ତ୍ଵଂ ଚାପି ତରୁଣୀ ସୁଭ୍ରୂ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି । ଚିତ୍ତାନି ଚ ନୃଣାଂ ଭଦ୍ରେ ରକ୍ତାନି ସ୍ପର୍ଶଜେ ସୁଖେ ।। 37
ହେ ତରୁଣୀ, ତୁମ ଭୂମିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଅଛି, ତୁମ ଭୌହ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ହେ ଭଦ୍ରେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ତୁମ ସ୍ପର୍ଶର ସୁଖକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭଯଂ ମହ୍ଯଂ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ନଗରସ୍ଯ ଚ। ଗଚ୍ଛାଦ୍ଯୈଵ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ନଗରାଦ୍ଯତ୍ର ରଂସ୍ଯସେ ।। 38
ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ, ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗର ପାଇଁ ତୁମକୁ ଭୟ କରୁଛି। ତୁମେ ଏବେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ନଗର ଛାଡ଼ି ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ।
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଶୁଭେ ମହ୍ଯଂ ସର୍ଵୋ ବନ୍ଧୁଜନୋ ହତଃ। ନୃଶଂସା ଖଲୁ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରାତୄଣାଂ ମେ କୃତୋ ଵଧଃ ।। 39
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ମନ ନିଷ୍ଠୁର, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଉଛ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେଭ୍ଯୋ ଭଯମଦ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ସ୍ଵସ୍ତି ଚେହ ଯଥା ଭଵେତ୍ ।। 40
ଏହିପରି, ଆଜି ଗନ୍ଧର୍ବରାଜମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତଃ ଯାଅ, ଏଠାରେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
ସୁଦେଷ୍ଣାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶାହମାତ୍ରଂ ତୁ ରାଜା କ୍ଷାମ୍ଯତୁ ଭାମିନି ।। 41
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାଜା କେବଳ ତେର ଦିନ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରନ୍ତୁ।'
କୃତକୃତ୍ଯା ଅଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ମାମୁପନେଷ୍ଯନ୍ତି କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ତେ ପ୍ରିଯମ୍ ।। 42
ସେମାନଙ୍କ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାଲିଯିବେ; ତାପରେ ସେମାନେ ମୋତେ ଆଣିବେ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବେ।
ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ଶ୍ରେଯସା ରାଜା ଯୋକ୍ଷ୍ଯତେ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ । ରାଜ୍ଞଃ କୃତୋପକାରାଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞାଶ୍ଚ ସଦା ଶୁଭେ। ସାଧଵଶ୍ଚ ବଲୋତ୍ସିକ୍ତାଃ କୃତପ୍ରତିକୃତେପ୍ସଵଃ ।। 43
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ସହିତ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବେ; ଯେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କୃତଜ୍ଞ, ଶୁଭେ, ସେମାନେ ସଦା ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଅର୍ଥିନୀ ମା ବ୍ରଵୀତ୍ଯେଷା ଯଦ୍ଵାତଦ୍ଵେତି ଚିନ୍ତଯ। ଭରସ୍ଵ ତଦହର୍ମାତ୍ରଂ ତତ୍ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। 44
ଏହି ମହିଳା ଦୟା ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଦେବେ କି ନାହିଁ ଭାବିବା। କେବଳ ଏହି ଦିନ ଧରି ସହିଯିବ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୈକେଯୀ ଦୁଃଖମୋହିତା। ଉଵାଚ ଦ୍ରୌପଦୀମାର୍ତା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତା ।। 45
ସେଠାରେ, କୈକେୟୀ ରାଣୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵସ ଭଦ୍ରେ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତା। ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମମ ଭର୍ତାରଂ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ ।। 46
ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତଃ ଏଠାରେ ରୁହ; ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ମୋ ଭର୍ତ୍ତା ଓ ବିଶେଷ କରି ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ରାଜ୍ଞେ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ତ୍ରିଂଶଦ୍ରାତ୍ରିମିମାଂ ଭୀରୁଃ କୃତକୃତ୍ଯା ନିଵାସଯେ ।। 47
ଏପରି କହି, ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ: 'ଏହି ଭୟଭୀତ ମହିଳା, ଯାହାର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ସେ ତିରିଶ ରାତି ରୁହନ୍ତୁ।'
କୀଚକେ ତୁ ହତେ ରାଜା ଵିରାଟଃ ପରଵୀରହା। ଶୋକମାହାରଯତ୍ତୀଵ୍ରଂ ସାମାତ୍ଯଃ ସପୁରୋହିତଃ ।। 1
କୀଚକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ରାଜା ଭିରାଟ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଗଭୀର ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ।
କୀଚକସ୍ଯ ଵଧଂ ଘୋରଂ ସାନୁଜସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ । ଅତ୍ଯାହିତଂ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ଵ୍ଯସ୍ମଯନ୍ତ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ ।। 2
କୀଚକ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପୁରେ ଜନପଦେ ଜଜଲ୍ପୁଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ । ଵୀର୍ଯଵାନ୍ଦଯିତୋ ରାଜ୍ଞୋ ଦର୍ପୋତ୍ସିକ୍ତଶ୍ଚ କୀଚକଃ ।। 3
ସେହି ସହର ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମସ୍ତେ କହୁଥିଲେ: କୀଚକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ଓ ଅଭିମାନୀ।
ସାଂପରାଯେ ପରିକ୍ରୁଷ୍ଟୋ ବଲଵାନ୍ଦୁର୍ଜଯୋ ରଣେ। ଆସୀତ୍ପ୍ରହର୍ତା ଶତ୍ରୂଣାଂ ଦାରଦର୍ଶୀ ଚ ଦୁର୍ମତିଃ । ସ ହତଃ କିଲ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକାରଣାନ୍ନିଶି ।। 4
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଡାକାଯାଉଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ, ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ନାରୀମାନେ ପଛରେ ଲାଗୁଥିଲେ; ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କାରଣରେ, ରାତିରେ ମାରାଗଲେ।
ଇତ୍ଯଜଲ୍ପନ୍ମହାରାଜ କୀଚକସ୍ଯ ଵିନାଶନମ୍ । ଦେଶେଦେଶେ ମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତଃ କୀଚକେ ହତେ ।। 5
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାରାଜ, ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ କୀଚକଙ୍କର ନାଶ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ।
ଅଥ ଵୈଃ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ଯେ ବହିଶ୍ଚରାଃ । ମୃଗଯିତ୍ଵା ବହୂନ୍ଦେଶାନ୍ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ନଗରାଣି ଚ ।। 6
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ, ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଖୋଜିଲେ।
ସଂଵିଧାଯ ଯଥାଽଽଦିଷ୍ଟଂ ଯଥାଦେଶଂ ପ୍ରଦର୍ଶକାଃ । କୃତସଂକେତନାଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ପୁରଂ ତତଃ ।। 7
ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ସେପରି ଉପାୟ କରି, ସମସ୍ତ ଖବରଦାରମାନେ ନିଜ କାମ ସାରି ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଆଗମ୍ଯ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମରିନ୍ଦମମ୍। ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କୌରଵ୍ଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜମ୍ ।। 8
ସେମାନେ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶତ୍ରୁନିବାରକ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କୌରବ ରାଜା ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ।
ଦ୍ରୋଣକର୍ଣକୃପୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଚ ମହାତ୍ମନା। ସଂଗତଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ତ୍ରିଗର୍ତୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ ।। 9
ଡ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପା ଓ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ମହାରଥୀମାନେ ମିଶିଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଜଯାଶିଷା। ଆସୀନଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶେ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ ।। 10
ମଣ୍ଡିଆ ନମସ୍କାର କରି, ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉପାସ୍ଯମାନଂ ସଚିଵୈର୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵମ୍ । ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଗାଯକୈଃ ସାର୍ଧଂ କଵିଭିଃ ସ୍ତୁତିପାଠକୈଃ ।। 11
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ମରୁତମାନେ ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଗାୟକ ଓ କବିମାନେ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଅନେକୈରପି ରାଜନ୍ଯୈଃ ସେଵିତଂ ସପରିଚ୍ଛଦୈଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ଆସୀନମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ।। 12
ଅନେକ ରାଜା ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସେମାନେ କହିଲେ।
କୃତୋଽସ୍ମାଭିଃ ପରୋ ଯତ୍ନସ୍ତେଷାମନ୍ଵେଷଣେ ସଦା । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ମିନ୍ମହତି କାନନେ ।। 13
ମନୁଷ୍ୟମଣି, ଆମେ ସବୁ ସମୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସେଇ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୋଜିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କରିଛୁ।
ନିର୍ଜନେ ଵ୍ଯାଲସଂକୀର୍ଣେ ନାନାଭ୍ରମରସଂକୁଲେ । ଲତାପ୍ରତାନଗହନେ ନାନାଗୁଲ୍ମସମାଵୃତେ ।। 14
ଏକାକୀ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଧୁମକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ।
ନ ଚ ଵିଦ୍ମୋ ଗତା ଯେନ ପାର୍ଥାଃ ସୁଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ । ମାର୍ଗମାଣାଃ ପଦନ୍ଯାସମାଶ୍ରମେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ।। 15
କିନ୍ତୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ କେଉଁଠି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଆଶ୍ରମ ଓ ବନରେ ଖୋଜିଲେ।
ଗିରିକୂଟେଷୁ ତୁଙ୍ଗେଷୁ ନାନାଜନପଦେଷୁ ଚ। ଜନାକୀର୍ଣେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଚତ୍ଵରେଷୁ ପୁରେଷୁ ଚ ।। 16
ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଲୋକେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନ, ଚଉକ ଓ ସହରରେ।
ନରେନ୍ଦ୍ର ସହସା ନଷ୍ଟାନ୍ନୈଵ ଵିଦ୍ମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଅତ୍ଯନ୍ତାଦର୍ଶନାନ୍ନଷ୍ଟା ଭଦ୍ରଂ ତୁଭ୍ଯଂ ନରର୍ଷଭ ।। 17
ନରେଶ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ହଠାତ୍ ହରାଇଗଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହଁନ୍ତି, ତେଣୁ ହରାଇଗଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ଗିରୀଣାଂ କୂଟକୁଞ୍ଜେଷୁ କନ୍ଦରୋଦରସାନୁଷୁ। ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣେଷ୍ଵେଵ ହ୍ରଦେଷୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ।। 18
ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଖାଦରେ, ଢାଳ ଓ ନଦୀ ଉତ୍ସରେ, ହ୍ରଦ ଓ ଝିଲିକରେ।
ଗହ୍ଵରେଷୁ ଚ ଦୁର୍ଗେଷୁ ଗ୍ରାମେଷୂ ପଵନେଷୁ ଚ। ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିସ୍ତେଷାଂ ମୃଗ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିରେଵ ଚ ।। ଗଜଵ୍ଯାଘ୍ରସମୀପେଷୁ ସିଂହାନ୍ତେ ଶରଭାନ୍ତରେ ।। 19
ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ, ଗ୍ରାମ ଓ ଖୋଲା ଜାଗାରେ, ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଆମେ ନିଜେ ଖୋଜୁଛୁ—ହାତୀ, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ଶରଭ ମଧ୍ୟରେ।