ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରନିପୁଣୋ ଯୋଧଃ ସଦା ଵୀରଶ୍ଚ ମେ ସୁତଃ। ସମର୍ଥଃ ସମରେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ କୌରଵୈଃ ସହ ତାଦୃଶୈ ।। 13
ମୋ ପୁଅ ସଦା ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୋଦ୍ଧା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ସେ କୁରୁମାନେ ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ତସ୍ଯ ତତ୍ସତ୍ଯମେଵାସ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । ଜଯଶ୍ଚ ନିଯତୋ ଯୁଦ୍ଧେ କୌରଵାଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵଂ ହତାଃ ।। 14
ସେ ନରପତି କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, କୁରୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେବେ।
ଆଵର୍ତଯ କୁରୂଞ୍ଜିତ୍ଵା ପଶୂନ୍ପଶୁପତିର୍ଯଥା। ନିର୍ଦର୍ହଷାମନୀକାନି ଭୀମେନ ଶରତେଜସା ।। 15
କୁରୁମାନେ ପରାଜିତ କରି, ପଶୁମାନେ ଫେରାଇ ଆଣ; ପଶୁପତି ଭଳି, ଭୀମଙ୍କ ତୀରର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେ।
ଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତୈ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ସଂନତପର୍ଵଭିଃ । ଦ୍ଵିଷତାଂ ଭିନ୍ଧ୍ଯନୀକାନି ଗଜାନାମିଵ ଯୂଥପଃ ।। 16
ତୁମର ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସୁନା ତୀର, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଏବଂ ବେକା ଚାପର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ହାତୀର ଦଳପତି ଭଳି ଭାଙ୍ଗି ଦେ।
ପାଶୋପଧାନାଂ ଜ୍ଯାତନ୍ତ୍ରୀଂ ଚାପଦଣ୍ଡାଂ ମହାସ୍ଵନାମ୍ । ଶରଵର୍ଣାଂ ଧନୁର୍ଵୀଣାଂ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵାଦଯ ।। 17
ପାଶ ଲଗାଇଥିବା ଧନୁର ତନ୍ତୁ, ଚାପର ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ, ତୀରର ଝଡ଼ ଭଳି ଧନୁର ବୀଣାକୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଇ।
ନିର୍ଯାହି ନଗରାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ରାଜପୁତ୍ର କିମାସ୍ଯତେ । ଶ୍ଵେତାଃ କାଞ୍ଚନସଂନାହା ରଥେ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତୁ ତେ ହଯାଃ । ଧ୍ଵଜଂ ଚ ସିହଂ ସୌଵର୍ଣମୁଚ୍ଛ୍ରଯସ୍ଵ ତଥା ଵିଭୋ ।। 18
ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସହରରୁ ବାହାରି ଯାଉ; କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ? ସୁନା ଭୂଷିତ ଧଳା ଘୋଡ଼ାମାନେ ତୁମର ରଥକୁ ଯୋଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ, ସୁନା ସିଂହ ଧ୍ୱଜକୁ ଉଚ୍ଚ କର।
ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ପ୍ରସନ୍ନାଗ୍ରା ମୁକ୍ତା ହସ୍ତଵତା ତ୍ଵଯା। ଛାଦଯନ୍ତୁ ଶରାଃ ସୂର୍ଯଂ ରାଜ୍ଞମାଯୁର୍ନିରୋଧକାଃ ।। 19
ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଛୁଟିଥିବା ସୁନା ପଙ୍ଖ ଓ ଚମକୁଥିବା ତୀରମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ଆୟୁ ଅଟକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
ରଣେ ଜିତ୍ଵା କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍ । ଯଶୋ ମହଦଵାପ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିରୋଦଂ ପୁରଂ ପୁନଃ ।। 20
ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ପରାଜିତ କରି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଅସୁରମାନେ ପରାଜିତ କର, ବଡ଼ ଯଶ ଅर्जନ କରି ପୁନି ସହରକୁ ଫେରିଆ।
ତ୍ଵଂ ହି ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପରମା ଗତିର୍ମାତ୍ସ୍ଯପତେଃ ସୁତଃ। ଗତିମନ୍ତୋ ଭଵନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵିଷଯଵାସିନଃ ।। 21
ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ତୁମେ ଏହି ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ଆଶ୍ରୟ; ଆଜି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।
ଯଥା ହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାମର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂଵରଃ । ଏଵମେଵ ଗତିର୍ନୂନଂ ଭଵାନ୍ଵିପଯଵାସିନାମ୍ ।। 22
ଯେପରି ଅର୍ଜୁନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ, ସେପରି ଏ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ମହାଜନସମକ୍ଷଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଵିଶେଷତଃ । ଗଵାଧ୍ଯକ୍ଷେଣ ସଂପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିରାଟତନଯସ୍ତଦା ।। 1
ବଡ଼ ସଭାରେ, ବିଶେଷକରି ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବୃହତ୍ ଗୋ-ପାଳକ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ ସେତେବେଳେ କଥା କହିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀମଧ୍ଯ ଉକ୍ତସ୍ତେନାସୌ ଵାକ୍ଯଂ ତେଜଃପ୍ରଵର୍ଧନମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରେ ଶ୍ଲାଘମାନ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 2
ସେ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶୌର୍ୟ ବଢ଼ାଇ ଗର୍ବ କରି, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାହମନୁଗଚ୍ଛେଯଂ ଦୃଢଧନ୍ଵା ଗଵାଂ ପଦମ୍। ଯଦି ମେ ସାରଥିଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭଵେଦଶ୍ଵେଷୁ କୋଵିଦଃ ।। 3
ଆଜି ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଧନୁ ନେଇ ଗୋ-ଖେତ୍ରକୁ ଯିବି, ଯଦି ମୋ ପାଖରେ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ କୌଣସି ସାରଥି ଥାନ୍ତି।
ତମେଵ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି ଯୋ ମେ ଯନ୍ତା ସମୋ ଭଵେତ୍ । ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ସାରଥିଂ ଶୀଘ୍ରଂ ମମ ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତଃ ।। 4
ମୋ ସମାନ ଯାନ୍ତା କୌଣସି ମିଳୁନି; ଦେଖ, ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସାରଥିକୁ ଶୀଘ୍ର ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିରାତ୍ରଂ ଵା ମାସଂ ଵା ନୂନମନ୍ତତଃ । ଯତ୍ତଦାସୀନ୍ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ମେ ସାରଥିର୍ହତଃ ।। 5
ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ରାତି କିମ୍ବା ଏକ ମାସ ଦୀଘା, ସେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୋ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ଯଦ୍ଯହଂ ତ୍ଵଧିଗଚ୍ଛେଯଂ ଯୋ ମେ ଯନ୍ତା ଭଵେଦ୍ଯୁଧି । ତ୍ଵରାଵାନଦ୍ଯ ଯାସ୍ଯାମି ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମହାଧ୍ଵଜଃ ।। 6
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ଯାନ୍ତା ମିଳିଥାନ୍ତି, ଆଜି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇବି, ମୋ ମହାଧ୍ୱଜ ଉଠାଇ।
ଵିଗାହ୍ଯ ତତ୍ପରାନୀକଂ ଗଜଵାଜିରଥାକୁଲମ୍ । ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପାନ୍ନିର୍ଵୀର୍ଯାନ୍କୁରୂଞ୍ଜିତ୍ଵାଽଽନଯେ ପଶୂନ୍ ।। 7
ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଥିବା ସେଠାକୁ ମୁଁ ଭେଦି, ମୋ ଶସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ କୁରୁମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହେଇ, ଗୋମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଵିକର୍ଣଂ ଚ କର୍ଣଂ ଵୈକର୍ତନଂ କୃପମ୍। ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ସମାଗତାନ୍ ।। 8
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ (ଵୈକର୍ତନଙ୍କ ପୁଅ), କୃପ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ—ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଧନୁଧର ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵିଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ସଂଗ୍ରାମେ ଦାନଵାନ୍ମଘଵାନିଵ । ଅନେନୈଵ ମୁହୂର୍ତେନ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାନଯେ ପଶୂନ୍ ।। 9
ମୁଁ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରିଦେବି, ମଘବାନ ଦାନବମାନେ ଭଳି, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗୋମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ ଆଣିବି।
ଶୂନ୍ଯମାଜ୍ଞାଯ କୁରଵଃ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯାଦାଯ ଗୋଧନମ୍ । କିଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ଚ ତୈଃ କର୍ତୁଂ ଯଦହଂ ତତ୍ର ନାଭଵମ୍ ।। 10
କୁରୁମାନେ ଖାଲି ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦେଖି ଗୋମାନେ ନେଇଗଲେ; ମୁଁ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ କଣ କରିପାରିବେନି?
ପଶ୍ଯଯୁରଦ୍ଯ ମେ ଵୀର୍ଯଂ କୁରଵସ୍ତେ ସମାଗତାଃ । କିଂନୁ ପାର୍ଥୋଽର୍ଜୁନଃ ସାକ୍ଷାଦିତି ମଂସ୍ଯନ୍ତି ମାଂ ପରେ ।। 11
ଆଜି ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ କୁରୁମାନେ ମୋ ଶୌର୍ୟ ଦେଖିବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଭାବିବେ—'ଏହା କି ପାର୍ଥ, ଅର୍ଜୁନ ନୁହେଁ?'
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଚାତ୍ମପ୍ରଶଂସନମ୍ । ନାମର୍ଷଯତ ପାଞ୍ଚାଲୀ ବୀଭତ୍ସୋଃ ପରିକୀର୍ତନମ୍ ।। 12
ସେ ନିଜକୁ ମହିମା କରୁଥିବା କଥା ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣି, ପାଞ୍ଚାଳୀ ଭୀଭତ୍ସୁଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ସହିପାରିଲେନି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦର୍ଜୁନୋ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରେଣ ପ୍ରଭାଷିତମ୍। ଅତୀତସମଯେ କାଲେ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାମଭାଷତ ।। 13
ଉତ୍ତରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ଚିନ୍ତା କରି, ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସୁତାଂ ରାଜ୍ଞଃ ପାଞ୍ଚାଲୀଂ ରୂପସଂମତାମ୍ । ସତ୍ଯାର୍ଜଵଗୁଣୋପେତାଂ ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯହିତୈଷିଣୀମ୍ । ଉଵାଚ ରହସି ପ୍ରୀତଃ କୃଷ୍ଣାଂ ସର୍ଵାର୍ଥକୋଵିଦଃ ।। 14
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଡ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କ ଜନେଇ, ରୂପରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣାକୁ ଅର୍ଜୁନ ଗୁପ୍ତରେ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
ଉତ୍ତରାଂ ବ୍ରୂହି ପାଞ୍ଚାଲି ଗତ୍ଵା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। 15
ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ଥିବା, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ କଥା କହ।
ଇଯଂ କିଲ ପୁରା ଯୁଦ୍ଧେ ଖାଣ୍ଡଵେ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ । ସାରଥିଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ତୁ ବୃହନ୍ନଲା। ମହାଞ୍ଜଯୋ ଭଵେଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ସା ଚେଦ୍ଯନ୍ତା ବୃହନ୍ନଲା ।। 16
ଏହା କହାଯାଏ, ଖାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡୁପୁଅ ପାର୍ଥଙ୍କ ସାରଥି ଥିଲେ ବ୍ରିହନ୍ନଲା; ବ୍ରିହନ୍ନଲା ଯାନ୍ତା ହେଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ମିଳିବ।
ସା ଚୋଦିତା ତଦା ହ୍ଯେନ ହ୍ଯର୍ଜୁନେନ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ପାଞ୍ଚାଲୀ ଚ ତଦାଽଽଗମ୍ଯ ଉତ୍ତରାଯା ନିଵେଶନମ୍ ।। 17
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଇବାରେ, ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ଥିବା ପାଞ୍ଚାଳୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ନିବେଶନକୁ ଗଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ସମଯାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ରାହୁମୁଖାଦିଵ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଧର୍ମପରଂ ସତ୍ଯାର୍ଜଵପଥେ ସ୍ଥିତମ୍ ।। 18
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟ-ନ୍ୟାୟର ପଥରେ ଅଟୁଟ ଦେଖି, ନିୟମରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁର ମୁଖରୁ ବାହାରିବା ପରି ଚିହ୍ନିଲେ।
ଅମର୍ଷଯନ୍ତୀ ତଦ୍ଦୁଃଖଂ କୃଷ୍ଣା କମଲଲୋଚନା। ଉତ୍ତରାମାହ ଵଚନଂ ସଖୀମଧ୍ଯେ ଵିଲାସିନୀମ୍ ।। 19
କୃଷ୍ଣା, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସେ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରା, ଶୋଭାମୟୀ, ସେଠି ଥିବା ସଖୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯୋଽଯଂ ଯୁଵା ଵାରଣଯୂଥପୋପମୋ ବୃହନ୍ନଲାଽସ୍ମୀତି ଜନୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ପୁରାଽପି ପାର୍ଥସ୍ଯ ସ ସାରଥିସ୍ତଦା ଧନୁର୍ଧରାଣାଂ ପ୍ରଵରସ୍ଯ ମନ୍ଯେ ।। 20
ଯେଉଁ ଯୁବକଙ୍କୁ ଲୋକେ ବୃହନ୍ନଳା ଭାବେ ଡାକୁଥିଲେ, ହାତୀ ଦଳର ନାୟକ ସମାନ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ପାର୍ଥଙ୍କର ରଥଚାଳକ ଥିଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।