କେନଚିତ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ କାର୍ଯେଣ ତ୍ଵର ଶୀଘ୍ରଂ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। ଅହଂ ହି ଶରଣଂ ଦେଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍। ସମାଗମଂ ମେ ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯା ମରଣଂ ଵା ଦିଶେତି ଵୈ ।। 38
ତୁମ କିଛି କାମ ପାଇଁ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ପ୍ରିୟ କାମ କର; ମୁଁ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ସହିତ ମୋର ମିଳନ ହେଉ, ନହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁ।
ସା ତମାହ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍। ଏଷାଽହମପି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ସୁରାର୍ଥେ ତୂର୍ଣମାଦିଶେ ।। 39
ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ; ମୁଁ ଏବେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ମଦ ନେଇଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇବି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାପାତ୍ମା କୀଚକସ୍ତ୍ଵରିତଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଗତମାନସଃ ।। 40
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦୁଷ୍ଟମନ କୀଚକ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାର ମନ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଉପରେ ଲଗିଥିଲା।
କୀଚକଂ ତୁ ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣଂ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ତତ ଆହୂଯ ସଦେଷ୍ଣା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 41
କୀଚକ ତ୍ୱରାନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା ବୋଲି ଜାଣି, ସୁଦେଷ୍ଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ଡାକି ଦରବାରରେ କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯୈ କୀଚକସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ । ସୁରାମାନଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତୃଷିତାଽହଂ ଵିଲାସିନି ।। 42
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ମୋ ଖୁସି ପାଇଁ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ମଦ୍ୟ ଆଣିଦେ, ମୁଁ ତିଆରି, ମୋ ରୂପବତୀ।
ସୁଦେଷ୍ଣଯୈଵମୁକ୍ତା ସା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ନୃପାତ୍ମଜା। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଛୋକସନ୍ତପ୍ତା ନାହଂ ତତ୍ର ଵ୍ରଜାମି ଵୈଃ ।। 43
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜକୁମାରୀ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲା, କହିଲେ—'ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବିନାହିଁ।'
ସୂତପୁତ୍ରୋ ହି ମାଂ ଭଦ୍ରେ କାମାତ୍ମା ଚାଭିମନ୍ଯତେ । ନ ଗଚ୍ଛେଯମହଂ ତସ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରି ନିଵେଶନମ୍ । ତ୍ଵମେଵ ଭଦ୍ରେ ଜାନାସି ଯଥା ସ ନିରପତ୍ରପଃ ।। 44
ଭଦ୍ରେ, ସୁତପୁତ୍ର କୀଚକ ମୋତେ ଚାହେ, ତାର ମନ ଅପସନ୍ଦା; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ, ରାଜକୁମାରୀ। ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ସେ କେତେ ଲଜ୍ଜାହୀନ।
ସମଯଶ୍ଚ କୃତୋ ଭଦ୍ରେ ଯଥା ପ୍ରଥମସଂଗମେ। ତଥା ନିଵସମାନାଯାଂ ଯଥାଽହଂ ନାନ୍ଯଚାରିଣୀ ।। 45
ଭଦ୍ରେ, ପ୍ରଥମ ମିଳନରେ ଆମେ ଏକ ସମ୍ମତି କରିଥିଲୁ, ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବିନାହିଁ।
କୀଚକଶ୍ଚ ସୁକେଶାନ୍ତେ ମୂଢୋ ମଦନଗର୍ଵିତଃ । ସ ମାମିହ ଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଯତି ନିରାକୃତିମ୍। କଥଂ ନୁ ଵୈ ତତ୍ର ଗତାଂ ମର୍ଷଯେନ୍ମାମବାନ୍ଧଵାମ୍ ।। 46
ସୁନ୍ଦର କେଶ ଥିବା, ମୂଢ଼ ଏବଂ ଅହଂକାରୀ କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଅନାଥ ମହିଳା, ସେ କିପରି ମୋତେ ଦେଖି ସହିପାରିବ?
ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସନ୍ତି ତଵ ପ୍ରେଷ୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରି ଵଶାନୁଗାଃ। ଅନ୍ଯାଂ ପ୍ରେଷଯ କୈକେଯି ସଂରକ୍ଷ୍ଯାଽହମିହ ତ୍ଵଯା ।। 47
ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମର ଅନେକ ଦାସୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି; ଅନ୍ୟକୁ ପଠାଅ, କୈକେୟୀ, ଏଠାରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
କୀଚକସ୍ଯାଲଯଂ ଦେଵି ନ ଯାମି ଭଯକମ୍ପିତା। ଯଦ୍ଯଦନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ କର୍ମ କରୋମି ଚ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।। 48
ଦେବୀ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମୁଁ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ; ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି କଷ୍ଟକର କାମ ମୁଁ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ଦୈଵଯୋଗେନ କୈକଯୀ । ତାଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମାହିଷୀ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୂଯୋଽନ୍ଵଶାସତ ।। 49
ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିଚାଳରେ, କୈକେୟୀ ଭିରାଟଙ୍କ ରାଣୀ ରାଗରେ ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
କୀଚକଂ ଚୈଵ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବଲାତ୍କାରେ ଚୋଦିତା। ନାସ୍ତି ମେଽନ୍ଯା ତ୍ଵଯା ତୁଲ୍ଯା ସା ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଵ୍ରଜ ।। 50
ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, କୀଚକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ତୁମ ପରି ଦାସୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ଵେଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କିମର୍ଥଂ ମାଂ ଵିଵକ୍ଷସି। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରସ୍ଵେତି ମତ୍ପ୍ରୀତିଵଶମାଚର ।। 51
ତୁମେ ଯିବାକୁ ଅବଶ୍ୟ; କାହିଁକି ମୋ ସହ କଥା କହୁଛ? ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନି କାମ କର।
ନ ହୀଦୃଶୋ ମମ ଭ୍ରାତା କିଂ ତ୍ଵଂ ସମଭିଶଙ୍କସେ। ଉକ୍ତ୍ଵା ଚୈନାଂ ବଲାଚ୍ଚୈଵ ଵିନିଯୁଜ୍ଯ ପ୍ରଭୁତ୍ଵତଃ ।। 52
ମୋ ଭାଇ ଏପରି ନୁହେଁ; କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ? ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ଭାଜନଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାସ୍ଯୈ ସପିଧାନଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍। ଯା ସୁଜାତା ସୁଗନ୍ଧା ଚ ତାମାନଯ ସୁରାମିତି ।। 53
ସେ ଏକ ସୁନାର ଢକଣା ଥିବା ପାତ୍ର ଦେଇ, କହିଲେ—'ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଦ୍ୟ ଆଣିଦେ।'
ସା ଶଙ୍କମାନା ରୁଦତୀ ଵେପନ୍ତୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା। ଦୈଵତେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରେଭ୍ଯସ୍ତଥାଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। 54
ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ କମ୍ପିଥିବା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଜେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଽହମନ୍ଯଂ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ନାଭିଜାନାପି ମାନଵମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 55
ମୁଁ ପାର୍ଥମାନେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଜାଣିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଯଥାଽହଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଭ୍ଯୋ ନାନ୍ଯଗାମିନୀ। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 56
ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଜର କରିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଅକୀର୍ତଯତ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଧର୍ମଂ ଶକ୍ରଂ ଦିଵାକରମ୍। ମାରୁତଂ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ କୁବେରଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ ।। 1
ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।
ରୁଦ୍ରମଗ୍ନିଂ ଭଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍କନ୍ଦଂ ପୂଷଣମେଵ ଚ। ସାଵିତ୍ରୀସହିତଂ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପର୍ଯକୀର୍ତଯତ୍ ।। 2
ସେ ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଭଗ, ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ପୂଷଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମୃଗଶଵାକ୍ଷୀ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ । ଉପାତିଷ୍ଠତ ସା ସୂର୍ଯଂ ମୁହୂର୍ତମବଲା ତଦା ।। 3
ଏଭଳି, ମୃଗନୟନୀ, ସୁନ୍ଦର କମର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଠିଲେ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ବଳ ଥିଲେ।
ତଦସ୍ଯାସ୍ତନୁମଧ୍ଯାଯାଃ ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯୋଽଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍। ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ତତସ୍ତସ୍ଯା ରକ୍ଷୋ ରକ୍ଷାର୍ଥମାଦିଶତ୍ ।। 4
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେ ଶୋଭାମୟ ଦେହର ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିଲେ; ତାପରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ଦୂତକୁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ତଚ୍ଚୈନାଂ ନାଜହାତ୍ତତ୍ର ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସ୍ଵନିନ୍ଦିତାମ୍ ।। 5
ସେ ଦୂତ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ କେବେ ଛାଡି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅପରାଧ ରହିତ ରଖିଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସା ସୁକେଶାନ୍ତା ତ୍ଵରମାଣା ପୁନଃପୁନଃ । ଵିଲମ୍ବମାନା ଵିଵଶା କୀଚକସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ ।। 6
ସୁନ୍ଦର କେଶ ଥିବା ସେ ନାରୀ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ଚାଲିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅସହାୟ ଓ ବିଳମ୍ବ ହେଇ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତାଂ ମୃଗୀମିଵ ଵିତ୍ରସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂ ସମାଗତାମ୍। ଉତ୍ପପାତାସନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ନାଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵେଵ ପାରଗଃ ।। 7
କୃଷ୍ଣାକୁ ଭୟଭୀତ ମୃଗୀ ପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ, ଯେପରି ନୌକା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଜଣେ ଉଠେ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଚୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ସ କୀଚକଃ କାମମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ସୁକେଶାନ୍ତେ ସୁଵ୍ଯୁଷ୍ଟା ରଜନୀ ମମ ।। 8
କୀଚକ, ଅଭିଲାଷାରେ ମତିହରା, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦର କେଶବତୀ, ସ୍ୱାଗତ, ମୋ ରାତି ଭଲ ଗଲା।'
ସ୍ଵାମିନୀ ତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଚିରସ୍ଯ ଭଵନଂ ଶୁଭେ। କୁରୁଷ୍ଵ ଚ ମଯି ପ୍ରୀତିଂ ଵଶଂ ଚୋପାନଯସ୍ଵ ମାମ୍ ।। 9
'ଏ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛ; ମୋପାଇଁ ସ୍ନେହ ଦେଖା, ଏବଂ ମୋତେ ତୁମ ଅଧୀନ କର।'
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମେ ଭୋଗାଂସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତାନ୍। ସର୍ଵରତ୍ନମଯୀଂ ମାଲାଂ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ ହିରଣ୍ମଯେ ।। 10
'ମୋତେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କର; ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ମାଳା ଓ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ନିଅ।'
ଵାସାଂସି ଚନ୍ଦନଂ ମାଲ୍ଯଂ ଧୂପଶୁଦ୍ଧାଂ ଚ ଵାରୁଣୀମ୍। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵିହର ତ୍ଵଂ ଯଥେଚ୍ଛସି। ପ୍ରୀତ୍ଯା ମେ କୁରୁ ମଦ୍ମାକ୍ଷି ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନେ ।। 11
'ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ମାଳା, ଶୁଦ୍ଧ ଧୂପ ଓ ବାରୁଣୀ ଗ୍ରହଣ କର, ଭଦ୍ରେ, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ପରି ଉପଭୋଗ କର। ସ୍ନେହରେ, ମୋ ଆଖିରେ କୃପା କର, ପ୍ରିୟଦର୍ଶନେ।'