ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ଯଃ ପୁମାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି। ଗଚ୍ଛେତ୍କାମଵଶଂ ମୂଢୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସ ନିହନ୍ଯତେ ।। 7
ସେହିପାଇଁ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଦେଖି ମନରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କାମେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୁଏ।
ନିଷ୍କାସଯୈନାଂ ଭଵନାତ୍ପୁରାଚ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ। କାଲଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ପୁରଂ ନାଶଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। 8
ତାଙ୍କୁ ଘର ଓ ବିଶେଷ କରି ସହରରୁ ବାହାର କର; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ ରହିଲେ ସହରରେ ବିନାଶ ଆସିବ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍କ୍ରିଯତାମେଷାଂ ସୂତାନାମପରକ୍ରିଯା ।। 9
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭିରାଟ୍ ରାଜା, ସେନାପତି, କହିଲେ, 'ସାରଥିମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ହେଉ।'
ଏକସ୍ମିନ୍ନେଵ ତେ ସର୍ଵେ ସୁସମିଦ୍ଧେ ହୁତାଶନେ। ଦହ୍ଯନ୍ତାଂ କୀଚକାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। 10
ସମସ୍ତ କୀଚକଙ୍କୁ ଏକ ଭଲ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ପ ଓ ଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ଏକାଠି ଦାହ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରମୋଦ୍ଵଗ୍ନିଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ଶୁଭମ୍। ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ମହିଷୀଂ ଜାତସାଧ୍ଵସଃ ।। 11
ଏହିପରି କହି, ବଡ଼ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମହିଷୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀମାଗତାଂ ବ୍ରୂଯା ମମୈଵ ଵଚନାଦିହ । ଗଚ୍ଛ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥାକାମଂ ଚରାଧୁନା । ବିଭେତି ରାଜା ସୈରନ୍ଧି ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପରାଭଵାତ୍ ।। 12
ଫେରିଥିବା ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ ମୋର କଥା କହ: 'ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ, ଏବେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଚାଲ। ରାଜା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଭୟରେ ତୁମେ ପରାଜିତ ହେବେ ବୋଲି ଭୟ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ।'
ନ ହି ତାମୁତ୍ସହେ ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ଵଯଂ ଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷିତାମ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯାସ୍ତ୍ଵଦୋଷସ୍ତାଂ ଵକ୍ତୁମତସ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ।। 13
ମୁଁ ସେ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତା ଥିବା ଜଣେ ଜନୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜେ କହିପାରିବି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜନୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବା ନାରୀଙ୍କ ଦୋଷ ହେବାରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
ଏକସ୍ମିନ୍ନେଵ ତେ ସର୍ଵେ ସୁସମିଦ୍ଧେ ହୁତାଶନେ। ଅଦହନ୍କୀଚକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସଂସ୍କାରୈଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ।। 14
ମୁଁ ସମସ୍ତ କୀଚକମାନେକୁ ଏକ ଭଲଭଳା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ମାନି ଦାହ କରିଦେଲି।
ଅଥ ମୁକ୍ତା ଭଯାତ୍କୃଷ୍ଣା ସୂତପୁତ୍ରାନ୍ନିରସ୍ଯ ଚ। ମୋକ୍ଷିତା ଭୀମସେନେନ ଜଗାମ ନଗରଂ ପ୍ରତି ।। 15
ତାପରେ କୃଷ୍ଣା ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସୂତପୁତ୍ରମାନେଠାରୁ ପଳାଇ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ସହର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତ୍ରାସିତେଵ ମୃଗୀ ବାଲା ଶାର୍ଦୂଲେନ ମନସ୍ଵିନୀ। ସା ତୁ ଗାତ୍ରାଣି ଵାସଶ୍ଚ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ।। 16
ଏକ ଛୋଟ ମୃଗୀ ଯେପରି ଶିଂହ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ, ସେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ପୋଶାକ ଧୋଇ, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷା ରାଜନ୍ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଦିଶୋ ଦଶ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ କେଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟିଂ ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ ।। 17
ହେ ରାଜା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁରୁଷମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; କିଛି ଲୋକ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଲେ।
ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଶ୍ଚାପ୍ଯପରେ ତଥା ଜନା ହସ୍ତୈଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୂଂଷି ପିଧାଯ ମୋହିତାଃ। ମା ପଶ୍ଯତ ସ୍ମେତି ଚ ତାଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତସ୍ତଥା ଜନାଶ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁରାର୍ତରୂପାଃ ।। 18
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହାତରେ ଆଖି ଢାକି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ!' ବୋଲି କହି ବିପଦରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ତାମଦ୍ଯ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ରୂପଶାଲିନୀଂ ଶଯୀତ ଭଗ୍ନୋଽତ୍ର ଯଥୈଵ କୀଚକାଃ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ଭଯଵିଗ୍ନଚେତସୋ ଭଯେନ ଗନ୍ଧର୍ଵଗତେନ ମୋହିତାଃ ।। 19
'ଏହି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଆଜି ଯିଏ ଦେଖିବେ, ସେଉଁଠି କୀଚକମାନେ ପରି ନଶ୍ଟ ହେବେ,' ବୋଲି ସେମାନେ ଭୟରେ ଭ୍ରମିତ ମନରେ କହୁଥିଲେ।
ତତୋ ମହାନସଦ୍ଵାରେ ଭୀମସେନମଵସ୍ଥିତମ୍। ଦଦର୍ଶ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲୀ ଯଥା ମତ୍ତଂ ମହାଦ୍ଵିପମ୍ ।। 20
ତାପରେ, ବଡ଼ ରସୋଇଘର ଦ୍ୱାରରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦଢ଼ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦଢ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ ପାଞ୍ଚାଳୀ।
ସୋପହାସଂ ତୁ ଶନକୈଃ ସଂଜ୍ଞାଭିରିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ନମୋ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜାଯ ଯେନାସ୍ମି ପରିମୋକ୍ଷିତା ।। 21
ସେ ହଳୁକ ହସ ସହିତ ଶାନ୍ତ ଇଙ୍ଗିତ କରି କହିଲେ, 'ଯିଏ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଗନ୍ଧର୍ବରାଜଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।'
କୀଚକେଭ୍ଯୋ ଵିନିର୍ଦୋଷାମନାଥାଂ ଵସତୀଂ ଗୃହେ। ଯୋ ମାଂ ରକ୍ଷତି ସନ୍ତ୍ରସ୍ତାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ ନମୋସ୍ତୁ ତେ ।। 22
'କୀଚକମାନେର ଅପରାଧରୁ ନିର୍ମଳ, ଏହି ଘରେ ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଭୟଭୀତ ମୋତେ ଯିଏ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସେଇ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।'
ଯେ ଯସ୍ଯା ଵିଚରନ୍ତୀହ ପୁରୁଷା ଵଶଵର୍ତିନଃ। ତେଷାଂ ଚ ଵଶଗା ନିତ୍ଯଂ ଵିଚର ତ୍ଵଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ ।। 23
'ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିଲେ, ଏବେ ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାର।'
ଯେ ପୁରା ଵିଚରନ୍ତୀହ ପୁରୁଷା ଵଶଵର୍ତିନଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତେ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହ୍ଯନୃଣା ଵିହରନ୍ତ୍ଵିତଃ ।। 24
'ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏଠାରେ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚଳିପାରୁଛନ୍ତି।'
ତଯୋସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଝିରେ ନେତରେ ଜନାଃ। ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ସୁତା ଚାପି ଜଗାମ ହ ।। 25
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ସା ନର୍ତନାଗାରେ ଧନଂଜଯମପଶ୍ଯତ। ରାଜ୍ଞଃ କନ୍ଯା ଵିରାଟସ୍ଯ ନର୍ତଯନ୍ତଂ ମହାଭୁଜମ୍ ।। 26
ତାପରେ ସେ ନୃତ୍ୟଶାଳାରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତା ନର୍ତନାଗାରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସହାର୍ଜୁନାଃ। କନ୍ଯା ଦଦୃଶୁରାଯାନ୍ତୀଂ କୃଷ୍ଣାଂ କ୍ଲିଷ୍ଟାମନାଗସମ୍ ।। 27
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟଶାଳାରୁ ବାହାରିବାବେଳେ, କନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖିତ କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମୁକ୍ତାଽସି ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଽସି ପୁନରାଗତା। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ନିହତାଃ ସୂତା ଯେ ତ୍ଵାଂ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯନାଗସମ୍ ।। 28
'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲ; ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ପୁଣି ଫେରିଲ; ଭାଗ୍ୟରେ ସେଇ ସୂତପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧ ନଥିବା ତୁମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ!'
କଥଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମୁକ୍ତାଽସି କଥଂ ପାପାଶ୍ଚ ତେ ହତାଃ। ଇଚ୍ଛାମି ତେ କଥାଂ ଶ୍ରୋତୁଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍ ।। 29
'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, କିପରି ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲ? କିପରି ସେ ପାପୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ମୁଁ ତୁମ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଯେପରି ଘଟିଛି, ସେପରି କହ।'
ବୃହନ୍ନଲେ କିଂନୁ ତଵ ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯା କାର୍ଯମଦ୍ଯ ଵୈ। ଯା ତ୍ଵଂ ରଂସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ସଦା କନ୍ଯାପୁରେ ସୁଖଂ ।। 30
'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ଆଜି ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ସେବାରେ ତୁମ କାମ କ'ଣ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଦା କନ୍ୟାମାନେର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ।'
ନ ହି ଦୁଃଖ ସମାପ୍ନୋଷି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଯଦୁପାଶ୍ରୁତେ। ସୁଖେନ ଵର୍ତସେ ଯେହ ନ ତଦ୍ଦୁଃଖମଵାପ୍ଯତେ। ତେନ ମାଂ ଦୁଃଖିତାମେଵଂ ପୃଚ୍ଛସି ପ୍ରହସନ୍ତ୍ଯପି ।। 31
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ତଳେ ଅଛ, ତେଣୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନାହାଁ। ଏଠାରେ ତୁମେ ସୁଖରେ ବସୁଛ, ଏପରି ଦୁଃଖ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ହସିହସି ମୋତେ ପଚାରୁଛ।
ବୃହନ୍ନଲାଽପି କଲ୍ଯାଣି ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତ୍ଯନନ୍ତକମ୍। ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତେଵେଯଂ ନ ଚୈନାମଵବୁଧ୍ଯସେ ।। 32
ଭଲ ହେଉ, ବୃହନ୍ନଳା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ଏହି ଜଣେ ମହିଳା ଜଣେ ପଶୁର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ।
ତ୍ଵଯା ସହୋଷିତା ଚାସ୍ମି ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵୈଃ ସହୋଷିତା। ତ୍ଵତ୍ତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରତରଂ ଵାସଂ ଵସେଯମହମଙ୍ଗନେ । କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯି ସୁଶ୍ରୋଣି କୋନୁ ଦୁଃଖଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍। ।। 33
ମୁଁ ତୁମ ସହ ବସିଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବସିଛ; ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟରେ ବସିପାରିଥାନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ କଷ୍ଟ ପାଉଛ, ସେତେବେଳେ କିଏ ଦୁଃଖ ଭାବିବ ନାହିଁ?
ନ ତୁ କେନଚିଦନ୍ଯନ୍ତଂ କସ୍ଯଚିଦ୍ଧୃଦଯଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଵେଦିତୁଂ ଶକ୍ଯତେ ନୂନଂ ତେନ ମାଂ ନାଵବୁଧ୍ଯସେ ।। 34
କେହି କେବେ କାହାର ହୃଦୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରେନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ମୋତେ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ।
ତତଃ ସହୈଵ କନ୍ଯାଭିର୍ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜଵେଶ୍ମ ତତ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ସୁଦେଷ୍ଣାଯାଃ ସମୀପମନସୂଯିନୀ ।। 35
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜପତ୍ନୀ ଵିରାଟଵଚନାଦିଦମ୍ । ସୈରନ୍ଧ୍ରି ଗମ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯତ୍ର କାମଯସେ ଗତିମ୍ । ରାଜା ବିଭେତି ସୈରନ୍ଧ୍ରି ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପରାଭଵାତ୍ ।। 36
ଭିରାଟଙ୍କ ରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହାଁ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ରାଜା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହେବାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି।'