ଦର୍ଶନେଦର୍ଶନେ ହନ୍ଯାଦ୍ଯଦି ଜହ୍ଯାଂ ଚ ଜୀଵିତମ୍। ଧର୍ମେ ପ୍ରଯତମାନାନାଂ ମହାନ୍ଧର୍ମୋ ନଶିଷ୍ଯତି ।। 44
ମୁଁ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କିମ୍ବା ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଥାଏ କିମ୍ବା ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଦେଉଥାଏ, ତେବେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମହାନ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଉଥାଏ।
ସମଯଂ ରକ୍ଷମାଣାନାଂ ଦାରା ଵୋ ନ ଭଵନ୍ତି ଚ । ଭାର୍ଯାଜାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାଂ ପ୍ରଜା ଭଵତି ରକ୍ଷିତା। ପ୍ରଜାଯାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାମାତ୍ମା ଭଵତି ରକ୍ଷିତଃ ।। 45
ଯେତେବେଳେ ଚୁକ୍ତି ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ତୁମର ଜଣାନୀମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ହେବେନି। ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଏ, ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି। ସନ୍ତାନମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵଂଦତାଂ ଵର୍ଣଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ । କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ସଦା ଧର୍ମୋ ନାନ୍ଯୋ ଦସ୍ଯୁନିବର୍ହଣାତ୍ ।। 46
ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣିଛି। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂର କରିବାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଯତୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୀଚକୋ ମାଽନ୍ଵଧାଵତ । ତଵେଵ ଚ ସମକ୍ଷଂ ଵୈ ଭୀମସେନ ମହାବଲ ।। 47
ଧର୍ମରାଜ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କୀଚକ ମୋ ପଛରେ ଆସିନଥିଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା, ମହାବଳୀ ଭୀମ।
ତ୍ଵଯା ଚାହଂ ପରିତ୍ରାତା ଭୀମ ତସ୍ମାଞ୍ଜଟାସୁରାତ୍ ।। 48
ଭୀମ, ତୁମେ ମୋତେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଟାସୁରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲ।
ଜଯଦ୍ରଥଂ ତଥୈଵ ତ୍ଵମଜୈଷୀର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ଜହୀମମପି ପାପିଷ୍ଠଂ ଯୋଯଂ ମାମଵମନ୍ଯତେ । କୀଚକୋ ରାଜଵାଲ୍ଲଭ୍ଯାଚ୍ଛୋକକୃନ୍ମମ ଭାରତ ।। 49
ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲ। ଏହି ଅତି ପାପୀ, ଯିଏ ମୋତେ ଅବମାନ କରେ, ସେଇ କୀଚକ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦିଅ, ଭାରତ।
କୀଚକଂ କାମସନ୍ତପ୍ତଂ ଭିନ୍ଧି କୁମ୍ଭମିଵାଶ୍ମନି । ଯୋ ନିମିତ୍ତମନର୍ଥାନାଂ ବହୂନାଂ ମମ ଭାରତ ।। 50
ଏହି କୀଚକ, ଯିଏ କାମର ଆଗୁନିରେ ପୁଡ଼ୁଛି, ତାକୁ ପାଥରେ ଘସି ମାଟି ହେବା ପାଣିଘଟି ଭଳି ଭଙ୍ଗିଦିଅ। ଏହିଏ ମୋ ଅନେକ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଭାରତ।
ତଂ ଚେଞ୍ଜୀଵନ୍ତମାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରାତରଭ୍ଯୁଦଯିଷ୍ଯତି । ଵିଷମାଲୋଡ୍ଯ ପାସ୍ଯାମି ମା କୀଚକଵଶଂଗମମ୍ ।। 51
ଯଦି ସେ ବଞ୍ଚିଯାଏ, ତେବେ ଆସନ୍ତାକାଲି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିବ। ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି, କିନ୍ତୁ କୀଚକଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବିନି।
ଶ୍ରେଯୋ ହି ମରଣଂ ମହ୍ଯଂ ଭୀମସେନ ତଵାଗ୍ରତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍କୃଷ୍ଣା ଭୀମସ୍ଯୋରସି ସଂଶ୍ରିତା ।। 52
ଭୀମସେନ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଭଲ। ଏଭଳି କହି, କୃଷ୍ଣା କନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଭୀମଶ୍ଚ ତାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମହତ୍ସାନ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ଚ। କୀଚକଂ ମନସାଽଗଚ୍ଛତ୍ସୃକ୍କିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍ ।। 53
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବଡ଼ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ ମନରେ କୀଚକଙ୍କୁ ଭାବି, ଓଠ ଚାଟିଲେ।
ଆଶ୍ଵାସଯିତ୍ଵା ବହୁଶୋ ଭୃଶମାର୍ତାଂ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍। ହେତୁତତ୍ଵାର୍ଥସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଵଚୋଭିର୍ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍ ।। 54
ଭୀମ ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖିତ ଏହି ସୁସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟରେ ଭିତ୍ତି କରିଥିବା କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ପ୍ରମୃଜ୍ଯ ଵଦନଂ ତସ୍ଯାଃ ପାଣିନାଽଶ୍ରୁସମାକୁଲମ୍। ଉଵାଚ ଚୈନାଂ ଦୁଃଖାର୍ତାଂ ଭୀମଃ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ ।। 55
ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁହଁକୁ ହାତରେ ପୁଛି, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥା ଭଦ୍ରେ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ତ୍ଵଂ ଭୀରୁ ଭାଷସେ। ଅଦ୍ଯୈନଂ ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି କୀଚକଂ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ ।। 1
ଭଲ, ଭୟଭୀତ ମହିଳା, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମୁଁ ସେପରି କରିବି। ଆଜି ଏହି କୀଚକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି।
ଅସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦୋଷେ ଶର୍ଵର୍ଯାଃ କୁରୁଷ୍ଵାନେନ ସଂଵିଦମ୍ । ଦୁଃଖଂ ଶୋକଂ ଚ ନିର୍ଧୂଯ ଯାଜ୍ଞସେନି ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। 2
ଏହି ରାତିର ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କର। ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାଜ୍ଞସେନୀ, ଶୁଭ୍ରହସିନୀ।
ଯୈଷା ନର୍ତନଶାଲେହ ମତ୍ସ୍ଯରାଜେନ କାରିତା। ଦିଵାତ୍ର କନ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ତି ରାତ୍ରୌ ଯାନ୍ତି ତଥା ଗୃହଂ ।। 3
ଏହା ହେଉଛି ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ନିର୍ମିତ ନୃତ୍ୟଶାଳା। ଏଠାରେ ଦିନେ ଝିଅମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାତିରେ ଘରକୁ ଯାନ୍ତି।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଶଯନଂ ଭୀରୁ ଦୃଢାଙ୍ଗଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ତତ୍ରୈନଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵପ୍ରେତାନ୍ପିତାମହାନ୍ । ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ଥେନ କାମେନାକୁଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ।। 4
ଏଠାରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଓ ଭଲ ଶୟନାସନ ଅଛି, ଭୟଭୀତେ। ଏଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ଦେଖେଇଦେବି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦେଖିବାରୁ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କାମରେ ବିକଳ ହୋଇଯିବ।
ସଂକେତଂ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ କାରଯସ୍ଵ ଶୁଭାନନେ। ଯଥା ପରେ ନ ପଶ୍ଯେଯୁଃ କୁର୍ଵନ୍ତୀଂ ତେନ ସଂଵିଦମ୍ ।। 5
ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ, ତୁମେ ରଥିର ପୁଅ ସହିତ ଏମିତି ଭାବରେ ମିଳିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେମାନେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଯଥା ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵେତ୍। ତଥା କୁର୍ଯାଶ୍ଚ ସଂକେତଂ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଂଵୃତମ୍ ।। 6
ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଏମିତି କର, ଯେଉଁଠି ସେ ନିକଟରେ ରହିପାରିବେ ଏବଂ ରଥିର ପୁଅ ସହିତ ତୁମର ମିଳନ ଗୁପ୍ତ ରହିବ।
ଆଵଯୋଃ ସଂଗମଂ ଭୀରୁ ଯଥା ମାର୍ତ୍ଯୋ ନ ବୁଧ୍ଯତି । କୀଚକସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ତଥା କୁରୁ ନୃପାତ୍ମଜେ ।। 7
ହେ ଭୟଭୀତେ, ଆମର ମିଳନ ଏମିତି ହେଉ, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ମଣିଷ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୀଚକଙ୍କର ନାଶ ହେବ, ରାଜକୁମାରୀ।
ତତ୍ର ତୌ କଥଯିତ୍ଵା ତୁ ବାଷ୍ପମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୁଃଖିତୌ। ରାତ୍ରିଶେଷଂ ତମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଧାରଯାମାସତୁର୍ହୃଦି ।। 8
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ କଥା ହେବା ପରେ, ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଶେଷ ଅଂଶକୁ ହୃଦୟରେ ସହିଲେ।
ଭୀମେନ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତେ କୀଚକସ୍ଯ ଵଧେ ତଦା। ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ସୁଦେଷ୍ଣାଯାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁନର୍ଗୃହମ୍ ।। 9
ସେ ସମୟରେ ଭୀମ କୀଚକଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁଣିଥରେ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ କୀଚକଃ। ଗତ୍ଵା ରାଜକୁଲାଯୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 10
ସେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, କୀଚକ ସକାଳେ ଉଠିଲେ, ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଯତ୍ତ୍ଵାଽହଂ ପଶ୍ଯତୋ ରାଜ୍ଞଃ ପାତଯିତ୍ଵା ପଦାଽହନମ୍ । ନ କଂଚିଲ୍ଲଭସେ ନାଥମଭିପନ୍ନା ବଲୀଯସା ।। 11
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ ତୁମକୁ ପାଦରେ ପକାଇଲି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କୌଣସି ରକ୍ଷାକାରୀ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ତୁମକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲି।
ପ୍ରଵାଦେନ ତୁ ମାତ୍ସ୍ଯାନାମଯଂ ରାଜେତି ଚୋଚ୍ଯତେ। ଅହମେଵ ହି ରାଜା ଵୈ ମାତ୍ସ୍ଯାନାଂ ଵାହିନୀପତିଃ ।। 12
ମାତ୍ସ୍ୟ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ରାଜା, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ମାତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ସେନାପତି।
ସା ସୁଖଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଦାସୋ ଭୀରୁ ଭଵାମି ତେ। ନ ହ୍ଯହଂ ତ୍ଵାମୃତେ ଭୀରୁ ଚିରଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ ।। 13
ହେ ଭୟଭୀତେ, ସୁଖକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ହେବି। ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଅହନ୍ଯହନି ସୁଶ୍ରୋଣି ଶତନିଷ୍କଂ ଦଦାମି ତେ। ଦାସୀଶତଂ ଚ ତେ ଦଦ୍ଯାଂ ଦାସାନାମପି ଚାପରମ୍ ।। 14
ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ପ୍ରତିଦିନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶତ ନିଷ୍କ ଦେବି, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଶତ ଦାସୀ ଏବଂ ଅଧିକ ଦାସ ମଧ୍ୟ ଦେବି।
ରଥାଂଶ୍ଚାଶ୍ଵତରୀଯୁକ୍ତାନସ୍ତୁ ନୌ ଭୀରୁ ସଂଗମଃ । ସୁଦାସାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ମହିଷାଣାଂ ସହସ୍ରକମ୍ ।। 15
ହେ ଭୟଭୀତେ, ଆମର ମିଳନ ପାଇଁ ଖଚ୍ଚର ଯୁକ୍ତ ରଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାସମାନଙ୍କର ହଜାର ଏବଂ ମହିଷ ହଜାର ଦେବି।
ଅନ୍ତଃପୁରସହସ୍ରଂ ଚ ହେମକୂଟସହସ୍ରକମ୍। ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵାଣି ରାଜାର୍ହାଣ୍ଯମ୍ବରାଣି ଚ ।। 16
ଅନ୍ତଃପୁର ହଜାର ଏବଂ ସୁନାର ଧନ ହଜାର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, ଏବଂ ରାଜମାତ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବି।
ଏତନ୍ମେ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ କୀଚକ। ନ ତେ ସଖା ଵା ଭ୍ରାତା ଵା ଜାନୀଯାତ୍ସଂଗମଂ ମଯା ।। 17
ହେ କୀଚକ, ଏହି ମୋ ସତ୍ୟ କଥା; ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମର ବନ୍ଧୁ ବା ଭାଇ କେହି ମଧ୍ୟ ଆମର ମିଳନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବେ ନାହିଁ।
ଅନୁପ୍ରଵାଦାଦ୍ଭୀତାଽସ୍ମି ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍ । ଅନୁବୋଧାଦ୍ଗନର୍ଥଃ ସ୍ଯାଦଯଶଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭଵେତ। ଏତନ୍ମେ ପ୍ରତିଜାନୀହି ତତୋଽହଂ ଵଶଗା ତଵ ।। 18
ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗପ ଶୁଣି ଭୟଭୀତ ହେଉଛି; ସେମାନେ ଜାଣିଲେ କ୍ଷତି ଏବଂ ବଡ଼ ଅପମାନ ହେବ। ଏହି କଥାକୁ ମୋତେ ଶପଥ ଦିଅ, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମର ଅଧୀନ ହେବି।