ମମେହ ଭୀମ କୈକେଯୀ ରୂପାଦ୍ଧି ଭଯଶଙ୍କିତା। ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଵିଜତେ ରାଜା କଥଂ ନେଯାଦିମାମିତି ।। 34
ହେ ଭୀମ, ମୋର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ସବୁବେଳେ ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ, କିପରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ ବୋଲି।
ତସ୍ଯା ଵିଦିତ୍ଵା ତଂ ଭାଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଚାନୃତଦର୍ଶନଃ । କୀଚକୋପି ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ଚ ମାଂ ।। 35
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଭାବନା ଜାଣି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଳି କୀଚକ ପୁଣି ମୋତେ ଚାହିଁଛି।
ତମହଂ କୁପିତା ଭୀମ ପୁନଃ କୋପଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ। ଅବ୍ରଵଂ କାମସଂମୂଢମାତ୍ମାନଂ ରକ୍ଷ କୀଚକ ।। 36
ତାପରେ, ମୁଁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା କୀଚକଙ୍କୁ କହିଲି, 'କୀଚକ, ତୁମେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।'
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମହଂ ଭାର୍ଯା ପଞ୍ଚାନାଂ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା । ତେ ତ୍ଵାଂ ନିହନ୍ଯୁର୍ଦୁର୍ଧର୍ଷାଃ ଶୂରାଃ ସାହସକାରିଣଃ ।। 37
ମୁଁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ; ସେମାନେ ଅଜୟ, ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୀଚକଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ନାହଂ ବିଭେମି ଭୈରନ୍ଧ୍ରି ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। 38
ଏଭଳି କହିଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଳି କୀଚକ ଉତ୍ତର ଦେଲା, 'ହେ ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାଦକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ।'
ଶତଂ ସହସ୍ରମପି ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମହଂ ରଣେ। ସମାଗତଂ ହନିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ଭୀରୁ କୁରୁ ମେ କ୍ଷଣମ୍ ।। 39
ଏକଶ ହଜାର ଗନ୍ଧର୍ବ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସୁଥିଲେ, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମାରିଦେବି; ତୁମେ ଭୟ କରନି, ମୋତେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଚାବ୍ରଵଂ ସୂତଂ କାମାତୁରମହଂ ପୁନଃ। ନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିବଲସ୍ତେଷାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍ ।। 40
ଏଭଳି କହିଲାପରେ, ମୁଁ ପୁଣି ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୂତକୁ କହିଲି, 'ତୁମେ ସେମାନେ ଯେଉଁ ଯଶସ୍ବୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ନୁହଁ।'
ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତାଽସ୍ମି ସତତଂ କୁଲଶୀଲସମନ୍ଵିତା। ନେଚ୍ଛାମି କିଂଚିଦ୍ଵଧ୍ଯଂ ତ୍ଵାଂ ତସ୍ମାଜ୍ଜୀଵସି କୀଚକ ।। 41
ମୁଁ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଆଚରଣର ଅଧିକାରିଣୀ; ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଛ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରହସ୍ଯ ସ୍ଵନଵତ୍ତତଃ। ନ ତିଷ୍ଠିତି ସ ସନ୍ମାର୍ଗେ ନ ଚ ଧର୍ମଂ ବୁଭୂଷତି ।। 42
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲା। ସେ କେବେ ଭଲ ପଥରେ ଚାଲେନି, ନାହିଁ ଧର୍ମକୁ ଚାହେ।
ପାପାତ୍ମା ପାପକାରୀ ଚ କାମରାଜଵଶାନୁଗଃ । ଅଵିନୀତଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। 43
ସେ ପାପମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ପାପକାରୀ, ଆସକ୍ତି ଓ ରାଜସ୍ୱାଧୀନତାରେ ଚଳିଥାଏ। ଅନୁଶାସନ ନଥିବା ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁନିପୁନି ଅସ୍ୱୀକୃତ କରାଯାଇଛି।
ଦର୍ଶନେଦର୍ଶନେ ହନ୍ଯାଦ୍ଯଦି ଜହ୍ଯାଂ ଚ ଜୀଵିତମ୍। ଧର୍ମେ ପ୍ରଯତମାନାନାଂ ମହାନ୍ଧର୍ମୋ ନଶିଷ୍ଯତି ।। 44
ମୁଁ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କିମ୍ବା ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଥାଏ କିମ୍ବା ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଦେଉଥାଏ, ତେବେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମହାନ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଉଥାଏ।
ସମଯଂ ରକ୍ଷମାଣାନାଂ ଦାରା ଵୋ ନ ଭଵନ୍ତି ଚ । ଭାର୍ଯାଜାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାଂ ପ୍ରଜା ଭଵତି ରକ୍ଷିତା। ପ୍ରଜାଯାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାମାତ୍ମା ଭଵତି ରକ୍ଷିତଃ ।। 45
ଯେତେବେଳେ ଚୁକ୍ତି ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ତୁମର ଜଣାନୀମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ହେବେନି। ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଏ, ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି। ସନ୍ତାନମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵଂଦତାଂ ଵର୍ଣଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ । କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ସଦା ଧର୍ମୋ ନାନ୍ଯୋ ଦସ୍ଯୁନିବର୍ହଣାତ୍ ।। 46
ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣିଛି। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂର କରିବାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଯତୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୀଚକୋ ମାଽନ୍ଵଧାଵତ । ତଵେଵ ଚ ସମକ୍ଷଂ ଵୈ ଭୀମସେନ ମହାବଲ ।। 47
ଧର୍ମରାଜ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କୀଚକ ମୋ ପଛରେ ଆସିନଥିଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା, ମହାବଳୀ ଭୀମ।
ତ୍ଵଯା ଚାହଂ ପରିତ୍ରାତା ଭୀମ ତସ୍ମାଞ୍ଜଟାସୁରାତ୍ ।। 48
ଭୀମ, ତୁମେ ମୋତେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଟାସୁରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲ।
ଜଯଦ୍ରଥଂ ତଥୈଵ ତ୍ଵମଜୈଷୀର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ଜହୀମମପି ପାପିଷ୍ଠଂ ଯୋଯଂ ମାମଵମନ୍ଯତେ । କୀଚକୋ ରାଜଵାଲ୍ଲଭ୍ଯାଚ୍ଛୋକକୃନ୍ମମ ଭାରତ ।। 49
ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲ। ଏହି ଅତି ପାପୀ, ଯିଏ ମୋତେ ଅବମାନ କରେ, ସେଇ କୀଚକ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦିଅ, ଭାରତ।
କୀଚକଂ କାମସନ୍ତପ୍ତଂ ଭିନ୍ଧି କୁମ୍ଭମିଵାଶ୍ମନି । ଯୋ ନିମିତ୍ତମନର୍ଥାନାଂ ବହୂନାଂ ମମ ଭାରତ ।। 50
ଏହି କୀଚକ, ଯିଏ କାମର ଆଗୁନିରେ ପୁଡ଼ୁଛି, ତାକୁ ପାଥରେ ଘସି ମାଟି ହେବା ପାଣିଘଟି ଭଳି ଭଙ୍ଗିଦିଅ। ଏହିଏ ମୋ ଅନେକ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଭାରତ।
ତଂ ଚେଞ୍ଜୀଵନ୍ତମାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରାତରଭ୍ଯୁଦଯିଷ୍ଯତି । ଵିଷମାଲୋଡ୍ଯ ପାସ୍ଯାମି ମା କୀଚକଵଶଂଗମମ୍ ।। 51
ଯଦି ସେ ବଞ୍ଚିଯାଏ, ତେବେ ଆସନ୍ତାକାଲି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିବ। ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି, କିନ୍ତୁ କୀଚକଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବିନି।
ଶ୍ରେଯୋ ହି ମରଣଂ ମହ୍ଯଂ ଭୀମସେନ ତଵାଗ୍ରତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍କୃଷ୍ଣା ଭୀମସ୍ଯୋରସି ସଂଶ୍ରିତା ।। 52
ଭୀମସେନ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଭଲ। ଏଭଳି କହି, କୃଷ୍ଣା କନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଭୀମଶ୍ଚ ତାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମହତ୍ସାନ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ଚ। କୀଚକଂ ମନସାଽଗଚ୍ଛତ୍ସୃକ୍କିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍ ।। 53
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବଡ଼ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ ମନରେ କୀଚକଙ୍କୁ ଭାବି, ଓଠ ଚାଟିଲେ।
ଆଶ୍ଵାସଯିତ୍ଵା ବହୁଶୋ ଭୃଶମାର୍ତାଂ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍। ହେତୁତତ୍ଵାର୍ଥସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଵଚୋଭିର୍ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍ ।। 54
ଭୀମ ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖିତ ଏହି ସୁସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟରେ ଭିତ୍ତି କରିଥିବା କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ପ୍ରମୃଜ୍ଯ ଵଦନଂ ତସ୍ଯାଃ ପାଣିନାଽଶ୍ରୁସମାକୁଲମ୍। ଉଵାଚ ଚୈନାଂ ଦୁଃଖାର୍ତାଂ ଭୀମଃ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ ।। 55
ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁହଁକୁ ହାତରେ ପୁଛି, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥା ଭଦ୍ରେ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ତ୍ଵଂ ଭୀରୁ ଭାଷସେ। ଅଦ୍ଯୈନଂ ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି କୀଚକଂ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ ।। 1
ଭଲ, ଭୟଭୀତ ମହିଳା, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମୁଁ ସେପରି କରିବି। ଆଜି ଏହି କୀଚକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି।
ଅସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦୋଷେ ଶର୍ଵର୍ଯାଃ କୁରୁଷ୍ଵାନେନ ସଂଵିଦମ୍ । ଦୁଃଖଂ ଶୋକଂ ଚ ନିର୍ଧୂଯ ଯାଜ୍ଞସେନି ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। 2
ଏହି ରାତିର ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କର। ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାଜ୍ଞସେନୀ, ଶୁଭ୍ରହସିନୀ।
ଯୈଷା ନର୍ତନଶାଲେହ ମତ୍ସ୍ଯରାଜେନ କାରିତା। ଦିଵାତ୍ର କନ୍ଯା ନୃତ୍ଯନ୍ତି ରାତ୍ରୌ ଯାନ୍ତି ତଥା ଗୃହଂ ।। 3
ଏହା ହେଉଛି ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ନିର୍ମିତ ନୃତ୍ୟଶାଳା। ଏଠାରେ ଦିନେ ଝିଅମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାତିରେ ଘରକୁ ଯାନ୍ତି।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଶଯନଂ ଭୀରୁ ଦୃଢାଙ୍ଗଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ତତ୍ରୈନଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵପ୍ରେତାନ୍ପିତାମହାନ୍ । ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ଥେନ କାମେନାକୁଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ।। 4
ଏଠାରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଓ ଭଲ ଶୟନାସନ ଅଛି, ଭୟଭୀତେ। ଏଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ଦେଖେଇଦେବି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦେଖିବାରୁ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କାମରେ ବିକଳ ହୋଇଯିବ।
ସଂକେତଂ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ କାରଯସ୍ଵ ଶୁଭାନନେ। ଯଥା ପରେ ନ ପଶ୍ଯେଯୁଃ କୁର୍ଵନ୍ତୀଂ ତେନ ସଂଵିଦମ୍ ।। 5
ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ, ତୁମେ ରଥିର ପୁଅ ସହିତ ଏମିତି ଭାବରେ ମିଳିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେମାନେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଯଥା ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵେତ୍। ତଥା କୁର୍ଯାଶ୍ଚ ସଂକେତଂ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଂଵୃତମ୍ ।। 6
ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଏମିତି କର, ଯେଉଁଠି ସେ ନିକଟରେ ରହିପାରିବେ ଏବଂ ରଥିର ପୁଅ ସହିତ ତୁମର ମିଳନ ଗୁପ୍ତ ରହିବ।
ଆଵଯୋଃ ସଂଗମଂ ଭୀରୁ ଯଥା ମାର୍ତ୍ଯୋ ନ ବୁଧ୍ଯତି । କୀଚକସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ତଥା କୁରୁ ନୃପାତ୍ମଜେ ।। 7
ହେ ଭୟଭୀତେ, ଆମର ମିଳନ ଏମିତି ହେଉ, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ମଣିଷ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୀଚକଙ୍କର ନାଶ ହେବ, ରାଜକୁମାରୀ।
ତତ୍ର ତୌ କଥଯିତ୍ଵା ତୁ ବାଷ୍ପମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୁଃଖିତୌ। ରାତ୍ରିଶେଷଂ ତମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଧାରଯାମାସତୁର୍ହୃଦି ।। 8
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ କଥା ହେବା ପରେ, ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଶେଷ ଅଂଶକୁ ହୃଦୟରେ ସହିଲେ।