ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଜଯାଶିଷା। ଆସୀନଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶେ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ ।। 10
ମଣ୍ଡିଆ ନମସ୍କାର କରି, ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉପାସ୍ଯମାନଂ ସଚିଵୈର୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵମ୍ । ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଗାଯକୈଃ ସାର୍ଧଂ କଵିଭିଃ ସ୍ତୁତିପାଠକୈଃ ।। 11
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ମରୁତମାନେ ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଗାୟକ ଓ କବିମାନେ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଅନେକୈରପି ରାଜନ୍ଯୈଃ ସେଵିତଂ ସପରିଚ୍ଛଦୈଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ଆସୀନମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ।। 12
ଅନେକ ରାଜା ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସେମାନେ କହିଲେ।
କୃତୋଽସ୍ମାଭିଃ ପରୋ ଯତ୍ନସ୍ତେଷାମନ୍ଵେଷଣେ ସଦା । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ମିନ୍ମହତି କାନନେ ।। 13
ମନୁଷ୍ୟମଣି, ଆମେ ସବୁ ସମୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସେଇ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୋଜିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କରିଛୁ।
ନିର୍ଜନେ ଵ୍ଯାଲସଂକୀର୍ଣେ ନାନାଭ୍ରମରସଂକୁଲେ । ଲତାପ୍ରତାନଗହନେ ନାନାଗୁଲ୍ମସମାଵୃତେ ।। 14
ଏକାକୀ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଧୁମକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ।
ନ ଚ ଵିଦ୍ମୋ ଗତା ଯେନ ପାର୍ଥାଃ ସୁଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ । ମାର୍ଗମାଣାଃ ପଦନ୍ଯାସମାଶ୍ରମେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ।। 15
କିନ୍ତୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ କେଉଁଠି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଆଶ୍ରମ ଓ ବନରେ ଖୋଜିଲେ।
ଗିରିକୂଟେଷୁ ତୁଙ୍ଗେଷୁ ନାନାଜନପଦେଷୁ ଚ। ଜନାକୀର୍ଣେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଚତ୍ଵରେଷୁ ପୁରେଷୁ ଚ ।। 16
ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଲୋକେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନ, ଚଉକ ଓ ସହରରେ।
ନରେନ୍ଦ୍ର ସହସା ନଷ୍ଟାନ୍ନୈଵ ଵିଦ୍ମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଅତ୍ଯନ୍ତାଦର୍ଶନାନ୍ନଷ୍ଟା ଭଦ୍ରଂ ତୁଭ୍ଯଂ ନରର୍ଷଭ ।। 17
ନରେଶ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ହଠାତ୍ ହରାଇଗଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହଁନ୍ତି, ତେଣୁ ହରାଇଗଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ଗିରୀଣାଂ କୂଟକୁଞ୍ଜେଷୁ କନ୍ଦରୋଦରସାନୁଷୁ। ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣେଷ୍ଵେଵ ହ୍ରଦେଷୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ।। 18
ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଖାଦରେ, ଢାଳ ଓ ନଦୀ ଉତ୍ସରେ, ହ୍ରଦ ଓ ଝିଲିକରେ।
ଗହ୍ଵରେଷୁ ଚ ଦୁର୍ଗେଷୁ ଗ୍ରାମେଷୂ ପଵନେଷୁ ଚ। ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିସ୍ତେଷାଂ ମୃଗ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିରେଵ ଚ ।। ଗଜଵ୍ଯାଘ୍ରସମୀପେଷୁ ସିଂହାନ୍ତେ ଶରଭାନ୍ତରେ ।। 19
ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ, ଗ୍ରାମ ଓ ଖୋଲା ଜାଗାରେ, ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଆମେ ନିଜେ ଖୋଜୁଛୁ—ହାତୀ, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ଶରଭ ମଧ୍ୟରେ।
ଵତ୍ମନ୍ଯନ୍ଵିଚ୍ଛମାନାସ୍ତୁ ରଥାନାଂ ରଥିସତ୍ତମ। କଂଚିତ୍କାଲଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସୂତାନନୁଗତା ଵଯମ୍ ।। 20
ରଥମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ରଥୀମାନଙ୍କ ପଛରେ ଆମେ କିଛି ସମୟ ଚଲିଥିଲୁ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା।
ମୃଗଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିଦିତାର୍ଥାଶ୍ଚ ତତ୍ଵତଃ। ପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ସୂତା ଵିନା ପାର୍ଥୈଃ ପରଂତପ ।। 21
ଠିକ୍ ଭାବେ ଖୋଜି ଏବଂ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା ପରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ସୂତମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିନା ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନ ତତ୍ର କୃଷ୍ଣା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାଵ୍ରତାଃ। ନରଦେଵ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ଚ ଵିଦ୍ମାତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ।। 22
ସେଠାରେ, ହେ ରାଜା, ନ କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ, ନ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଥିଲେ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣିନାହୁଁ।
ନିର୍ଵୃତୋ ଭଵ ନଷ୍ଟାସ୍ତେ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ପରଂତପ । ସର୍ଵଥୈଵ ପ୍ରନଷ୍ଟାସ୍ତେ ନମସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ ।। 23
ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ମିଳିବେ ନାହିଁ; ଶାନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ମିଳିବେ ନାହିଁ; ଆମର ପ୍ରଣାମ ନିଅନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସର୍ଵା ଚ ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସଶୈଲଵନକାନନା । ସରାଷ୍ଟ୍ରନଗରଗ୍ରାମା ପତ୍ତନୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତା । ଅନ୍ଵେଷିତା ଚ ସର୍ଵତ୍ର ନ ଚ ପଶ୍ଯାମା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ।। 24
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଅରଣ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ, ସହର, ଗ୍ରାମ ଏବଂ ପଟଣା ସବୁଠି ଖୋଜାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କୁହାଯାଉଥିବାଠାରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲୁନାହିଁ।
ପୁନଃ ଶାଧି ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଵିଶାଂପତେ। ଅନ୍ଵେଷଣେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଭୂଯଃ କିଂ କରଵାମହେ ।। 25
ଏବେ ଆମକୁ ପୁନି ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍?
ଇମାଂ ଚ ନଃ ପ୍ରିଯାଂ ଵୀର ଵାଚଂ ଭଦ୍ରଵତୀଂ ଶୃଣୁ ।। 26
ଏବେ, ହେ ବୀର, ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ମଧୁର ଏବଂ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯେନ ତ୍ରିଗର୍ତା ନିହତା ବଲେନ ବହୁଶୋ ନୃପ। ସୂତେନ ରାଜ୍ଞୋ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ କୀଚକେନ ବଲୀଯସା। ସ ହତଃ ପତିତଃ ଶେତେ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନିଶି ଭାରତ ।। 27
ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ପୁନିପୁନି ହାରିଥିଲେ, ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କର ସୂତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୀଚକ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ମାରାଯାଇ ଚିତାରେ ପଡ଼ିଛି, ହେ ଭାରତ।
ସ୍ଯାଲୋ ରାଜ୍ଞୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ସେନାପତିରୁଦାରଧୀଃ। ସୁଦେଷ୍ଣାଯାନୁଜଃ କ୍ରୂରଃ ଶୂରୋ ଵୀରୋ ଗତଵ୍ଯଥଃ ।। 28
ସେ ଥିଲେ ବିରାଟଙ୍କର ଶ୍ଵାଶୁର, ସେନାପତି, ଉଦାରମନ, ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ, କଠୋର, ସାହସୀ, ନିର୍ଭୟ।
ଉତ୍ସାହଵାନ୍ମହାଵୀର୍ଯୋ ନୀତିମାନ୍ବଲଵାନପି । ଯୁଦ୍ଧଜ୍ଞୋ ରିପୁଵୀର୍ଯଘ୍ନଃକ ସିଂହତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।। 29
ସେ ଉତ୍ସାହୀ, ବଡ଼ ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଚତୁର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ସିଂହ ପରି ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲେ।
ପ୍ରଜାରକ୍ଷଣଦକ୍ଷଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଗ୍ରହଣଶକ୍ତିମାନ୍। ଵିଜିତାରିର୍ମହାଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରଚଣ୍ଡୋ ମାନତତ୍ପରଃ ।। 30
ସେ ଜନତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ଧରିବାରେ ସମର୍ଥ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିବା।
ନରନାରୀମନୋହ୍ଲାଦୀ ଧୀରୋ ଵାଗ୍ମୀ ରଣପ୍ରିଯଃ। ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଽର୍ଥକାମାନାଂ ଭାଜନଂ ମନୁଜୋତ୍ତମଃ ।। 31
ସେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛାର ଯୋଗ୍ୟ ଭାଗୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ହତୋ ନିଶି ଗନ୍ଧୈର୍ଵଃ ସ୍ତ୍ରୀନିମିତ୍ତଂ ନରାଧିପ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନିଶୀଥେ ସହ ସୋଦରୈଃ । ସୁହୃଦଶ୍ଚାସ୍ଯ ନିହତା ଯୋଧାଶ୍ଚ ପ୍ରହରୈର୍ହତାଃ ।। 32
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଏକ ଜଣା ନାରୀ ପାଇଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ମାରାଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚ ମହିଷୀ କାଚିଦସ୍ତି ନିତମ୍ବିନୀ। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ନାମ ତାଂ ଦୃପ୍ତୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାଽକାମଯଦ୍ବଲୀ ।। 33
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ନାମ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଆକୃତି ଆକର୍ଷଣୀୟ; ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରୁତମସ୍ମାଭିର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନିହତୋ ନିଶି ।। 34
ଏଭଳି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ମାରାଯାଇଛନ୍ତି।
ବାନ୍ଧଵୈର୍ବହୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ କୀଚକୋ ନିହତୋ ଯତଃ। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵେଷଣଂ ପ୍ରତି। ଚାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵତଶ୍ଚର୍ତୁଂ ପ୍ରେଷଯେତି ମତିର୍ହି ନଃ ।। 35
କୀଚକ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଆତ୍ମୀୟ ସହିତ ମାରାଯାଇଥିବାରୁ, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଆମର ମତ ହେଉଛି ସମସ୍ତଠାରେ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଯିବା।
ନିହତୋ ନିଶି ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ । ଏତାଵଚ୍ଛ୍ରୁତମସ୍ମାଭିର୍ଭଦ୍ରଂ ତେଽସ୍ତୁ ନରାଧିପ ।। 36
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ରାତିରେ ମାରାଯାଇଛନ୍ତି; ଏତିକି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ, ହେ ରାଜା।
ପ୍ରିଯମେତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଚ ପରାଭଵମ୍ । କୃତକୃତ୍ଯଶ୍ଚ କୌରଵ୍ଯ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଯଦନନ୍ତରମ୍ ।। 37
ଏହି ଖୁସି ଖବର ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ପରାଜୟ ଶୁଣି, ହେ କୌରବ, ଆପଣଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଲା ବୋଲି ଭାବନ୍ତୁ ଏବଂ ପରେ କଣ କରିବେ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି କରନ୍ତୁ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ଵଚସ୍ତଦା। ଚିରମନ୍ତର୍ମନା ଭୂତ୍ଵା ଇଦମାହ ସଭାସଦଃ ।। 1
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତାରେ ରହିଲେ ଏବଂ ସଭାସଦଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଅଶକ୍ଯଂ ଖଲୁ କାର୍ଯସ୍ଯ ଗତିଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ହି ତତ୍ଵତଃ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେ ପରୀକ୍ଷଧ୍ଵଂ କ୍ଵନୁ ସ୍ଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ଗତାଃ ।। 2
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଗତିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବା ଅସମ୍ଭବ। ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଖୋଜନ୍ତୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ।