ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ମାନଵାନ୍ପାର୍ଥଃ ସତ୍ଯଵାନ୍ନୀତିମାଞ୍ଶୁଚିଃ । ତେଜୋରାଶିଭିରାପୂର୍ଣୋ ଦହେଦପି ଚ ଚକ୍ଷୁଷା ।। 10
ଅର୍ଜୁନ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା, ସତ୍ୟବାନ୍, ନୀତିଶୀଳ ଓ ପବିତ୍ର, ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ନଜରରେ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରିବ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନଶ୍ଚ କ୍ରିଯତାଂ ଭୂଯଶ୍ଚ ମୃଗଯାମହେ। ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚାରକୈଃ ସିଦ୍ଧୈସ୍ତାପସୈର୍ନିପୁଣୈରପି ।। 11
ତେଣୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ, ଏବଂ ଆମେ ପୁନି ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କରିବା; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚାର, ସିଦ୍ଧ, ତପସ୍ବୀ ଓ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ସହିତ।
ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ପରୈଃ ସମ୍ଯଙ୍ଵିର୍ଭୀକୈସ୍ତଜ୍ଜ୍ଞସଂମତୈଃ । ଅନ୍ଵେଷ୍ଟଵ୍ଯା ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଛନ୍ନଚାରିଣଃ ।। 12
ବିଭିନ୍ନ ସମର୍ଥ, ସାହସୀ ଓ ଜଣାଶୁଣା ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଛଦ୍ମବେଶରେ ଘୁରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୋଜାଯିବେ, ହେ ରାଜା।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଧୀମାନ୍ଭାରତାନାଂ ପିତାମହଃ । ଶ୍ରୁତଵାନ୍ଦେଶକାଲଜ୍ଞୋ ନୀତିମାଂଶ୍ଚ ମହାମତିଃ ।। 13
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ପିତାମହ, ଜ୍ଞାନୀ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଜାଣିଥିବା, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁପରତେ ଵାକ୍ଯେ ଆଚାର୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଅନନ୍ତରମୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ହେତ୍ଵର୍ଥସଂମିତମ୍ ।। 14
ମହାତ୍ମା ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେ ତାପରେ ଯୁକ୍ତି ଓ ଅର୍ଥରେ ଭିତ୍ତି କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ ସମାଯୁକ୍ତାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞେ ଧର୍ମସଂହିତାମ୍। ପାଣ୍ଡଵେ ନିତ୍ଯମଵ୍ଯଗ୍ରାଂ ଗିରଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସମାଦଦେ ।। 15
ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଧର୍ମକୁ ଜଣା ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ସଦା ଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥାରେ, ଭୀଷ୍ମ ଉପଦେଶ କଲେ।
ଅସତ୍ସୁ ଦୁର୍ଲଭାଂ ନିତ୍ଯଂ ସତାଂ ଚାଭିମତାଂ ସଦ। ଭୀଷ୍ମସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯଵଦତ୍ତତ୍ର ଗିରଂ ସାଧୁଭିରର୍ଚିତାମ୍ ।। 16
ଅଧମମାନେ ଯେଉଁ କଥାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ସଦା ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମ ସେହି କଥାକୁ ସମ୍ମାନିତ ଭାବେ ସେଠାରେ କହିଲେ।
ଯଥା ନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଵାଦୀଦାଚାର୍ଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। ଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତୋପସଂପନ୍ନା ନାଶଂ ନାଯାନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ ।। 17
ଯେପରି ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଥିଲେ, 'ଶିକ୍ଷା ଓ ଆଚରଣରେ ନିପୁଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ କେବେ ନାଶ ପାଇବେ ନାହିଁ।'
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନାଃ ସାଧୁଵୃତ୍ତସମନ୍ଵିତାଃ। ଵୃଦ୍ଧାନୁଶାସନେ ଯତ୍ତାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣାଃ ।। 18
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସଦା ଭଲ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି ତାହାକୁ ମନେ ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମକୁ ନିରନ୍ତର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସମଯଂ ସମଯଜ୍ଞାସ୍ତେ ପାଲଯନ୍ତଃ ଶୁଭଵ୍ରତାଃ। ନ ଵିଷୀଦନ୍ତି ତେ ପାର୍ଥା ଉଦ୍ଵହନ୍ତଃ ସତାଂ ଧୁରମ୍ ।। 19
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଜାଣନ୍ତି, ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେଇ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଭାର ବୋହିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତପସା ଚୈଵ ଗୁପ୍ତାସ୍ତେ ସ୍ଵଵୀର୍ଯେଣ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ନାଶମଭିଗଚ୍ଛେଯୁରିତି ମେ ନୈଷ୍ଠିକୀ ମତିଃ ।। 20
ତପସ୍ୟା ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ କେବେ ନାଶ ପାଇବେ ନାହିଁ—ମୋର ଏହି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତା ନିତ୍ଯଂ କେଶଵାନୁଗତାଃ ସଦା। ପ୍ରଵୀରପୁରୁଷାସ୍ତେ ଵୈ ମହାତ୍ମାନୋ ମହାବଲାଃ ।। 21
ସେମାନେ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ସବୁବେଳେ କେଶବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ମହାପୁରୁଷମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧନୀ।
ତତ୍ର ବୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵେଷଣେ ଶୃଣୁ। ନ ତୁ ନୀତିଃ ସୁନୀତସ୍ଯ ଶକ୍ଯତେ ଵେଦିତୁଂ ପରୈଃ ।। 22
ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏ ବିଷୟରେ ମୋ ମତ କହିବି, ଶୁଣ। ଯେଉଁଠି ଭଲ ନୀତି ଅଛି, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯତ୍ତୁ ଶକ୍ଯମିହାସ୍ମାଭିସ୍ତାନ୍ଵୈ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଣେତୁଂ ତତ୍ତେଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିବୋଧ ତତ୍ ।। 23
ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଷୟରେ ଆମେ ଯେଉଁ କିଛି କରିପାରିବା, ମୁଁ ତୁମକୁ ବୁଝାଇ ଦେଉଛି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
ନ ତ୍ଵିଯଂ ସାଧୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯା ତସ୍ଯ ନୀତିଃ କଥଂଚନ । ଵୃଦ୍ଧାନୁଶାସନେ ତାତ ତିଷ୍ଠତଃ ସତ୍ଯଶୀଲିନଃ ।। 24
ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଶିଖାଇଥିବା ଆଦରେ ଅଟୁଟ ଓ ସତ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ନୀତି ବିଷୟରେ ଖରାପ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଯୁକ୍ତଂ ତୁ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ତୁଲ୍ଯା ମେ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଃ। ନିଵାସଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଚ ଵଦାମ୍ଯହମ୍। ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ ।। 25
ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଭାବି ମୁଁ କହୁଛି। ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠି ଜୟ ଅଛି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତୁ ନିଯୁକ୍ତେନ ସଭାମଧ୍ଯେ ଵିଵକ୍ଷତା। ଯଥାର୍ହମିହ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା ଧର୍ମଲିପ୍ସଯା ।। 26
ସଭା ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଯଦି କଥା କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠି ସମୟ ଓ ସ୍ଥିତିଅନୁଯାୟୀ, ସବୁବେଳେ ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛାରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍।
ଯତ୍ର ନାହଂ ତଥା ମନ୍ଯେ ଯଥାଽନ୍ଯେ ମେନିରେ ଜନାଃ। ନିଵାସଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵଂ ମନୁଜାଧିପ ।। 27
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଭାବିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେପରି ଭାବୁନାହିଁ—ହେ ରାଜା, ଏଥିରେ ମୋର ମତ ଶୁଣ।
[ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଵୀରୈଃ କୃଷ୍ଣଯା ଚ ମହାଯଶାଃ। କିମର୍ଥଂ ସ ମହାରାଜୋ ନାତ୍ମଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। 28
ଭାଇମାନେ ଓ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ, ସେ ମହାରାଜା କାହିଁକି ନିଜ ଭଲ ଲାଗି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ?
ପାଣ୍ଡଵୋ ନିକୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ଯଥାଵଦ୍ଵିଦିତଂ ତଵ। କ୍ଲେଶିତଶ୍ଚ ପୁରେ ନିତ୍ଯଂ ରାଜ୍ଯକାମୈଶ୍ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଛନ୍ନଶ୍ଚରତି ତସ୍ମାତ୍ସ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ନୀତିମାନ୍ନୃପଃ ।। 29
ପାଣ୍ଡବ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଚତୁର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲେ, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ଏବଂ ସେ ସହରରେ ସଦା ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ, ସେ ଲୁଚି ଚାଲିଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଚତୁର୍ ନୀତିବାନ୍।
ଵର୍ଷମେକଂ ସୁସଂଚ୍ଛନ୍ନମୁଷ୍ଯ ଵାସମନୁତ୍ତମମ୍। ଆଯାତି ଚୋଦଯେ କାଲେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦକ୍ଷ୍ଯସି ପାଣ୍ଡଵଂ ।। 30
ଗତ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବାସସ୍ଥାନ ଭଲଭାବେ ଲୁଚିଥିଲା; ସମୟ ଆସିଲେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।
ସୋଦରୈଃ ସହିତଂ ଵୀରଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଚ ପରଂତପ। ସଂଵିଧତ୍ସ୍ଵ ମହାବାହୋ ଯଥା ନଃ ସ୍ଯାତ୍ସୁଖୋଦଯଃ ।। 31
ଭାଇମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ ସେ ଶୂରବୀର, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏପରି ଉପାୟ କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେବ।
ଯସ୍ମିନ୍ସ ରାଜା ଵସତି ଚ୍ଛନ୍ନଃ ସତ୍ତ୍ଵଭୃତାଂଵରଃ। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନରାସ୍ତତ୍ର ରାଗମୋହଵିଵର୍ଜିତାଃ ।। 32
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ମୋହ ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବେ।
ନାଧଯୋ ହି ମହାରାଜ ନ ଵ୍ଯାଧିଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭ]। ପୁରେ ଜନପଦେ ଵାଽପି ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ।। 33
ହେ ମହାରାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସହର କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ କେବେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ବା ରୋଗ ନଥାଏ।
ଦାନଶୀଲୋ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚ ନିଭୃତୋ ହ୍ରୀନିଷେଵକଃ। ପ୍ରିଯଵାକ୍ସତ୍ଯଵାକ୍ଶୂରୋ ଧର୍ମଶୀଲୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ଶୁଚିର୍ଦକ୍ଷୋ ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ।। 34
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦାନଶୀଳତା, ମିଠା କଥା, ନିୟମିତ ଆଚରଣ, ଲଜ୍ଜାର ସମ୍ମାନ, ପ୍ରିୟ ଓ ସତ୍ୟ କଥା, ସାହସ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଆନନ୍ଦ, ସୁସ୍ଥତା, ପବିତ୍ରତା ଓ କୌଶଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
ନାସୂଯକୋ ନ ଚାପୀର୍ଷ୍ଯୁର୍ନାଭିମାନୀ ନ ମତ୍ସରୀ। ଭଵିଷ୍ଯତି ଜନସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ ।। 35
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟରେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଅଭିମାନ ବା ଦୁଷ୍ଟତା ରହିବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଜେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରହିବେ।
ବ୍ରହ୍ମଘୋଷାଶ୍ଚ ଭୂଯାଂସଃ ପୁଣ୍ଯଶବ୍ଦାସ୍ତଥୈଵ ଚ। କ୍ରତଵଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭୂଯାଂସୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ ।। 36
ସେଠାରେ ବେଶି ସଂଖ୍ୟାରେ ବେଦଧ୍ୱନି, ପୁଣ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନେକ ଦାନଦେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ହେବ।
ସଦା ଚ ତତ୍ର ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଷୀ ନ ସଂଶଯଃ । ସଂପନ୍ନସସ୍ଯା ଚ ମହୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ନିରାମଯା ।। 37
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଷା ହେବ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଜମି ଉତ୍ତମ ଫସଲ ଦେବ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହିବ।
ରସଵନ୍ତି ଚ ଧାନ୍ଯାନି ଗୁଣଵନ୍ତି ଫଲାନି ଚ। ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଶୁଭଶବ୍ଦା ଚ ଭାରତୀ ।। 38
ଧାନ୍ୟ ରସଭରା ହେବ, ଫଳ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ହେବ, ମାଳା ଗନ୍ଧଭରା ହେବ ଓ କଥା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେବ।
ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶୋ ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ନୀରୋଗାସ୍ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ଵଧବନ୍ଧା ନ ସନ୍ତି ଚ ।। 39
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପବନ ମଧୁର ସ୍ପର୍ଶ ଦେବ, ଲୋକମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହିବେ, ଏଠି କେହି ହତ୍ୟା ବା ବନ୍ଧି ହେବେ ନାହିଁ।