ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷା ରାଜନ୍ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଦିଶୋ ଦଶ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ କେଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟିଂ ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ ।। 17
ହେ ରାଜା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁରୁଷମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; କିଛି ଲୋକ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଲେ।
ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଶ୍ଚାପ୍ଯପରେ ତଥା ଜନା ହସ୍ତୈଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୂଂଷି ପିଧାଯ ମୋହିତାଃ। ମା ପଶ୍ଯତ ସ୍ମେତି ଚ ତାଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତସ୍ତଥା ଜନାଶ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁରାର୍ତରୂପାଃ ।। 18
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହାତରେ ଆଖି ଢାକି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ!' ବୋଲି କହି ବିପଦରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ତାମଦ୍ଯ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ରୂପଶାଲିନୀଂ ଶଯୀତ ଭଗ୍ନୋଽତ୍ର ଯଥୈଵ କୀଚକାଃ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ଭଯଵିଗ୍ନଚେତସୋ ଭଯେନ ଗନ୍ଧର୍ଵଗତେନ ମୋହିତାଃ ।। 19
'ଏହି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଆଜି ଯିଏ ଦେଖିବେ, ସେଉଁଠି କୀଚକମାନେ ପରି ନଶ୍ଟ ହେବେ,' ବୋଲି ସେମାନେ ଭୟରେ ଭ୍ରମିତ ମନରେ କହୁଥିଲେ।
ତତୋ ମହାନସଦ୍ଵାରେ ଭୀମସେନମଵସ୍ଥିତମ୍। ଦଦର୍ଶ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲୀ ଯଥା ମତ୍ତଂ ମହାଦ୍ଵିପମ୍ ।। 20
ତାପରେ, ବଡ଼ ରସୋଇଘର ଦ୍ୱାରରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦଢ଼ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦଢ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ ପାଞ୍ଚାଳୀ।
ସୋପହାସଂ ତୁ ଶନକୈଃ ସଂଜ୍ଞାଭିରିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ନମୋ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜାଯ ଯେନାସ୍ମି ପରିମୋକ୍ଷିତା ।। 21
ସେ ହଳୁକ ହସ ସହିତ ଶାନ୍ତ ଇଙ୍ଗିତ କରି କହିଲେ, 'ଯିଏ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଗନ୍ଧର୍ବରାଜଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।'
କୀଚକେଭ୍ଯୋ ଵିନିର୍ଦୋଷାମନାଥାଂ ଵସତୀଂ ଗୃହେ। ଯୋ ମାଂ ରକ୍ଷତି ସନ୍ତ୍ରସ୍ତାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ ନମୋସ୍ତୁ ତେ ।। 22
'କୀଚକମାନେର ଅପରାଧରୁ ନିର୍ମଳ, ଏହି ଘରେ ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଭୟଭୀତ ମୋତେ ଯିଏ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସେଇ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।'
ଯେ ଯସ୍ଯା ଵିଚରନ୍ତୀହ ପୁରୁଷା ଵଶଵର୍ତିନଃ। ତେଷାଂ ଚ ଵଶଗା ନିତ୍ଯଂ ଵିଚର ତ୍ଵଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ ।। 23
'ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିଲେ, ଏବେ ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାର।'
ଯେ ପୁରା ଵିଚରନ୍ତୀହ ପୁରୁଷା ଵଶଵର୍ତିନଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତେ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହ୍ଯନୃଣା ଵିହରନ୍ତ୍ଵିତଃ ।। 24
'ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏଠାରେ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚଳିପାରୁଛନ୍ତି।'
ତଯୋସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଝିରେ ନେତରେ ଜନାଃ। ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ସୁତା ଚାପି ଜଗାମ ହ ।। 25
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ସା ନର୍ତନାଗାରେ ଧନଂଜଯମପଶ୍ଯତ। ରାଜ୍ଞଃ କନ୍ଯା ଵିରାଟସ୍ଯ ନର୍ତଯନ୍ତଂ ମହାଭୁଜମ୍ ।। 26
ତାପରେ ସେ ନୃତ୍ୟଶାଳାରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତା ନର୍ତନାଗାରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସହାର୍ଜୁନାଃ। କନ୍ଯା ଦଦୃଶୁରାଯାନ୍ତୀଂ କୃଷ୍ଣାଂ କ୍ଲିଷ୍ଟାମନାଗସମ୍ ।। 27
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟଶାଳାରୁ ବାହାରିବାବେଳେ, କନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖିତ କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମୁକ୍ତାଽସି ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଽସି ପୁନରାଗତା। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ନିହତାଃ ସୂତା ଯେ ତ୍ଵାଂ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯନାଗସମ୍ ।। 28
'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲ; ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ପୁଣି ଫେରିଲ; ଭାଗ୍ୟରେ ସେଇ ସୂତପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧ ନଥିବା ତୁମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ!'
କଥଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମୁକ୍ତାଽସି କଥଂ ପାପାଶ୍ଚ ତେ ହତାଃ। ଇଚ୍ଛାମି ତେ କଥାଂ ଶ୍ରୋତୁଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍ ।। 29
'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, କିପରି ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲ? କିପରି ସେ ପାପୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ମୁଁ ତୁମ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଯେପରି ଘଟିଛି, ସେପରି କହ।'
ବୃହନ୍ନଲେ କିଂନୁ ତଵ ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯା କାର୍ଯମଦ୍ଯ ଵୈ। ଯା ତ୍ଵଂ ରଂସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ସଦା କନ୍ଯାପୁରେ ସୁଖଂ ।। 30
'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ଆଜି ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ସେବାରେ ତୁମ କାମ କ'ଣ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଦା କନ୍ୟାମାନେର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ।'
ନ ହି ଦୁଃଖ ସମାପ୍ନୋଷି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଯଦୁପାଶ୍ରୁତେ। ସୁଖେନ ଵର୍ତସେ ଯେହ ନ ତଦ୍ଦୁଃଖମଵାପ୍ଯତେ। ତେନ ମାଂ ଦୁଃଖିତାମେଵଂ ପୃଚ୍ଛସି ପ୍ରହସନ୍ତ୍ଯପି ।। 31
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ତଳେ ଅଛ, ତେଣୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନାହାଁ। ଏଠାରେ ତୁମେ ସୁଖରେ ବସୁଛ, ଏପରି ଦୁଃଖ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ହସିହସି ମୋତେ ପଚାରୁଛ।
ବୃହନ୍ନଲାଽପି କଲ୍ଯାଣି ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତ୍ଯନନ୍ତକମ୍। ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତେଵେଯଂ ନ ଚୈନାମଵବୁଧ୍ଯସେ ।। 32
ଭଲ ହେଉ, ବୃହନ୍ନଳା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ଏହି ଜଣେ ମହିଳା ଜଣେ ପଶୁର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ।
ତ୍ଵଯା ସହୋଷିତା ଚାସ୍ମି ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵୈଃ ସହୋଷିତା। ତ୍ଵତ୍ତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରତରଂ ଵାସଂ ଵସେଯମହମଙ୍ଗନେ । କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯି ସୁଶ୍ରୋଣି କୋନୁ ଦୁଃଖଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍। ।। 33
ମୁଁ ତୁମ ସହ ବସିଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବସିଛ; ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟରେ ବସିପାରିଥାନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ କଷ୍ଟ ପାଉଛ, ସେତେବେଳେ କିଏ ଦୁଃଖ ଭାବିବ ନାହିଁ?
ନ ତୁ କେନଚିଦନ୍ଯନ୍ତଂ କସ୍ଯଚିଦ୍ଧୃଦଯଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଵେଦିତୁଂ ଶକ୍ଯତେ ନୂନଂ ତେନ ମାଂ ନାଵବୁଧ୍ଯସେ ।। 34
କେହି କେବେ କାହାର ହୃଦୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରେନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ମୋତେ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ।
ତତଃ ସହୈଵ କନ୍ଯାଭିର୍ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜଵେଶ୍ମ ତତ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁଦେଷ୍ଣାଯାଃ ସମୀପମନସୂଯିନୀ ।। 35
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜପତ୍ନୀ ଵିରାଟଵଚନାଦିଦମ୍ । ସୈରନ୍ଧ୍ରି ଗମ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯତ୍ର କାମଯସେ ଗତିମ୍ । ରାଜା ବିଭେତି ସୈରନ୍ଧ୍ରି ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପରାଭଵାତ୍ ।। 36
ଭିରାଟଙ୍କ ରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହାଁ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ରାଜା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହେବାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଂ ଚାପି ତରୁଣୀ ସୁଭ୍ରୂ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି । ଚିତ୍ତାନି ଚ ନୃଣାଂ ଭଦ୍ରେ ରକ୍ତାନି ସ୍ପର୍ଶଜେ ସୁଖେ ।। 37
ହେ ତରୁଣୀ, ତୁମ ଭୂମିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଅଛି, ତୁମ ଭୌହ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ହେ ଭଦ୍ରେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ତୁମ ସ୍ପର୍ଶର ସୁଖକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭଯଂ ମହ୍ଯଂ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ନଗରସ୍ଯ ଚ। ଗଚ୍ଛାଦ୍ଯୈଵ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ନଗରାଦ୍ଯତ୍ର ରଂସ୍ଯସେ ।। 38
ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ, ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗର ପାଇଁ ତୁମକୁ ଭୟ କରୁଛି। ତୁମେ ଏବେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ନଗର ଛାଡ଼ି ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ।
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଶୁଭେ ମହ୍ଯଂ ସର୍ଵୋ ବନ୍ଧୁଜନୋ ହତଃ। ନୃଶଂସା ଖଲୁ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରାତୄଣାଂ ମେ କୃତୋ ଵଧଃ ।। 39
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ମନ ନିଷ୍ଠୁର, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଉଛ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେଭ୍ଯୋ ଭଯମଦ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ସ୍ଵସ୍ତି ଚେହ ଯଥା ଭଵେତ୍ ।। 40
ଏହିପରି, ଆଜି ଗନ୍ଧର୍ବରାଜମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତଃ ଯାଅ, ଏଠାରେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
ସୁଦେଷ୍ଣାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶାହମାତ୍ରଂ ତୁ ରାଜା କ୍ଷାମ୍ଯତୁ ଭାମିନି ।। 41
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାଜା କେବଳ ତେର ଦିନ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରନ୍ତୁ।'
କୃତକୃତ୍ଯା ଅଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ମାମୁପନେଷ୍ଯନ୍ତି କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ତେ ପ୍ରିଯମ୍ ।। 42
ସେମାନଙ୍କ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାଲିଯିବେ; ତାପରେ ସେମାନେ ମୋତେ ଆଣିବେ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବେ।
ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ଶ୍ରେଯସା ରାଜା ଯୋକ୍ଷ୍ଯତେ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ । ରାଜ୍ଞଃ କୃତୋପକାରାଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞାଶ୍ଚ ସଦା ଶୁଭେ। ସାଧଵଶ୍ଚ ବଲୋତ୍ସିକ୍ତାଃ କୃତପ୍ରତିକୃତେପ୍ସଵଃ ।। 43
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ସହିତ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବେ; ଯେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କୃତଜ୍ଞ, ଶୁଭେ, ସେମାନେ ସଦା ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଅର୍ଥିନୀ ମା ବ୍ରଵୀତ୍ଯେଷା ଯଦ୍ଵାତଦ୍ଵେତି ଚିନ୍ତଯ। ଭରସ୍ଵ ତଦହର୍ମାତ୍ରଂ ତତ୍ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। 44
ଏହି ମହିଳା ଦୟା ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଦେବେ କି ନାହିଁ ଭାବିବା। କେବଳ ଏହି ଦିନ ଧରି ସହିଯିବ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୈକେଯୀ ଦୁଃଖମୋହିତା। ଉଵାଚ ଦ୍ରୌପଦୀମାର୍ତା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତା ।। 45
ସେଠାରେ, କୈକେୟୀ ରାଣୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵସ ଭଦ୍ରେ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତା। ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମମ ଭର୍ତାରଂ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ ।। 46
ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତଃ ଏଠାରେ ରୁହ; ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ମୋ ଭର୍ତ୍ତା ଓ ବିଶେଷ କରି ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।