ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଵଚଃ କାଵ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରେଣାହୂତଵାନ୍କଚମ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବହିଷ୍ଠମଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵକୁକ୍ଷିସ୍ଥଂ କଚଂ ନୃପ
ଜେତେବେଳେ କନ୍ୟାର କଥା ଶୁଣିଲେ, କାବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଚକୁ ଡାକିଲେ; ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଜାଣିଲେନି, ଏବଂ କଚ ନିଜ ପେଟରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେନି, ହେ ରାଜା।
ବୃହସ୍ପତେଃ ସୁତଃ ପୁତ୍ରି କଚଃ ପ୍ରେତଗତିଂ ଗତଃ। ଵିଦ୍ଯଯା ଜୀଵିତୋଽପ୍ଯେଵଂ ହନ୍ଯତେ କରଵାମ କିମ୍
'ହେ କନ୍ୟା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ ପିତୃଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ; ବିଦ୍ୟାରେ ପୁଣି ଜୀବନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁଣିପୁଣି ମାରାଯାଉଛନ୍ତି — ଏବେ କଣ କରିବୁ?'
ମୈଵଂ ଶୁଚୋ ମା ରୁଦ ଦେଵଯାନି ନ ତ୍ଵାଦୃଶୀ ମର୍ତ୍ଯମନୁପ୍ରଶୋଚତେ। ଯସ୍ଯାସ୍ତଵ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵା ଵସଵୋଽଥାଶ୍ଵିନୌ ଚ
'ଏଭଳି ଦୁଃଖ କରନି, କାନ୍ଦନି, ଦେବୟାନୀ। ତୁମ ପରି କେହି ମାନବ ଏଭଳି ଶୋକ କରେନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବସୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ।'
ସୁରଦ୍ଵିଷଶ୍ଚୈଵ ଜଗଚ୍ଚ ସର୍ଵ- ମୁପସ୍ଥାନେ ସନ୍ନମନ୍ତି ପ୍ରଭାଵାତ୍। ଅଶକ୍ଯୋଽସୌ ଜୀଵଯିତୁଂ ଦ୍ଵିଜାତିଃ ସଂଜୀଵିତୋ ଵଧ୍ଯତେ ଚୈଵ ଭୂଯଃ
'ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ତୁମ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଛନ୍ତି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଜୀବନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ମାରାଯାଉଛନ୍ତି।'
ଯସ୍ଯାଙ୍ଗିରା ଵୃଦ୍ଧତମଃ ପିତାମହୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚାପି ପିତା ତପୋନିଧିଃ। ଋଷେଃ ପୁତ୍ରଂ ତମଥୋ ଵାପି ପୌତ୍ରଂ କଥଂ ନ ଶୋଚେଯମହଂ ନ ରୁଦ୍ଯାମ୍
'ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗିରା ମହାର୍ଷି ପ୍ରପିତାମହ, ବୃହସ୍ପତି ତପସ୍ଵୀ ପିତା, ସେ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ କିମ୍ବା ପଉତ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ କିପରି ଦୁଃଖ କରିବିନାହିଁ, କିପରି କାନ୍ଦିବିନାହିଁ?'
ସ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ତପୋଧନଶ୍ଚ ସଦୋତ୍ଥିତଃ କର୍ମସୁ ଚୈଵ ଦକ୍ଷଃ। କଚସ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯେ ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରିଯୋ ହି ମେ ତାତ କଚୋଽଭିରୂପଃ
'ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ଵୀ, ସଦା କାମରେ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ ଓ ଦକ୍ଷ। ମୁଁ କଚଙ୍କ ଦାରି ଚାଲିବି, ଖାଇବିନାହିଁ, କାରଣ କଚ ମୋ ପ୍ରିୟ ଓ ରୂପବାନ୍, ବାପା।'
କଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ନ ଦହେଦପୀନ୍ଦ୍ରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ପାପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଳାଇ ଦେଇପାରିବ, ଏହି ପ୍ରକାର କେଉଁ ପାପ ଅଛି?
ସଂଚୋଦିତୋ ଦେଵଯାନ୍ଯା ମହର୍ଷିଃ ପୁନରାହ୍ଵଯତ୍। ସଂରମ୍ଭେଣୈଵ କାଵ୍ଯୋ ହି ବୃହସ୍ପତିସୁତଂ କଚମ୍
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ମହାର୍ଷି ଦ୍ରୁତ ରୋଷରେ କାଚା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅକୁ ପୁନି ଡାକିଲେ।
କଚୋଽପି ରାଜନ୍ସ ମହାନୁଭାଵୋ ଵିଦ୍ଯାବଲାଲ୍ଲବ୍ଧମତିର୍ମହାତ୍ମା।' ଗୁରୋର୍ହି ଭୀତୋ ଵିଦ୍ଯଯା ଚୋପହୂତଃ। ଶନୈର୍ଵାକ୍ଯଂ ଜଠରେ ଵ୍ଯାଜହାର
ହେ ରାଜା, କାଚା ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିରେ ଡାକାଯାଇ, ଦେହର ଭିତରୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରସୀଦ ଭଗଵନ୍ମହ୍ଯଂ କଚୋଽହମଭିଵାଦଯେ। ଯଥା ବହୁମତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତଥା ମନ୍ଯତୁ ମାଂ ଭଵାନ୍
ଭଗବନ୍, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ କାଚା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ଆପଣ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ପରି ଦେଖନ୍ତୁ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍କେନ ପଥୋପନୀତ- ସ୍ତ୍ଵଂ ଚୋଦରେ ତିଷ୍ଠସି ବ୍ରୂହି ଵିପ୍ର। ଅସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ହ୍ଯସୁରାନ୍ଵିନାଶ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମି ଦେଵାନହମଦ୍ଯ ଵିପ୍ର
ସେ ପଚାରିଲେ, 'କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ମୋ ଗୁଡ଼ିକୁ ରହିଛ? କଥା କହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ଅସୁରମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେବମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉଛି।'
ତଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ଜହାତି ମାଂ ସ୍ମୃତିଃ ସ୍ମରାମି ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚ ଯଥା ଚ ଵୃତ୍ତମ୍। ନତ୍ଵେଵଂ ସ୍ଯାତ୍ତପସଃ ସଂକ୍ଷଯୋ ମେ ତତଃ କ୍ଲେଶଂ ଘୋରମିମଂ ସହାମି
ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୋର ସ୍ମୃତି ମୋତେ ଛାଡ଼ିନାହିଁ; ମୁଁ ସବୁ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ମନେ ପକାଉଛି। ନହେଲେ, ମୋର ତପସ୍ୟା କମିଯାଇଥାନ୍ତା, ତେଣୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟକୁ ମୁଁ ସହିଯାଉଛି।
ଅସୁରୈଃ ସୁରାଯାଂ ଭଵତୋଽସ୍ମି ଦତ୍ତୋ ହତ୍ଵା ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଚ କାଵ୍ଯ। ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ମାଯାଂ ଚାସୁରୀଂ ଵିପ୍ର ମାଯାଂ ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତେ କଥମେଵାତିଵର୍ତେତ୍
ଅସୁରମାନେ ମୋତେ ଦେବମାନେର ପାନୀୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ମୋତେ ମାରି, ଜଳାଇ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲେ, ହେ କାବ୍ୟ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାୟା ଓ ଅସୁର ମାୟା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ରହିଥିବାବେଳେ କିପରି ଆପଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ?
କିଂ ତେ ପ୍ରିଯଂ କରଵାଣ୍ଯଦ୍ଯ ଵତ୍ସେ ଵଧେନ ମେ ଜୀଵିତଂ ସ୍ଯାତ୍କଚସ୍ଯ। ନାନ୍ଯତ୍ର କୁକ୍ଷେର୍ମମ ଭେଦନେନ ଦୃଶ୍ଯେତ୍କଚୋ ମଦ୍ଗତୋ ଦେଵଯାନି
ବତ୍ସ, ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କେଉଁ ଉପକାର କରିପାରିବି? ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା କାଚା ଜୀବନ ଦେଖିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ମୋ ଗୁଡ଼ିକୁ ଫାଟିଲେ ଛଡ଼ା, ମୋ ଭିତରେ ଥିବା କାଚାକୁ ଦେବୟାନୀ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ।
ଦ୍ଵୌ ମାଂ ଶୋକାଵଗ୍ନିକଲ୍ପୌ ଦହେତାଂ କଚସ୍ଯ ନାଶସ୍ତଵ ଚୈଵୋପଘାତଃ। କଚସ୍ଯ ନାଶେ ମମ ଶର୍ମ ନାସ୍ତି ତଵୋପଘାତେ ଜୀଵିତୁଂ ନାସ୍ମି ଶକ୍ତା
ଦୁଇଟି ଶୋକ ଅଗ୍ନି ପରି ମୋତେ ଜଳାଇ ଦେବ: କାଚାର ନଷ୍ଟ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଅପମୃତ୍ୟୁ। କାଚା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୋର କିଛି ଖୁସି ନାହିଁ; ଆପଣ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁଁ ଜୀବନ ରଖିପାରିବିନାହିଁ।
ସଂସିଦ୍ଧରୂପୋଽସି ବୃହସ୍ପତେଃ ସୁତ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ତଂ ଭଜତେ ଦେଵଯାନୀ। ଵିଦ୍ଯାମିମାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଜୀଵନୀଂ ତ୍ଵଂ ନ ଚେଦିନ୍ଦ୍ରଃ କଚରୂପୀ ତ୍ଵମଦ୍ଯ
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ ସଫଳ ହେଉଛ, କାରଣ ଦେବୟାନୀ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କର; ନହେଲେ, ଆଜି ତୁମେ କାଚାର ରୂପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଇଯିବ।
ନ ନିଵର୍ତେତ୍ପୁନର୍ଜୀଵନ୍କଶ୍ଚିଦନ୍ଯୋ ମମୋଦରାତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵୈକଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵିଦ୍ଯାମଵାପ୍ନୁହି
ମୋ ଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠୁ ଜୀବନ ଥିଲା ପରେ କେଉଁଉଁ ଫେରି ଆସିନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛଡ଼ା। ତେଣୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କର।
ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ଭାଵଯ ଭାଵିତୋ ମା- ମସ୍ମଦ୍ଦେହାଦୁପନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ତାତ। ସମୀକ୍ଷେଥା ଧର୍ମଵତୀମଵେକ୍ଷାଂ ଗୁରୋଃ ସକାଶାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ସଵିଦ୍ଯଃ
ପୁଅ ହୋଇ, ମୋତେ ସମ୍ମାନ କର; ମୋ ଦେହରୁ ବାହାରିବା ପରେ, ତୁମେ ଧର୍ମର ଆଚରଣ ଦେଖ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ।
ଗୁରୋଃ ସକାଶାତ୍ସମଵାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା କୁକ୍ଷିଂ ନିର୍ଵିଚକ୍ରାମ ଵିପ୍ରଃ। କଚୋଽଭିରୂପସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲାତ୍ଯଯେ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମିଵେନ୍ଦୁଃ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁଡ଼ିକୁ ଫାଟି ଚାଲିଆସିଲେ; କାଚା, ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଇ, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଦୟ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତଂ ପତିତଂ ବ୍ରହ୍ମରାଶି- ମୁତ୍ଥାପଯାମାସ ମୃତଂ କଚୋଽପି। ଵିଦ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧାଂ ତାମଵାପ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ କଚସ୍ତଂ ଗୁରୁମିତ୍ଯୁଵାଚ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତିର ଏକ ଗୁଚ୍ଛ, କାଚା ମୃତକୁ ଜୀବନ ଦେଲେ; ସଫଳ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି, ନମସ୍କାର କରି, କାଚା ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଯୋରମୃତଂ ସନ୍ନିଷିଞ୍ଚେ- ଦ୍ଵିଦ୍ଯାମଵିଦ୍ଯସ୍ଯ ଯଥା ତ୍ଵମାର୍ଯଃ। ତଂ ମନ୍ଯେଽହଂ ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ତସ୍ମୈ ନ ଦ୍ରୁହ୍ଯେତ୍କୃତମସ୍ଯ ଜାନନ୍
ଯେ ଅଜ୍ଞାନୀର କାନରେ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଢେଳାଇଦେଇଛି, ଯେପରି ଆପଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପିତା ଓ ମାତା ଭାବରେ ଦେଖିଅଛି; ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟ ଜାଣି, କେବେ ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଋତସ୍ଯ ଦାତାରମନୁତ୍ତମସ୍ଯ ନିଧିଂ ନିଧୀନାମପି ଲବ୍ଧଵିଦ୍ଯାଃ। ଯେ ନାଦ୍ରିଯନ୍ତେ ଗୁରୁମର୍ଚନୀଯଂ ପାପାଁଲ୍ଲୋକାଂସ୍ତେ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାଃ
ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ଧନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ପାପୀ ଲୋକରେ ଯାଆନ୍ତି, ଅସ୍ଥିର ଓ ନିରାଧାର।
ସୁରାପାନାଦ୍ଵଞ୍ଚନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଵା- ନ୍ସଂଜ୍ଞାନାଶଂ ଚୈଵ ମହାତିଘୋରମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଚଂ ଚାପି ତଥାଭିରୂପଂ ପୀତଂ ତଦା ସୁରଯା ମୋହିତେନ
ମଦ୍ୟପାନ ଦ୍ୱାରା ଠକା ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଚେତନତା ପାଇଁ, ମଦ୍ୟର ମୋହରେ ଗିଲିଯାଇଥିବା କାଚାକୁ ଏପରି ରୂପରେ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନୀ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ।
ସମନ୍ଯୁରୁତ୍ଥାଯ ମହାନୁଭାଵ- ସ୍ତଦୋଶନା ଵିପ୍ରହିତଂ ଚିକୀର୍ଷୁଃ। ସୁରାପାନଂ ପ୍ରତି ସଂଜାତମନ୍ଯୁଃ କାଵ୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଜଗାଦ
କ୍ରୋଧରେ ଉଠି, ମହାନ ଆତ୍ମା କାବ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ; ମଦ୍ୟପାନ ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ନିଜେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଦ୍ଯପ୍ରଭୃତୀହ କଶ୍ଚି- ନ୍ମୋହାତ୍ସୁରାଂ ପାସ୍ଯତି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ। ଅପେତଧର୍ମା ବ୍ର୍ହମହା ଚୈଵ ସ ସ୍ଯା- ଦସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକେ ଗର୍ହିତଃ ସ୍ଯାତ୍ପରେ ଚ
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ଯେଉଁ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୂଢ଼ତାରେ ଏଠି ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ, ସେ ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଏହି ଲୋକରେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ।
ମଯା ଚୈତାଂ ଵିପ୍ରଧର୍ମୋକ୍ତିସୀମାଂ ମର୍ଯାଦାଂ ଵୈ ସ୍ଥାପିତାଂ ସର୍ଵଲୋକେ। ସନ୍ତୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶୁଶ୍ରୁଵାଂସୋ ଗୁରୂଣାଂ ଦେଵା ଲୋକାଶ୍ଚୋପଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ସର୍ଵେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମର ସୀମା ଏଠି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଛି; ଯେଉଁ ସଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତୀଦମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାନୁଭାଵ- ସ୍ତପୋନିଧୀନାଂ ନିଧିରପ୍ରମେଯଃ। ତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୈଵଵିମୂଢବୁଦ୍ଧୀ- ନିଦଂ ସମାହୂଯ ଵଚୋଽଭ୍ଯୁଵାଚ
ଏପରି କହି, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପାର ଧନ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ, ସେଠି ଦାନବମାନୋଁକୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆଚକ୍ଷେ ଵୋ ଦାନଵା ବାଲିଶାଃ ସ୍ଥ ସିଦ୍ଧଃ କଚୋ ଵତ୍ସ୍ଯତି ମତ୍ସକାଶେ। ସଞ୍ଜୀଵିନୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମା ତୁଲ୍ଯପ୍ରଭାଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ
ମୁଁ ତୁମମାନୋଁକୁ କହୁଛି, ଦାନବମାନେ, ତୁମେ ଅଭିଞ୍ଜାନ୍ତି; ସିଦ୍ଧ କଚ ମୋ ସହିତ ରହିବେ। ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଞ୍ଜୀବନୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇ, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଯୋଽକାର୍ଷୀଦ୍ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ଦେଵାନାଂ କାରଣାତ୍କଚଃ। ନ ତତ୍କିର୍ତିର୍ଜରାଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯାଜ୍ଞୀଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କଚ ଯେଉଁ କଠିନ କାମ କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି କେବେ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ହ୍ରାସ ପାଇବ ନାହିଁ, ଓ ସେ ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିରରାମ ସ ଭାର୍ଗଵଃ। ଦାନଵା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଏପରି କହି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଶୁକ୍ର ଚୁପ୍ପ ହେଲେ; ଦାନବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।