ସ ଭୀମଃ ପ୍ରଥମଂ ଗତ୍ଵା ତମିସ୍ରାଯାମୁପାଵିଶତ୍ । ମୃଗଂ ସିଂହ ଇଵାଦୃଶ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯାକାଙ୍କ୍ଷତ୍ସ କୀଚକମ୍ ।। 6
ଭୀମ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇ ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ଯାଇ ବସିଲେ, ସେଠାରେ ସିଂହ ଯେମିତି ଶିକାର ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ, ସେଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ କୀଚକଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
କୀଚକସ୍ତୁ ଶିରଃସ୍ନାତୋ ନିଶାଯାଂ ସମଲଂକୃତଃ। ସଙ୍କେତମଗମତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶୂନ୍ଯାଗାରମପାଵୃତମ୍ ।। 7
କୀଚକ ରାତିରେ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଆଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ସଂକେତ ସ୍ଥାନକୁ, ଏକ ଖାଲି ଓ ଖୋଲା ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଦେଵ ନର୍ତନାଗାରଂ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଯଦଭାଷତ। ତାଂ ମନ୍ଯମାନଃ ସଂକେତେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ କାମମୋହିତଃ ।। 8
ଯେହି ନୃତ୍ୟଶାଳା ବିଷୟରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ କହିଥିଲେ, ତାହାକୁ ସେ ସଂକେତ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ଭାବି, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ସହ ମିଳିବା ଆଶାରେ, କାମନାରେ ମନ ମଗ୍ନ କରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନର୍ତନାଗାରଂ ତତସ୍ତଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍। ପୂର୍ଵାଗତଂ ଭୀମସେନଂ ଦୃପ୍ତମପ୍ରତିମଜସମ୍ ।। 9
ସେ ନୃତ୍ୟଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଗର୍ବିତ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଶଯାନଂ ଶଯନେ ତତ୍ର ମୃତ୍ଯୁଂ ମୂଢଃ ପରାମୃଶତ୍। ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ କୋପେନ କୃଷ୍ଣାଧର୍ଷଣଜେନ ଚ ।। 10
ସେଠାରେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ଭୀମଙ୍କୁ, ଅଜ୍ଞାନରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯିବାର କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଥିଲେ।
ଏକାନ୍ତେ ଭୀମମାସାଦ୍ଯ କୀଚକଃ କାଲଚୋଦିତଃ। ହର୍ଷୋନ୍ମଥିତଚିତ୍ତାତ୍ମା ସ୍ମଯମାନୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। 11
ଏକାନ୍ତରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ କୀଚକ, ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଭରି, ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରହିତଂ ତେ ମଯା ଭଦ୍ରେ ବହୁଵିତ୍ତଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ତ୍ଵଯି ତିଷ୍ଠତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଽସି ସ୍ଵଯମାଗତା ।। 12
ହେ ସୁନ୍ଦର ହସିଥିବା ମହିଳା, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ବହୁ ଧନ ପଠାଇଛି; ତୁମେ ନିଜେ ଆସିଛ, ଏହି ସବୁ ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ।
ଅକସ୍ମାନ୍ମାଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସଦା ଗୃହଗତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ବଲଵାନ୍ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ନାନ୍ଯସ୍ତେ ସଦୃଶଃ ପୁମାନ୍ ।। 13
ମୋ ଘରର ମହିଳାମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରି ମୋତେ ସଦା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କହନ୍ତି ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଅହଂ ରୂପେଣ ସଂପନ୍ନଃ ସ୍ନାତୋ ଗୁରୁଵିଭୂଷିତଃ। ନିତ୍ଯମେଵ ପ୍ରିଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସୌଭାଗ୍ଯାତ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ । ରୂପସ୍ଯ ତନ୍ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ କମଲଲୋଚନେ ।। 14
ମୁଁ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛି; ସଦା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସବୁଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ। ହେ କମଳନୟନୀ, ମୋ ରୂପରେ ଏହି ଫଳ ପାଇଛି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଦର୍ଶନୀଯୋସି ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଽଽତ୍ମାନଂ ପ୍ରଶଂସସି।। 15
ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଦର୍ଶନୀୟ ହୋଇଛ, ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ।
ତ୍ଵଯାଽପୀଦୃଗ୍ଗୁଣା ନାରୀ ରୂପଶୀଲସମନ୍ଵିତା। ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଯତୋ ଜାନାସି ସୂତଜ। ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତେନ ଯଥେଯଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୁଣାନ୍ଵିତା ।। 16
ତୁମେ ଏପରି ଗୁଣ ଓ ରୂପ ଥିବା ମହିଳାକୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲ; ଏବେ ଦେଖ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜାଣିପାରିବ କିଏ ଗୁଣବତୀ ନାରୀ।
ଉପରଂସ୍ଯସି କାମାଚ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି । ଈଦୃଶସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ସ୍ପର୍ଶଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ନ କର୍ହିଚିତ୍ ।। 17
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି କାମନା ଛାଡିଦେବ; କାରଣ ତୁମେ ଏପରି ସ୍ପର୍ଶ କେବେ କରିନଥିଲ।
ସ୍ପର୍ଶଂ ଵେତ୍ସି ଵିଦଗ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂ କାମଧର୍ମଵିଚକ୍ଷଣଃ। ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରୀତିକରୋ ନାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ସମଃ ପୁରୁଷସ୍ତ୍ଵିହ ।। 18
ତୁମେ ଚତୁର ଓ କାମର ନୀତି ଜାଣ, ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରୁଥିବା ସ୍ପର୍ଶ ଜାଣ; ଏଠାରେ ତୁମ ପରି ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ମହାବାହୁର୍ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରହସ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ ।। 19
ଏଭଳି କହି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମ, ଅଚାନକ ଉଠି, ହସି ହସି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଭଗିନୀ ପାପଂ କୃଷ୍ଯମାଣଂ ମଯା ଭୁଵି । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେଽଦ୍ରିପ୍ରତୀକାଶଂ ସିଂହେନେଵ ମହାଗଜମ୍ ।। 20
ଆଜି ମୋ ଭଉଣୀ ତୁମକୁ, ହେ ପାପୀ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଟାଣି ନେଉଥିବା ଦେଖିବ, ଯେପରି ସିଂହ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀକୁ ଟାଣି ନେଇଥାଏ।
ନିରାବାଧା ତ୍ଵଯି ହତେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଵିଚରିଷ୍ଯତି। ସୁଖମେଵ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯାଃ ପତଯଃ ସଦା ।। 21
ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ପରେ, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଚାଲିବେ, ଏବଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କର ପତିମାନେ ସଦା ସୁଖରେ ରହିବେ।
ତତୋ ଜଗ୍ରାହ କେଶେଷୁ ମାଲ୍ଯଵତ୍ସୁ ସୁଗନ୍ଧିଷୁ ।। 22
ତାପରେ ସେ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା କୀଚକଙ୍କର କେଶ ଧରିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା କୀଚକଂ ଭୀମୋ ଵିରରାଜ ମହାବଲଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ଗ୍ରାସକାମସ୍ତୁ ସିଂହଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ଯଥା ।। 23
ଭୀମ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, କୀଚକଙ୍କୁ ଧରି, ଏମିତି ଦେଖାଗଲେ ଯେପରି ସିଂହ ଏକ ଛୋଟ ପଶୁକୁ ଶିକାର କରି ଧରିଥାଏ।
ସ କେଶେଷୁ ପରାମୃଷ୍ଟୋ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରଃ। ଆକ୍ଷିପ୍ଯ କେଶାନ୍ଵେଗେନ ବାହ୍ଵୋର୍ଜଗ୍ରାହ ପାଣ୍ଡଵମ୍ ।। 24
ତାପରେ, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଚକ ଭୀମଙ୍କର କେଶ ଦରୁଣ ଶକ୍ତିରେ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇ, ଦୁଇଟି ବାହୁ ମଜବୁତ ଭାବେ ଚିପି ଧରିଲେ।
ବାହୁଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋରାସୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଯୋର୍ନରସିଂହଯୋଃ। ଵସନ୍ତେ ଵାସିତାହେତୋର୍ବଲିନୋର୍ନାଗଯୋରିଵ ।। 25
ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାହୁଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଦୁଇଟି ମହାନ ନାଗ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ମହିଳା ପାଇଁ ଝଗଡ଼ା କରନ୍ତି।
କୀଚକାନାଂ ତୁ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନରାଣାମୁତ୍ତମସ୍ଯ ଚ। ଵାଲିସୁଗ୍ରୀଵଯୋର୍ଭ୍ରାତ୍ରୋଃ ପୁରେଵ କପିସିଂହଯୋଃ ।। 26
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିଚକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ବାଲି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ବନରାଜ ସିଂହମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଶାର୍ଦୂଲାଵିଵ ଗର୍ଜନ୍ତୌ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯନାଗାଵିଵୋଦ୍ଯତୌ। ସମଯତ୍ନୌ ସମକ୍ରୋଧୌ ପତିତୌ ଭୀମକୀଚକୌ ।। 27
ସିଂହମାନେ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଗରୁଡ଼ ଓ ନାଗ ଭଳି ଉଠିଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ବିସ୍ମୟଜନକ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ସମାନ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲେ, ଭୀମ ଓ କିଚକ ମାଟିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲେ।
ଗଜାଵିଵ ମଦୋନ୍ମତ୍ତୌ ନଦନ୍ତୌ ପତିତୌ କ୍ଷିତୌ। ଵୃଷଭାଵିଵ ଵଲ୍ମୀକଂ ମୃଦ୍ଗନ୍ତୌ ସମଵିକ୍ରମୌ ।।28
ମଦରେ ମତାଳ ଦୁଇଟି ହାତୀ ଭଳି ଗଜଗଜାଇ ମାଟିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲେ, ଦୁଇଟି ବଳିଅଁଡା ଭଳି ଏକ ଦେଉଳିକୁ ଚକ୍କରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ଭରିଥିଲେ।
ଈଷଦାଗଲିତଂ ଚାପି କ୍ରୋଧାଚ୍ଚାଵାଙ୍ମୁଖଂ ସ୍ଥିତମ୍ । କୀଚକୋ ବଲଵାନ୍ଭୀମଂ ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ପାତଯଦ୍ଭୁଵି ।। 29
କ୍ରୋଧରେ ଅଳ୍ପ ଆଗକୁ ଝୁକିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଚକ ଭୀମଙ୍କୁ ଜୋରରେ ଜାଙ୍ଘା ଦେଇ ମାଟିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ପାତିତୋ ଭୀମସେନସ୍ତୁ କୀଚକେନ ବଲୀଯସା। ଉତ୍ପପାତାଥ ଵେଗେନ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ ।। 30
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଚକ ଦ୍ୱାରା ପକାଇଦିଆଯିବା ପରେ ଭୀମସେନ ଏକ ଛଡ଼ି ଦେଇ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସର୍ପ ଭଳି ତୁରନ୍ତ ଉଠିପଡ଼ିଲେ।
ସ୍ପର୍ଧଯା ଚ ବଲୋନ୍ମତ୍ତୌ ତାଵୁଭୌ ଭୀମକୀଚକୌ। ନିଶ୍ଶବ୍ଦଂ ପର୍ଯକର୍ଷେତାମନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ଵିନିର୍ଜଯେ ।। 31
ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଓ ଶକ୍ତିର ମଦରେ ଭୀମ ଓ କିଚକ ଦୁଇଜଣ ଚୁପଚାପ ଏକାଉଁକୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ଭଵନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରାକମ୍ପତ ତଦା ଭୃଶମ୍। ତୌ କ୍ରୋଧଵଶମାପନ୍ନାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ ।। 32
ତାପରେ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଳ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କମ୍ପିଉଠିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତଲାଭ୍ଯାଂ ଭୀମସେନେନ ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିହତୋ ବଲୀ। କୀଚକୋ ରୋଷରକ୍ତାକ୍ଷୋ ନ ଚଚାଲ ପଦାତ୍ପଦମ୍ ।। 33
ଭୀମସେନ ତାଙ୍କର ଦୁଇତି ହାତ ଦେଇ କିଚକଙ୍କ ଛାତିରେ ଜୋରରେ ଆଘାତ କଲେ, ତଥାପି ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଚକ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ଡେଗେଇଲେ ନାହିଁ।
ମୁହୂର୍ତମଶକତ୍ସୋଢୁଂ ଵେଗଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କୀଚକୋ ଭୀମସେନେନ ପଶ୍ଚାତ୍ପଶ୍ଚାଦହୀଯତ ।। 34
କିଚକ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭଳି ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ପରେ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଅଧିକ ଦମିତ ହେଲେ।
ତଂ ହୀଯମାନଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ । ଵକ୍ଷସ୍ଯାନୀଯ ଵେଗେନ ପ୍ରମମାଥ ଵିଚେତସମ୍ ।। 35
ସେ ଦମିତ ହେଉଥିବାକୁ ଭଳି ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କୁ ଜୋରରେ ନିକଟକୁ ଆଣି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଁଚି ଅଚେତନ କରିଦେଲେ।