କୀଚକୋଽଥ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ଭୃଶଂ ହର୍ଷପରିପ୍ଲୁତଃ। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀରୂପିଣୀଂ ମୂଢୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ତାଂ ନାଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ।। 29
ତାପରେ କିଚକ ବହୁତ ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଗଲେ। ଭ୍ରମରେ ପଡି, ସେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ରୂପୀ ନାରୀ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ ବୋଲି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗନ୍ଧାଭରଣମାଲ୍ଯେଷୁ ଵ୍ଯାସକ୍ତଃ ସ ଵିଶେଷତଃ। ଅଲଂଚକ୍ରେ ତଦାଽଽତ୍ମାନଂ ସତ୍ଵରଃ କାମମୋହିତଃ ।। 30
ସେ ସମୟରେ କିଚକ ସୁଗନ୍ଧ, ଗହଣା ଓ ମାଳାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ମନ ଲଗାଇ, ଆଶୁ ଆଶୁ ନିଜକୁ ଚାହାଁଦାର ଭାବେ ସଜାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ତତ୍କୁର୍ଵତଃ କର୍ମ କାଲୋ ଦୀର୍ଘ ଇଵାଭଵତ୍। ଅନୁଚିନ୍ତଯତଶ୍ଚାପି ତାମେଵାଯତଲୋଚନାମ୍ ।। 31
ସେ ଏହି କାମ କରୁଥିବାବେଳେ ଓ ତାଙ୍କର ମନ ସେଇ ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା ନାରୀ ଉପରେ ଲାଗିଥିଲା, ସେଥିରେ ସମୟ ବହୁତ ଦୀର୍ଘ ଲାଗୁଥିଲା।
ଆସୀଦଭ୍ଯଧିକା ଚାପି ଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରମୁମୁକ୍ଷତଃ । ନିର୍ଵାଣକାଲେ ଦୀପସ୍ଯ ଵର୍ତୀମିଵ ଦିଧକ୍ଷତଃ ।। 32
ତାଙ୍କର ତେଜ ଆଉ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦୀପ ନିବାଉଥିବାବେଳେ ତାହାର ଆଲୋକ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
କୃତସଂପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ତସ୍ଯାଃ କୀଚକଃ କାମମୋହିତଃ। ନାଜାନାତ୍ପତନଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯଂସ୍ତାଂ ଶୁଭାନନାମ୍ ।। 33
ସେ ତାଙ୍କର ସମ୍ମତି ପାଇଥିବା ପରେ, କାମ ଓ ମୋହରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଭାବିବା ସମୟରେ ନିଜ ନାଶ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ଗତ୍ଵା ଭୀମସେନଂ ମହାନସେ। ଉପାତିଷ୍ଠତ କଲ୍ଯାଣୀ କୌରଵ୍ଯଂ ପତିମନ୍ତିକାତ୍ ।। 34
ତାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ରନ୍ନଘରକୁ ଯାଇ, ଭୀମସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ କୌରବ ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ତମୁଵାଚ ସୁକେଶାନ୍ତା କୀଚକସ୍ଯ କୃତୋ ମଯା। ସଙ୍ଗମୋ ନର୍ତନାଗାରେ ଯଥାଽଵୋଚଃ ପରନ୍ତପ ।। 35
ସେ, ଶୁଭ୍ର କେଶ ଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ କିଚକ ସହିତ ନୃତ୍ୟଶାଳାରେ ମିଳିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି, ଯେପରି ତୁମେ କହିଥିଲ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ କରୁଥିବା ମହାବୀର।'
କାଲେନ ନିଯତଂ ବଦ୍ଧଃ କାମେନ ଚ ବଲାତ୍କୃତଃ। ଶୂନ୍ଯଂ ସ ନର୍ତନାଗାରମାଗମିଷ୍ଯତି କୀଚକଃ। ଏକୋ ନିଶି ମହାବାହୋ କୀଚକଂ ତଂ ନିଷୂଦଯ ।। 36
ସମୟ ଓ କାମନାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, କିଚକ ଏକାକି ରାତିରେ ଖାଲି ନୃତ୍ୟଶାଳାକୁ ଆସିବ। ହେ ବଳବାନ୍, ସେଠାରେ ତୁମେ କିଚକଙ୍କୁ ମାରିଦିଅ।
ତଂ ମୂତପୁତ୍ରଂ କୌନ୍ତେଯ କୀଚକଂ ମଦଦର୍ପିତମ୍। ଗତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ନର୍ତନାଗାରଂ ନିର୍ଜୀଵଂ କୁରୁ ପାଣ୍ଡଵ ।। 37
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ନୃତ୍ୟଶାଳାକୁ ଯାଅ ଓ ସେ ମଦ ଓ ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ସୂତପୁତ୍ର କିଚକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦିଅ।
ଗର୍ଵିତଃ ମୂତପୁତ୍ରୋଽସୌ ଗନ୍ଧର୍ଵାନଵମନ୍ଯତେ। ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରହରତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଲଂ ନାଗ ଇଵୋଦ୍ଧର ।। 38
ସେ ଅଭିମାନୀ ସୂତପୁତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଅବହେଳା କରୁଛି। ହେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହି ଅଭିମାନୀକୁ ହାତୀ ପରି ଦଳିଦିଅ।
ଅସ୍ରଂ ଦୁଃଖାଭିଭୂତାଯା ମମ ମାର୍ଜସ୍ଵ ଭାରତ। ବାହୁଵୀର୍ଯାନୁରୂପଂ ଚ ଦର୍ଶଯାଦ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ଆତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ କୁରୁ ମାନଂ କୁଲସ୍ଯ ଚ ।। 39
ହେ ଭାରତ, ମୋ ଦୁଃଖରେ ଭିଜା ଅଶ୍ରୁ ମୁଛିଦିଅ। ଆଜି ତୁମ ବାହୁବଳ ଅନୁଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଅ, ନିଜ ଓ ଘରାଣାର ମାନ ରକ୍ଷା କର। ଭଲ ହେଉ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଵରାରୋହେ ଯନ୍ମାଂ ଵେଦଯସେ ପ୍ରିଯମ୍। ନହ୍ଯସ୍ଯ କଂଚିଦିଚ୍ଛାମି ସହାଯଂ ଵରଵର୍ଣିନି ।। 40
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ମହିଳା, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ମଧୁର କଥା ଜଣେଇଲା, ଏହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ କରୁଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସହାୟକ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା।
ସା ମେ ପ୍ରୀତିସ୍ତ୍ଵଯାଽଽଖ୍ଯାତା କୀଚକସ୍ଯ ସମାଗମେ। ହତ୍ଵା ହିଡିମ୍ବଂ ଯା ପ୍ରୀତିର୍ମମାସୀତ୍ସା ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। 41
ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଚକ ସହିତ ମିଳିବାରେ ଯେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଅନୁଭବ କରିଛ, ସେଇ ପ୍ରସନ୍ନତା ମୁଁ ହିଡିମ୍ବାକୁ ବଧ କରିଥିବାବେଳେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲି ।
ସତ୍ଯଂ ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶପାମି ତେ। କୀଚକଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଵୃତ୍ରଂ ଦେଵପତିର୍ଯଥା ।। 42
ମୁଁ ସତ୍ୟରେ, ମୋ ଭାଇମାନେ ଓ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ଶପଥ କରୁଛି—ମୁଁ କିଚକଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଭୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ସେପରି ବଧ କରିବି ।
ପ୍ରସହ୍ଯ ନିହନିଷ୍ଯାମି କେଶଵଃ କେଶିନଂ ଯଥା। ରହସ୍ଯଂ ଵା ପ୍ରକାଶଂ ଵା ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି କୀଚକମ୍ ।। 43
ମୁଁ କିଚକଙ୍କୁ ଜୋରଦେଇ ବଧ କରିବି, ଯେପରି କେଶବ କେଶିକୁ ବଧ କରିଥିଲେ । ଗୁପ୍ତଭାବରେ କିମ୍ବା ସାମ୍ନାସାମ୍ନି, ଯେଭଳି ହେଉ, ମୁଁ କିଚକଙ୍କୁ ସେଷ କରିଦେବି ।
ଅହଂ ଭଦ୍ରେ ହନିଷ୍ଯାମି କୀଚକଂ ମଦନାନ୍ଵିତମ୍। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ କାମାଭିଭୂତାତ୍ମା ଦୁର୍ଲଭାମଭିମନ୍ଯତେ ।। 44
ଭଦ୍ରେ, ଯିଏ ତୁମକୁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଜାଣି ବି ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଚାହେଁ, ସେଇ କିଚକଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିଦେବି ।
ଅଥ ଚେଦଵବୁଧ୍ଯନ୍ତି ସୂତପୁତ୍ରଂ ମଯା ହତମ୍। ନିର୍ମନୁଷ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ମତ୍ସ୍ଯାନାମିଦମାଲଯମ୍ ।। 45
ଯଦି ଲୋକମାନେ ବୁଝିଯାନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ସୂତପୁତ୍ର କିଚକଙ୍କୁ ମାରିଛି, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ମଣିଷଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି ।
ମଯା ହତାଂଶ୍ଚେନ୍ମାତ୍ସ୍ଯାଂସ୍ତୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିବୁଧ୍ଯତି। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତତୋ ହତ୍ଵା ସାନୁବନ୍ଧଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍। କୁରୁଣାମଖିଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ଭାମିନି ।। 46
ମୁଁ ଯଦି ମତ୍ସ୍ୟମାନେକୁ ବଧ କରିଥିବାକୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଜାଣିଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ବଧ କରି ସମସ୍ତ କୁରୁ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିବି, ଭାମିନୀ ।
ନାହଂ ଶକ୍ତୋଽନୁନଯିତୁଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। କାମଂ ସତ୍ଯମୁପାସୀତ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । କାମମନ୍ଯେ ହ୍ଯୁପାସନ୍ତୁ ଵିନୀତା ଧର୍ମଚାରିଣଃ ।। 47
ମୁଁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମନାଇପାରିବି ନାହିଁ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରୁହନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନମ୍ର ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ ।
ତ୍ଵାଂ ତୁ ଦୁଃଖମିଦଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ନାହଂ ଶକ୍ନୋମ୍ଯୁପେକ୍ଷିତୁମ୍। ନିର୍ଵୃତା ଭଵ ପାଞ୍ଚାଲି କୀଚକସ୍ଯ ଵଧାତ୍ପୁନଃ ।। 48
ପଞ୍ଚାଳୀ, ତୁମ ଦୁଃଖକୁ ମୁଁ ଅନଦେଖା କରିପାରିବି ନାହିଁ; କିଚକଙ୍କ ବଧ ଦ୍ୱାରା ପୁଣିଥରେ ଶାନ୍ତ ହେଉ ।
କୀଚକସ୍ଯ ଵଧଂ ଭୀମ ଯଦି ଜାନନ୍ତି ନାଗରାଃ। ତ୍ଵଯା କୃତଂ ମହାବାହୋ ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ ।। 49
ଯଦି ନଗରବାସୀମାନେ ଜାଣିଯାନ୍ତି ଯେ ତୁମେ, ବଳଶାଳୀ, କିଚକଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ, ତେବେ ମୁଁ ଆଉ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ ।
କଥଂ ସତ୍ଯାଚ୍ଚ ନାପେଯାଦ୍ରାଜାଽଯଂ ମତ୍କୃତେ ପ୍ରଭୋ। ନିଶି ଗୂଢଂ ତଥା ଭୀମ କୀଚକଂ ତଂ ନିପାତଯ ।। 50
ମୋ ପାଇଁ ଏହି ରାଜା କିପରି ସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ? ତେଣୁ, ଭୀମ, ରାତିରେ ଗୁପ୍ତଭାବରେ କିଚକଙ୍କୁ ବଧ କର ।
ଅନୁବୁଦ୍ଧେ ହି କୌନ୍ତେଯୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପୁନର୍ଵନଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧୀମାନନୁଜୈଃ ପରିଵାରିତଃ ।। 51
ଯଦି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହା ଜାଣିଯାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ପୁଣି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଯିବେ ।
କଶ୍ଚ ଧର୍ମପରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମତିଵର୍ତେତ ଭାରତ। ଭୀମ ଭୀତାଽସ୍ମି ସଂବୋଧାତ୍ସାଧୁ ମା ଚାପଲଂ କୃଥାଃ ।। 52
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ବଡ଼ଭାଇଙ୍କୁ କିଏ ଅଟିକିପାରିବ? ଭୀମ, ମୁଁ ଖୋଜିପାଡ଼ିବାକୁ ଭୟ କରୁଛି—ଦୟାକରି ଅବିଚାର କରନି ।
ଯଥା ନ କଶ୍ଚିଞ୍ଜାନୀତେ ସୂତପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵଯା ହତମ୍। ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ କୌରଵ୍ଯ ବଲଵନ୍ନରିମର୍ଦନ । ଅଦୃଶ୍ଯମାନସ୍ତ୍ଵଂତସ୍ଯ ଭିନ୍ଧି ପ୍ରାଣାନରିନ୍ଦମ ।। 53
କୌରବ, ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଏପରି ଉପାୟ କର, ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଜାଣିନପାରନ୍ତି ତୁମେ ସୂତପୁତ୍ର କିଚକଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ; ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନଶ୍ଟ କର ।
ତଥା ଭଦ୍ରେ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ତ୍ଵଂ ଭୀରୁ ଭାଷସେ। ଅଦୃଶ୍ଯମାନସ୍ତସ୍ଯାହଂ ତମିସ୍ରାଯାଂ ସକୁଣ୍ଡଲମ୍ ।। 1
ଭଦ୍ରେ, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ଭୟଭିତା, ସେଇପରି ମୁଁ କରିବି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖାନଦେଇ, ଅନ୍ଧାରରେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ବଧ କରିଦେବି ।
ନାଗୋ ବିଲ୍ଵମିଵାକ୍ରମ୍ଯ ପୋଥଯିଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛିରଃ। ଅଲଭ୍ଯାମିଚ୍ଛତସ୍ତସ୍ଯ କୀଚକସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।। 2
ଯେପରି ନାଗ ବେଲ ଫଳକୁ ଚେପି ଭାଙ୍ଗିଦିଏ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କିଚକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଚେପି ଭାଙ୍ଗିଦେବି, ଯାହାକୁ ସେ ଚାହିଲେ ବି ପାଇପାରିନଥିଲେ ।
ମଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ପାଞ୍ଚାଲି ଧର୍ମରାଜସୁତଂ ପ୍ରତି। କୋପାଦୃତେ କିମନ୍ଯତ୍ତୁ ନାନୁଵର୍ତେତ କୋ ନୃପମ୍ ।। 3
ପଞ୍ଚାଳୀ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପୁଅ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି, ରାଜାଙ୍କୁ କିଏ ଅନୁସରଣ କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ?
ଏଵମୁକ୍ତଵା ମହାବାହୁସ୍ତତ୍ର ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନଃ। ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ତଦୋତ୍ଥାଯ ସତ୍ଵଵାନ୍ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ।। 4
ଏପରି କହି, ବଳଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଶୂର ଭୀମ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଉଠିଲେ ।
ଅଵଦାତେନ ମୃଦୁନା ପଟେନାଚ୍ଛାଦିତସ୍ତଥା । ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ଯତ୍ରାସୀନ୍ନର୍ତନାଲଯଃ ।। 5
ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନୃତ୍ୟାଳୟ ଥିଲା ।