକ୍ଷାଃ ପରୁଷନିସ୍ଵନାଃ । ଭସ୍ମଵର୍ଷପ୍ରକାଶେନ ତମସା ସଂଵୃତଂ ନଭଃ
କଠୋର ଓ ରୁକ୍ଷ ସ୍ୱରରେ ବାତାସ ବହୁଛି; ଆକାଶ ଧୂସର ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ବର୍ଷା ହେଉଛି।
ରୂକ୍ଷଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଜଲଦା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେଽଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାଃ । ନିଃସରନ୍ତି ଚ କୋଶେଭ୍ଯଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
କଠୋର ରଙ୍ଗର ମେଘ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଏ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର ମଞ୍ଜୁରୁ ବାହାରୁଛି।
ଶିଵାଶ୍ଚ ଵିନଦନ୍ତ୍ଯେତା ଦୀପ୍ତାଯାଂ ଦିଶି ଦାରୁଣାଃ । ହଯାଶ୍ଚାଶ୍ରୂଣି ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଧ୍ଵଜାଃ କମ୍ପନ୍ତ୍ଯକମ୍ପିତାଃ
ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳମାନେ ତୀବ୍ର ଦିଗରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି; ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅଚଳ ଧ୍ୱଜମାନେ କମ୍ପିତ ହେଉଛନ୍ତି।