ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରମିତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଶୁଭମ୍। କିଂଚିତ୍କାର୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସୁରାମନ୍ନଂ ଚ କାରଯ ।। 28
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ; କିଛି ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖାଇ ମଦ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।
କୃତେ ଚାନ୍ନେ ସୁରାଯାଂ ଚ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯସି ମେ ପୁନଃ । ତାମହଂ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ମଧ୍ଵନ୍ନାର୍ଥଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍ ।। 29
ଖାଦ୍ୟ ଓ ମଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ମୋତେ ଆବେଶ କର; ତାପରେ ମୁଁ ତାକୁ ମଧୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମ ଘରକୁ ପଠାଇବି।
ତତଃ ସଂପ୍ରେଷିତାମେନାଂ ଵିଜନେ ନିରଵଗ୍ରହାମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯେଥା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଦି ସାମ ସହିଷ୍ଯତି ।। 30
ମୁଁ ତାକୁ ଏକା ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ପଠାଇବି; ତୁମେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ତାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଯଦି ସେ ମୃଦୁ କଥା ସହିପାରିବ।
ସଦ୍ଯଃ କୃତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଶେଷମତ୍ରାନୁଚିନ୍ତଯ ।। 31
ଏହି ସବୁ କାମ ଏବେ ହେଇଯିବ; ଏଠାରେ ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ତାହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ସୁଦେଷ୍ଣଯୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୀଚକଃ କାଲଚୋଦିତଃ। ତ୍ଵରମାଣଃ ପ୍ରଚକ୍ରାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ରାଜଵେଶ୍ମନଃ ।। 32
ସୁଦେଷ୍ଣା ଏପରି କହିବା ପରେ, କୀଚକ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଉପରେ ଚାଳିତ ହୋଇ, ରାଜମହଳରୁ ତ୍ୱରାତ୍ୱରି ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା।
ଆଗମ୍ଯ ଚ ଗୃହଂ ରମ୍ଯଂ ସୁରାମନ୍ନଂ ଚକାର ହ। ଅଜୈଡକଂ ଚ ସୁକୃତଂ ବହୁ ଚୋଚ୍ଚାଵଚାନ୍ମୃଗାନ୍ ।। 33
ସେ ନିଜ ଶୋଭାମୟ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମଦ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ଛୋଟ ଅନେକ ପଶୁମାନଙ୍କର ଭଲ ରାନ୍ଧା ମାଂସ ମଧ୍ୟ ରଖିଲା।
ଭକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାନ୍ବହୂଂଶ୍ଚୋଚ୍ଚାଵଚାଂସ୍ତଦା। କାରଯାମାସ କୁଶଲୈରନ୍ନପାନୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍ ।। 34
ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ, ଦକ୍ଷ ରାନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ସୁସଜ୍ଜିତ ଭାବରେ ରଖିଲା।
ତ୍ଵରାଵାନ୍କାଲପାଶେନ କଣ୍ଠେ ବଦ୍ଧଃ ପଶୁର୍ଯଥା । ନାଵବୁଧ୍ଯତ ମୂଢାତ୍ମା ମରଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।। 35
ସେ ତ୍ୱରାତ୍ୱରି କାମ କରୁଥିଲା, ଭାଗ୍ୟର ଦୂଃଖରେ ଗଳାରେ ଦୂଃଖର ଦୂର୍ବଳତାରେ ଏକ ପଶୁ ପରି ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିଲା; ତାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସିଥିବାକୁ ସେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଆନୀତାଯାଂ ସୁରାଯାଂ ତୁ କୃତେ ଚାନ୍ନେ ସୁସଂସ୍କୃତେ। କୀଚକଃ ପୁନରାଗମ୍ଯ ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 36
ମଦ ଆଣି ଦିଆଯାଇଥିଲା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା; କୀଚକ ପୁନି ଆସି ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ କଥା କହିଲା।
ମଧୁ ମାଂସଂ ଚ ବହୁଧା ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଧା କୃତାଃ। ସୁଦେଷ୍ଣେ ବ୍ରୂହି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ଯଥା ସା ମେ ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। 37
ମଦ, ମାଂସ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଇଛି; ସୁଦେଷ୍ଣା, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ କହ, ଯେ ସେ ମୋ ଘରକୁ ଆସୁ।
କେନଚିତ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ କାର୍ଯେଣ ତ୍ଵର ଶୀଘ୍ରଂ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। ଅହଂ ହି ଶରଣଂ ଦେଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍। ସମାଗମଂ ମେ ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯା ମରଣଂ ଵା ଦିଶେତି ଵୈ ।। 38
ତୁମ କିଛି କାମ ପାଇଁ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ପ୍ରିୟ କାମ କର; ମୁଁ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ସହିତ ମୋର ମିଳନ ହେଉ, ନହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁ।
ସା ତମାହ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍। ଏଷାଽହମପି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ସୁରାର୍ଥେ ତୂର୍ଣମାଦିଶେ ।। 39
ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ; ମୁଁ ଏବେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ମଦ ନେଇଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇବି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାପାତ୍ମା କୀଚକସ୍ତ୍ଵରିତଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଗତମାନସଃ ।। 40
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦୁଷ୍ଟମନ କୀଚକ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାର ମନ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଉପରେ ଲଗିଥିଲା।
କୀଚକଂ ତୁ ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣଂ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଂ ତତ ଆହୂଯ ସଦେଷ୍ଣା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 41
କୀଚକ ତ୍ୱରାନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା ବୋଲି ଜାଣି, ସୁଦେଷ୍ଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ଡାକି ଦରବାରରେ କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯୈ କୀଚକସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ । ସୁରାମାନଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତୃଷିତାଽହଂ ଵିଲାସିନି ।। 42
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ମୋ ଖୁସି ପାଇଁ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ମଦ୍ୟ ଆଣିଦେ, ମୁଁ ତିଆରି, ମୋ ରୂପବତୀ।
ସୁଦେଷ୍ଣଯୈଵମୁକ୍ତା ସା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ନୃପାତ୍ମଜା। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଛୋକସନ୍ତପ୍ତା ନାହଂ ତତ୍ର ଵ୍ରଜାମି ଵୈଃ ।। 43
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜକୁମାରୀ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲା, କହିଲେ—'ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବିନାହିଁ।'
ସୂତପୁତ୍ରୋ ହି ମାଂ ଭଦ୍ରେ କାମାତ୍ମା ଚାଭିମନ୍ଯତେ । ନ ଗଚ୍ଛେଯମହଂ ତସ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରି ନିଵେଶନମ୍ । ତ୍ଵମେଵ ଭଦ୍ରେ ଜାନାସି ଯଥା ସ ନିରପତ୍ରପଃ ।। 44
ଭଦ୍ରେ, ସୁତପୁତ୍ର କୀଚକ ମୋତେ ଚାହେ, ତାର ମନ ଅପସନ୍ଦା; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ, ରାଜକୁମାରୀ। ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ସେ କେତେ ଲଜ୍ଜାହୀନ।
ସମଯଶ୍ଚ କୃତୋ ଭଦ୍ରେ ଯଥା ପ୍ରଥମସଂଗମେ। ତଥା ନିଵସମାନାଯାଂ ଯଥାଽହଂ ନାନ୍ଯଚାରିଣୀ ।। 45
ଭଦ୍ରେ, ପ୍ରଥମ ମିଳନରେ ଆମେ ଏକ ସମ୍ମତି କରିଥିଲୁ, ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବିନାହିଁ।
କୀଚକଶ୍ଚ ସୁକେଶାନ୍ତେ ମୂଢୋ ମଦନଗର୍ଵିତଃ । ସ ମାମିହ ଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଯତି ନିରାକୃତିମ୍। କଥଂ ନୁ ଵୈ ତତ୍ର ଗତାଂ ମର୍ଷଯେନ୍ମାମବାନ୍ଧଵାମ୍ ।। 46
ସୁନ୍ଦର କେଶ ଥିବା, ମୂଢ଼ ଏବଂ ଅହଂକାରୀ କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଅନାଥ ମହିଳା, ସେ କିପରି ମୋତେ ଦେଖି ସହିପାରିବ?
ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସନ୍ତି ତଵ ପ୍ରେଷ୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରି ଵଶାନୁଗାଃ। ଅନ୍ଯାଂ ପ୍ରେଷଯ କୈକେଯି ସଂରକ୍ଷ୍ଯାଽହମିହ ତ୍ଵଯା ।। 47
ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମର ଅନେକ ଦାସୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି; ଅନ୍ୟକୁ ପଠାଅ, କୈକେୟୀ, ଏଠାରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
କୀଚକସ୍ଯାଲଯଂ ଦେଵି ନ ଯାମି ଭଯକମ୍ପିତା। ଯଦ୍ଯଦନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ କର୍ମ କରୋମି ଚ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।। 48
ଦେବୀ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମୁଁ କୀଚକଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ; ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି କଷ୍ଟକର କାମ ମୁଁ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ଦୈଵଯୋଗେନ କୈକଯୀ । ତାଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମାହିଷୀ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୂଯୋଽନ୍ଵଶାସତ ।। 49
ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିଚାଳରେ, କୈକେୟୀ ଭିରାଟଙ୍କ ରାଣୀ ରାଗରେ ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
କୀଚକଂ ଚୈଵ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବଲାତ୍କାରେ ଚୋଦିତା। ନାସ୍ତି ମେଽନ୍ଯା ତ୍ଵଯା ତୁଲ୍ଯା ସା ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଵ୍ରଜ ।। 50
ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, କୀଚକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ତୁମ ପରି ଦାସୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ଵେଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କିମର୍ଥଂ ମାଂ ଵିଵକ୍ଷସି। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରସ୍ଵେତି ମତ୍ପ୍ରୀତିଵଶମାଚର ।। 51
ତୁମେ ଯିବାକୁ ଅବଶ୍ୟ; କାହିଁକି ମୋ ସହ କଥା କହୁଛ? ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନି କାମ କର।
ନ ହୀଦୃଶୋ ମମ ଭ୍ରାତା କିଂ ତ୍ଵଂ ସମଭିଶଙ୍କସେ। ଉକ୍ତ୍ଵା ଚୈନାଂ ବଲାଚ୍ଚୈଵ ଵିନିଯୁଜ୍ଯ ପ୍ରଭୁତ୍ଵତଃ ।। 52
ମୋ ଭାଇ ଏପରି ନୁହେଁ; କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ? ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ଭାଜନଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାସ୍ଯୈ ସପିଧାନଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍। ଯା ସୁଜାତା ସୁଗନ୍ଧା ଚ ତାମାନଯ ସୁରାମିତି ।। 53
ସେ ଏକ ସୁନାର ଢକଣା ଥିବା ପାତ୍ର ଦେଇ, କହିଲେ—'ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଦ୍ୟ ଆଣିଦେ।'
ସା ଶଙ୍କମାନା ରୁଦତୀ ଵେପନ୍ତୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା। ଦୈଵତେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରେଭ୍ଯସ୍ତଥାଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। 54
ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ କମ୍ପିଥିବା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଜେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଽହମନ୍ଯଂ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ନାଭିଜାନାପି ମାନଵମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 55
ମୁଁ ପାର୍ଥମାନେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଜାଣିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଯଥାଽହଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଭ୍ଯୋ ନାନ୍ଯଗାମିନୀ। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଚକୋ ମା ଵଶଂ ନଯେତ୍ ।। 56
ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଜର କରିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, କୀଚକ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ଅଧିନ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଅକୀର୍ତଯତ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଧର୍ମଂ ଶକ୍ରଂ ଦିଵାକରମ୍। ମାରୁତଂ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ କୁବେରଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ ।। 1
ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।