ଶୃଣୁଷ୍ଵାନ୍ଯତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଯଦ୍ଵଦାମୀହ ଭାମିନି । ଧିଗସ୍ତୁ ମେ ବାହୁବଲଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ। ଯତ୍ତେ ରକ୍ତୌ ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ପାଣୀ କୃତକିଣାଵିମୌ ।। 4
'ଏବେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ, ହେ ଭାମିନୀ: ତୋର ହାତ, ଯେଉଁଠି ଆଗରେ ଶୋଭା ଥିଲା, ଏବେ ଛାଳପଡ଼ିଗଲା—ମୋର ବଳ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷକୁ ଲଜ୍ଜା।'
ତଦଦ୍ଯ ମାଂ ତୁ ତପତି ଯତ୍କୃତଂ ନ ମଯା ପୁରା। ସଭାଯାଂ ସ୍ମ ଵିରାଟସ୍ଯ କରୋମି କଦନଂ ମହତ୍ ।। 5
'ମୋତେ ଏହି ଦୁଃଖ ଜଳାଉଛି ଯେ, ଆଗରେ ମୁଁ କିଛି କରିପାରିଲିନି; ବିରାଟଙ୍କ ସଭାରେ ମୁଁ ବଡ଼ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ କରିଦେବି।'
ତତ୍ର ମେ କାରଣଂ ଭାତି କୌନ୍ତେଯୋ ଯତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ। ତଦହଂ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାଯ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଶାସନେ ।। 6
ଏଠି, ମୋତେ ଲାଗେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଏହି କଥା ବୁଝି, ମୁଁ ଧର୍ମର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି ରହିଛି।
ଯଚ୍ଚ ରାଜ୍ଯାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵନଂ କୁରୂଣାମଵଧଶ୍ଚ ଯଃ। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ ।। 7
ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ହାରା, କୁରୁମାନଙ୍କର ବଧ, ସୁୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ସୌବଳଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ—
ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଯନ୍ମଯା ନ ହୃତଂ ଶିରଃ । ତନ୍ମାଂ ଦହତି କଲ୍ଯାଣି ହୃଦି ଶଲ୍ଯମିଵାର୍ପିତମ୍ ।। 8
ପାପୀ ଦୁଃଶାସନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ମୁଁ କାଟିପାରିନଥିଲି, ଏହି କଥା ମୋତେ ହୃଦୟରେ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ହେ ଶୁଭେ।
ଅପି ଚାନ୍ଯଦ୍ଵରାରୋହେ ସ୍ମରିଷ୍ଯସି ଵଚୋ ମମ। ପୁଣ୍ଯେ ତୀରେ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଯତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାମ ସଂଗତାଃ । ତତ୍ରାହମବ୍ରଵଂ କୃଷ୍ଣେ ସର୍ଵକ୍ଲେଶାନନୁସ୍ମରନ୍ ।। 9
ଏବଂ, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ଆମେ ସମେତି ହୋଇଥିଲୁ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଯେ କଥା କହିଥିଲି, ସେଥିରେ ଆମ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲି, ତୁମେ ମନେ ପକାଇଛ କି?
ନ ଚାହମନୁଗଚ୍ଛେଯଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଧନଞ୍ଜଯଂ ଚ ପାଞ୍ଚାଲି ମାଦ୍ରିପୁତ୍ରୌ ଚ ଭ୍ରାତରୌ। କୃତ୍ଵୈତାଂ ଚ ମତିଂ କୃଷ୍ଣେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଗର୍ହଯମ୍ ।। 10
ମୁଁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧନଞ୍ଜୟ, ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଓ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଭାଇମାନେଙ୍କ ପଛରେ ଯିବିନଥାନ୍ତି; ଏହି ଭାବନା ନେଇ, ହେ କୃଷ୍ଣେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଇନଥିଲି।
ପରୁଷଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମମ ଧର୍ମାତ୍ମଜସ୍ତଦା। ହୀମାନ୍ଵାକ୍ଯମହୀନାର୍ଥଂ ବ୍ରୁଵନ୍ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ସର୍ଵାନନ୍ଵନଯଦ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ମୁନେର୍ଧୌମ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ ।। 11
ମୋ କଠିନ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେତେବେଳେ ମୃଦୁ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ଦୌମ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
ମା ରୋଦୀ ରାଜ୍ଞି ଲୋକାନାଂ ସର୍ଵାଗମଗୁଣାନ୍ଵିତା। ରକ୍ଷିତଵ୍ଯଂ ସହାସ୍ମାଭିଃ ସତ୍ଯମପ୍ରତିମଂ ଭୁଵି ।। 12
ହେ ରାଣୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଗୁଣ ଥିବା, ତୁମେ କାନ୍ଦନି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ।
ଅନୁନୀତେଷୁ ଚାସ୍ମାସୁ ଅନୁନୀତା ତ୍ଵମପ୍ଯସି। ମା ଧର୍ମଂ ଜହି ସୁଶ୍ରୋଣି କ୍ରୋଧଂ ଜହି ମହାମତେ ।। 13
ଆମେ ମନ ଶାନ୍ତ କରିଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଛ; ହେ ସୁନ୍ଦରି, ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ନି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କର।
ଇମଂ ତୁ ସମୁପାଲମ୍ଭଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯଦି କଲ୍ଯାଣି କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜହ୍ଯାତ୍ସ ଜୀଵିତଂ ।। 14
ହେ ଶୁଭେ, ଯଦି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।
ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵା ସୁଶ୍ରୋଣି ଯମୌ ଚାପି ସୁମଧ୍ଯମେ। ଲୋକାନ୍ତରଗତେଷ୍ଵେଷୁ ନାହଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତୁମ୍ ।। 15
ହେ ସୁନ୍ଦରି, ଯଦି ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଯମଉ ଦୁଇଜଣ ଏହି ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।
ଧର୍ମଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ପାଞ୍ଚାଲି ଯତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାନିନି ।। 16
ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେ ଧର୍ମ କଥା କହିବି, ତାହା ଶୁଣ।
ଦୁହିତା ଜନକସ୍ଯାସୀଦ୍ଵୈଦେହୀ ଯଦି ତେ ଶ୍ରୁତା। ପତିମନ୍ଵଚରତ୍ସୀତା ମହାରଣ୍ଯନିଵାସିନମ୍ ।। 17
ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିଥିବ, ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ବୈଦେହୀ ନାମକ ଥିଲେ; ସୀତା ତାଙ୍କର ପତି, ଯିଏ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଵସନ୍ତୀ ଚ ମହାରଣ୍ଯେ ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା। ରାଵଣେନ ହୃତା ସୀତା ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ତର୍ଜିତା। ସା କ୍ଲିଶ୍ଯମାନା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ରାମମେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ ।। 18
ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ସୀତା, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଲେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଲେ; ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ସେ କେବଳ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲେ।
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ତଥା ଭୀରୁ ଭର୍ତାରମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ଭଗଵନ୍ତମଗସ୍ତ୍ଯଂ ସା ଵନାଯୈଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ ।। 19
ଏଭଳି, ଭୟଭିତ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ତାଙ୍କର ପତି, ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ସୁକନ୍ଯା ନାମ ଶର୍ଯାତେର୍ଭାର୍ଗଵଚ୍ଯଵନଂ ଵନେ। ଵଲ୍ମୀକଭୂତଂ ସାଧ୍ଵୀ ତମନ୍ଵପଦ୍ଯତ ଭାମିନୀ ।। 20
ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଝିଅ ସୁକନ୍ୟା, ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଭୂତାନ୍ତରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ; ସେ ଧର୍ମପରାୟଣା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା।
ନାଲାଯନୀ ଚେନ୍ଦ୍ରସେନା ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି। ପତିମନ୍ଵଚରଦ୍ଵୃଦ୍ଧଂ ପୁରା ଵର୍ଷସହସ୍ରିଣମ୍ ।। 21
ନାଳାୟନୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା, ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା, ପୁରାତନ କାଳରେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ, ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚୁଥିବା ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ନଲଂ ରାଜାନମେଵାଥ ଦମଯନ୍ତୀ ଵନାନ୍ତରେ। ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍ପୁରା କୃଷ୍ଣେ ତଥା ଭର୍ତୄଂସ୍ତ୍ଵମନ୍ଵଗାଃ ।। 22
ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ, ହେ କୃଷ୍ଣେ, ପୁରାତନ କାଳରେ ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ; ଏଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିମାନେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଛ।
ଯଥୈତାଃ କୀର୍ତିତା ନାର୍ଯୋ ରୂପଵତ୍ଯଃ ପତିଵ୍ରତାଃ। ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ ।। 23
ଯେପରି ଏହି କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି, ସୁନ୍ଦର ଓ ପତିପରାୟଣା ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ସେପରି ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ।
ମା ଦୀର୍ଘଂ କ୍ଷମ କାଲଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ରାତ୍ରମନିନ୍ଦିତେ। ପୂର୍ଣେ ତ୍ରଯୋଦଶେ ଵର୍ଷେ ରାଜ୍ଞାଂ ରାଜ୍ଞୀ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। 24
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ; କେବଳ ତିରିଶ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର। ତେର ଖର୍ଚ୍ଚିତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଣୀ ହେବ।
ସତ୍ଯେନ ତେ ଶପେ ଚାହଂ ଭଵିତା ନାନ୍ଯଥେତି ଚ ।। 25
ମୁଁ ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଉଛି, ଏହା ଅନ୍ୟଥା କେବେ ହେବ ନାହିଁ।
ସର୍ଵାସାଂ ପରମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ସ୍ଥାସ୍ଯସି ଭାମିନି ।। 26
ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତୁମେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବ।
ଭର୍ତୃଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵୃତ୍ତେନ ଭୋଗାନାପ୍ସ୍ଯସି ଦୁର୍ଲଭାନ୍ । ଯାତାଯାଂ ତୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯାଂ ମହାନ୍ତଂ ଭୋଗମାପ୍ନୁଯାଃ ।। 27
ପତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁର୍ଲଭ ସମ୍ପଦ ଓ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିବ। ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲେ, ବଡ଼ ସୁଖ ମିଳିବ।
ଗୁରୁଭକ୍ତିକୃତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଜ୍ଞାଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ସ୍ଥିତା ଭଵେଃ ।। 28
ବଡ଼ମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି ବୋଲି ବୁଝି, ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବ।
ଆର୍ତପ୍ରଲାପା କୌନ୍ତେଯ ନ ରାଜାନମୁପାଲଭେ। ଅପାରଯନ୍ତ୍ଯା ଦୁଃଖାନି କୃତଂ ବାଷ୍ପପ୍ରମୋଚନମ୍ ।। 29
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା କଥା କିଛି ରାଜାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ କାନ୍ଦିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।
ଇଦଂ ତୁ ଦୁଃଖଂ କୌନ୍ତେଯ ମମାସଦ୍ଯଂ ନିବୋଧ ତତ୍ ।। 30
କିନ୍ତୁ, ଏବେ ମୋର ଏହି ନୂତନ ଦୁଃଖଟିକୁ ଶୁଣ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର।
ଯୋଽଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ତୁ କୀଚକଃ। ସ୍ଯାଲୋ ନାମ ପ୍ରଵାଦେନ ଭୋଜସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତଦେଶଜଃ ।। 31
ଏହି ଯିଏ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କର ସୂତପୁତ୍ର କୀଚକ, ସେ ସାଧାରଣ କଥାରେ ମୋର ଶ୍ୱାଶୁର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ଦେଶର ଭୋଜ।
ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମୋ ନୃଶଂସଶ୍ଚ ସର୍ଵାର୍ଥେଷୁ ଚ ଵଲ୍ଲଭଃ । ନିତ୍ଯମେଵାହ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵ ଶୋଭନେ । ଅଵିନୀତଃ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମାମନାଥେତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ।। 32
ସେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଛି, କ୍ରୂର ଓ ସମସ୍ତ କାମରେ ପ୍ରିୟ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତାଳି ବ୍ୟକ୍ତି ସବୁବେଳେ ମୋତେ କହେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ', ମନେ କରେ ଯେ ମୁଁ ଅନାଥ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଅନିୟମିତ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟର।
କିମୁକ୍ତେନ ଵ୍ଯତୀତେନ ଭୀମସେନ ମହାବଲ। ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତକାଲସ୍ଯ କାର୍ଯସ୍ଯାନନ୍ତରୋ ଭଵ ।। 33
ହେ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ, ପୁରୁଣା କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ଏବେ ଯେ କାମଟି ଆସିଛି, ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେ।