କୀଚକସ୍ଯାଲଯଂ ଦେଵି ନ ଯାମି ଭଯକମ୍ପିତା। ଯଦ୍ଯଦନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ କର୍ମ କରୋମି ଚ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।। 48
ଦେବୀ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମୁଁ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ; ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି କଷ୍ଟକର କାମ ମୁଁ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ଦୈଵଯୋଗେନ କୈକଯୀ । ତାଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମାହିଷୀ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୂଯୋଽନ୍ଵଶାସତ ।। 49
ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିଚାଳରେ, କୈକେୟୀ ଭିରାଟଙ୍କ ରାଣୀ ରାଗରେ ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
କୀଚକଂ ଚୈଵ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବଲାତ୍କାରେ ଚୋଦିତା। ନାସ୍ତି ମେଽନ୍ଯା ତ୍ଵଯା ତୁଲ୍ଯା ସା ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଵ୍ରଜ ।। 50
ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, କୀଚକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ତୁମ ପରି ଦାସୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ଵେଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କିମର୍ଥଂ ମାଂ ଵିଵକ୍ଷସି। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରସ୍ଵେତି ମତ୍ପ୍ରୀତିଵଶମାଚର ।। 51
ତୁମେ ଯିବାକୁ ଅବଶ୍ୟ; କାହିଁକି ମୋ ସହ କଥା କହୁଛ? ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନି କାମ କର।
ନ ହୀଦୃଶୋ ମମ ଭ୍ରାତା କିଂ ତ୍ଵଂ ସମଭିଶଙ୍କସେ। ଉକ୍ତ୍ଵା ଚୈନାଂ ବଲାଚ୍ଚୈଵ ଵିନିଯୁଜ୍ଯ ପ୍ରଭୁତ୍ଵତଃ ।। 52
ମୋ ଭାଇ ଏପରି ନୁହେଁ; କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ? ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ଭାଜନଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାସ୍ଯୈ ସପିଧାନଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍। ଯା ସୁଜାତା ସୁଗନ୍ଧା ଚ ତାମାନଯ ସୁରାମିତି ।। 53
ସେ ଏକ ସୁନାର ଢକଣା ଥିବା ପାତ୍ର ଦେଇ, କହିଲେ—'ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଦ୍ୟ ଆଣିଦେ।'
ସା ଶଙ୍କମାନା ରୁଦତୀ ଵେପନ୍ତୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା। ଦୈଵତେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରେଭ୍ଯସ୍ତଥାଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। 54
ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ କମ୍ପିଥିବା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଜେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଽହମନ୍ଯଂ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ନାଭିଜାନାପି ମାନଵମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 55
ମୁଁ ପାର୍ଥମାନେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଜାଣିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଯଥାଽହଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଭ୍ଯୋ ନାନ୍ଯଗାମିନୀ। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 56
ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଜର କରିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଅକୀର୍ତଯତ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଧର୍ମଂ ଶକ୍ରଂ ଦିଵାକରମ୍। ମାରୁତଂ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ କୁବେରଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ ।। 1
ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।
ରୁଦ୍ରମଗ୍ନିଂ ଭଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍କନ୍ଦଂ ପୂଷଣମେଵ ଚ। ସାଵିତ୍ରୀସହିତଂ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପର୍ଯକୀର୍ତଯତ୍ ।। 2
ସେ ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଭଗ, ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ପୂଷଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମୃଗଶଵାକ୍ଷୀ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ । ଉପାତିଷ୍ଠତ ସା ସୂର୍ଯଂ ମୁହୂର୍ତମବଲା ତଦା ।। 3
ଏଭଳି, ମୃଗନୟନୀ, ସୁନ୍ଦର କମର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଠିଲେ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ବଳ ଥିଲେ।
ତଦସ୍ଯାସ୍ତନୁମଧ୍ଯାଯାଃ ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯୋଽଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍। ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ତତସ୍ତସ୍ଯା ରକ୍ଷୋ ରକ୍ଷାର୍ଥମାଦିଶତ୍ ।। 4
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେ ଶୋଭାମୟ ଦେହର ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିଲେ; ତାପରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ଦୂତକୁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ତଚ୍ଚୈନାଂ ନାଜହାତ୍ତତ୍ର ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସ୍ଵନିନ୍ଦିତାମ୍ ।। 5
ସେ ଦୂତ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ କେବେ ଛାଡି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅପରାଧ ରହିତ ରଖିଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସା ସୁକେଶାନ୍ତା ତ୍ଵରମାଣା ପୁନଃପୁନଃ । ଵିଲମ୍ବମାନା ଵିଵଶା କୀଚକସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ ।। 6
ସୁନ୍ଦର କେଶ ଥିବା ସେ ନାରୀ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ଚାଲିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅସହାୟ ଓ ବିଳମ୍ବ ହେଇ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତାଂ ମୃଗୀମିଵ ଵିତ୍ରସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂ ସମାଗତାମ୍। ଉତ୍ପପାତାସନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ନାଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵେଵ ପାରଗଃ ।। 7
କୃଷ୍ଣାକୁ ଭୟଭୀତ ମୃଗୀ ପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ, ଯେପରି ନୌକା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଜଣେ ଉଠେ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଚୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ସ କୀଚକଃ କାମମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ସୁକେଶାନ୍ତେ ସୁଵ୍ଯୁଷ୍ଟା ରଜନୀ ମମ ।। 8
କୀଚକ, ଅଭିଲାଷାରେ ମତିହରା, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦର କେଶବତୀ, ସ୍ୱାଗତ, ମୋ ରାତି ଭଲ ଗଲା।'
ସ୍ଵାମିନୀ ତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଚିରସ୍ଯ ଭଵନଂ ଶୁଭେ। କୁରୁଷ୍ଵ ଚ ମଯି ପ୍ରୀତିଂ ଵଶଂ ଚୋପାନଯସ୍ଵ ମାମ୍ ।। 9
'ଏ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛ; ମୋପାଇଁ ସ୍ନେହ ଦେଖା, ଏବଂ ମୋତେ ତୁମ ଅଧୀନ କର।'
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମେ ଭୋଗାଂସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତାନ୍। ସର୍ଵରତ୍ନମଯୀଂ ମାଲାଂ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ ହିରଣ୍ମଯେ ।। 10
'ମୋତେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କର; ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ମାଳା ଓ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ନିଅ।'
ଵାସାଂସି ଚନ୍ଦନଂ ମାଲ୍ଯଂ ଧୂପଶୁଦ୍ଧାଂ ଚ ଵାରୁଣୀମ୍। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵିହର ତ୍ଵଂ ଯଥେଚ୍ଛସି। ପ୍ରୀତ୍ଯା ମେ କୁରୁ ମଦ୍ମାକ୍ଷି ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନେ ।। 11
'ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ମାଳା, ଶୁଦ୍ଧ ଧୂପ ଓ ବାରୁଣୀ ଗ୍ରହଣ କର, ଭଦ୍ରେ, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ପରି ଉପଭୋଗ କର। ସ୍ନେହରେ, ମୋ ଆଖିରେ କୃପା କର, ପ୍ରିୟଦର୍ଶନେ।'
ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣମସ୍ତି ଶଯନଂ ସିତସୂକ୍ଷ୍ମୋତ୍ତରଚ୍ଛଦମ୍। ଅତ୍ରାରୁହ୍ଯ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପିବେମାଂ ଵରଵାରୁଣୀମ୍ ।। 12
'ସୁତି ଶୁଭ୍ର ଚାଦର ପିଛା ଶୟନ ରହିଛି; ଏଠାରେ ମୋ ସହ ଉଠିବା, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାରୁଣୀ ପିଇବା।'
ଭଜସ୍ଵ ମାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଭର୍ତା ତେ ସଦୃଶୋସ୍ମ୍ଯହମ୍। ଉପସର୍ପ ଵରାରୋହେ ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା ।। 13
'ବିଶାଳ ନୟନୀ, ମୋତେ ଉପଭୋଗ କର; ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଭଲ ଅଙ୍ଗବତୀ, ମେରୁ ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଥିବା ଭଳି ମୋ ନିକଟକୁ ଆସ।'
ସ ମୂଢଃ କୀଚକସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତାଂ ରାଜୀଵଲୋଚନାମ୍। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁରାତ୍ମା ହ୍ଯାତ୍ମସଂମତଃ ।। 14
ସେଠାରେ, ମତିହରା କୀଚକ, ରାଜୀବ ନୟନୀ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମତିରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୀଚକେନୈଵମୁକ୍ତା ସା ଦ୍ରୌପଦୀ ଵରଵର୍ଣିନୀ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ତମନାଚାରଂ ନେଦୃଶଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। 15
କୀଚକଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚାରିତ୍ର ଥିବା, ସେ ଅନାଚାରୀକୁ କହିଲେ: 'ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ନାହଂ ଶକ୍ଯା ତ୍ଵଯା ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶ୍ଵପଚେନେଵ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ। ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଗତିଂ ଦୁର୍ଗତରାନ୍ତରାମ୍ ।। 16
'ମୁଁ ତୁମେ ଛୁଇଁପାରିବା ନୁହେଁ, ଯେପରି ଏକ ଶ୍ୱପଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ଛୁଇଁପାରିବା ନୁହେଁ। ମୂଢ଼, ତୁମେ ଅତି କଷ୍ଟ ସଂକଟର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ବହଵଃ ପରଦାରାଭିମର୍ଶକାଃ। ନରାଃ ସଂଭିନ୍ନମର୍ଯାଦାଃ କୀଟଵଚ୍ଚାଶୁଭାଶ୍ରଯାଃ ।। 17
'ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚାହିଁଥିବା ଅନେକ ପୁରୁଷ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ କୀଟ ପରି ଅଶୁଭ ଜୀବନରେ ରହନ୍ତି।'
ଅପ୍ରୈଷୀନ୍ମାଂ ସୁରାହାରୀଂ ସୁଦେଷ୍ଣା ତ୍ଵନ୍ନିଵେଶନମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନଯିଷ୍ଯେ ମଦିରାଂ ଭଗିନୀ ତୃଷିତା ତଵ ।। 18
'ସୁଦେଷ୍ଣା ମୋତେ, ମଦ ନେଇଯିବାକୁ, ତୁମ ଘରକୁ ପଠାଇଛି; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ତମେ, ପିଆସା, ମଦ ପାଇଁ ଆଣିବି।'
ପିପାସିତା ଚ କୈକେଯୀ ତୂର୍ଣଂ ମାମାଦିଶତ୍ତତଃ। ଦୀଯତାଂ ମେ ସୁରା ଶୀଘ୍ରଂ ସୂତପୁତ୍ର ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ।। 19
'କୈକେୟୀ ପିଆସା ହେଇ, ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଆଦେଶ କଲେ: ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ମଦ ଦିଅ, ସୂତପୁତ୍ର, ମୁଁ ଯାଉଛି।'
ଅନ୍ଯା ଭଦ୍ରେ ହରିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଃ ସୁରାମିମାମ୍। କିଂ ତ୍ଵଂ ଯାସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ମଦର୍ଥଂ ତ୍ଵମିହାଗତା ।। 20
ଅନ୍ୟମାନେ, ଭଦ୍ରା, ରାଜକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ମଦ୍ୟ ନେବେ; ତୁମେ କାହିଁକି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଶୁଭେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣେ ପାଣୌ ସୂତପୁତ୍ରଃ ପରାମୃଶତ୍। ସା ଗୃହୀତା ଵିଧୂନ୍ଵନ୍ତୀ ଭୂମୌ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଭାଜନମ୍ । ସଭାଂ ଶରଣମାଧାଵଦ୍ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ।। 21
ଏହିପରି କହି, ସୂତପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତକୁ ଛୁଇଁଲେ; ସେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ପାତ୍ରଟିକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ସଭାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଛନ୍ତି।