କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯାସି କଲ୍ଯାଣି କୁତୋ ଵା ତ୍ଵଂ ଵରାନନେ। ପ୍ରାପ୍ତା ଵିରାଟନଗରଂ ତତ୍ତ୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶୋଭନେ ।। 12
ତୁମେ କିଏ, ଶୁଭେ? କାହାର, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଭୀରାଟଙ୍କ ସହରକୁ କିପରି ଆସିଛ, ଏହା ଠିକ୍ କହ।
ରୂପମଗ୍ର୍ଯଂ ତଥା କାନ୍ତିଃ ସୌକୁମାର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। କାନ୍ତ୍ଯା ଵିଭାତି ଵକ୍ରଂ ତେ ଶଶାଙ୍କ ଇଵ ନିର୍ମଲଂ ।। 13
ତୁମର ରୂପ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ଦୀପ୍ତି ଓ କମଳାତ୍ମକ ନରମତା ଅପୂର୍ବ। ତୁମର ମୁହଁ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୃଦୁ ଆଲୋକରେ ଚମକେ।
ନେତ୍ରେ ସୁଵିପୁଲେ ସୁଭ୍ରୁ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେଶୁଭେ। ଵାକ୍ଯଂ ତେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ପରପୁଷ୍ଟରୁତୋପମମ୍ ।। 14
ତୁମର ଆଖି ଅତି ବଡ଼ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର, ଭୃକୁଟି କମଳ ପତ୍ର ପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶୁଭେ। ତୁମର କଥା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପର ନାରୀ, ଶିକ୍ଷିତ ପକ୍ଷୀର ଗୀତ ପରି ମଧୁର।
ଏଵଂରୂପା ମଯା ନାରୀ କାଚିଦନ୍ଯା ମହୀତଲେ। ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ସୁଶ୍ରୋଣି ଯାଦୃଶୀ ତ୍ଵମନିନ୍ଦିତେ ।। 15
ମହିତଳରେ ଏପରି ନାରୀକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, ଶୁଭ୍ରା ନିତମ୍ଭ ଓ ଦୋଷହୀନ ଜନନୀ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପଦ୍ମାଲଯା କା ତ୍ଵମଥ ଭୂତିଃ ସୁମଧ୍ଯମେ। ହ୍ରୀଃ ଶ୍ରୀଃ କୀର୍ତିରଥୋ କାନ୍ତିରାସାଂ କା ତ୍ଵଂ ଵରାନନେ ।। 16
ତୁମେ କମଳରେ ବସିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ କି? କିମ୍ବା ଭୂତି, ଶୁଭ୍ରା କମର? କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି କିମ୍ବା କାନ୍ତି? ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ତୁମେ, ଶୁଭ୍ରା ମୁହଁ ଜନନୀ?
ଅତୀଵ ରୂପିଣୀ କିଂ ତ୍ଵମନଙ୍ଗଵିହାରିଣୀ। ଅତୀଵ ଭ୍ରାଜସେ ସୁଭ୍ରୁ ପ୍ରଭେଵେନ୍ଦୋରନୁତ୍ତମା ।। 17
ତୁମେ ଅତି ରୂପବତୀ; କି ତୁମେ ମଦନ ସହ ଖେଳ କରୁଛ? ଶୁଭ୍ରା ଭୃକୁଟି ଜନନୀ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛ।
ଅପି ଚେକ୍ଷଣପକ୍ଷ୍ମାଣାଂ ସ୍ଥିତଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନୋପମଂ ଶୁଭମ୍। ଦିଵ୍ଯାଂଶୁରଶ୍ମିଭିର୍ଵୃତ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯକାନ୍ତିମନୋରମମ୍ ।। 18
ତୁମର ଚକ୍ଷୁର ପାଲକ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ମଳ ଆଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଦିବ୍ୟ ରଶ୍ମିରେ ଘେରା ତୁମର ମୁହଁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵକ୍ରଚନ୍ଦ୍ରଂ ତେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଽନୁପମଯା ଯୁତମ୍। କୃତ୍ସ୍ନେ ଜଗତି କୋ ନେହ କାମସ୍ଯ ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍ ।। 19
ତୁମର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୃଦୁ ମୁହଁ, ଅପୂର୍ବ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେଖି ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଆକାଂକ୍ଷାର ଅଧୀନ ନହେବ?
ହାରାଲଂକାରଯୋଗ୍ଯୌ ତୁ ସ୍ତନୌ ଚୋଭୌ ଶୁଭୋଭନୌ । ସୁଜାତୌ ସହିତୌ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପୀନୌ ଵୃତ୍ତୌ ନିରନ୍ତରୌ ।। 20
ତୁମର ଦୁଇ ଅଂଶ, ହାର ଓ ଭୂଷଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଭଲ ଗଠିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଳାକାର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ନିକଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ।
କୁଡ୍ମଲାମ୍ବୁରୁହାକାରୌ ତଵ ସୁଭ୍ରୁ ପଯୋଧରୌ। କାମପ୍ରତୋଦାଵିଵ ମାଂ ତୁଦତଶ୍ଚାରୁହାସିନି ।। 21
ଶୁଭ୍ରା ଭୃକୁଟି ଜନନୀ, ତୁମର ଅଂଶ ଅପୁର୍ବ କୁଢ଼ମଳ କମଳ ପରି ଆକାରର; ଚମକୁଥିବା ହାସର ନାରୀ, ସେଗୁଡିକ ମୋତେ କାମନାର ଚାବୁକ ପରି ଘାତ କରେ।
ଵଲୀଵିଭଙ୍ଗଚତୁରଂ ସ୍ତନଭାରଵିନାମିତମ୍। କରାଗ୍ରସଂମିତଂ ମଧ୍ଯଂ ତଵେଦଂ ତନୁମଧ୍ଯମେ ।। 22
ତୁମର କମର, ହେ ତନୁମଧ୍ୟମେ, ବହୁତ ନିପୁଣ ଭାବରେ ଭାଜିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ଷ୍ଟନର ଭାରରେ ହେଉଥିବା ଭଙ୍ଗରେ ହେଉଛି, ଏବଂ ମୋ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳି ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଘେରିପାରିବେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚାରୁଜଘନଂ ସରିତ୍ପୁଲିନସଂନିଭମ୍। କାମଵ୍ଯାଧିରସାଧ୍ଯୋ ମାମପ୍ଯାକ୍ରାମତି ଭାମିନି ।। 23
ତୁମର ସୁନ୍ଦର କମର, ନଦୀର ଚାରୁ ପୁଲିନ ଭଳି ଦେଖି, ହେ ଭାମିନୀ, ମୋ ମନରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଭିଲାଷର ରୋଗ ଆସି ଚିପି ଧରିଛି ।
ଜଜ୍ଵାଲ ଚାଗ୍ନିମଦନୋ ଦାଵାଗ୍ନିରିଵ ନିର୍ଦଯଃ । ତ୍ଵତ୍ସଙ୍ଗମାଭିସଂକଲ୍ପଵିଵୃଦ୍ଧୋ ମାଂ ଦହତ୍ଯଯମ୍ ।। 24
ମୋ ମନରେ ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନି ଦାବାଗ୍ନି ଭଳି ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ଜଳିଉଛି, ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବା ଆଶାରେ ଏହା ଅଧିକ ଭୟାନକ ହୋଇ ମୋତେ ଜଳାଉଛି ।
ଆତ୍ମପ୍ରଦାନଵର୍ଷେଣ ସଂଗମାମ୍ଭୋଧରେଣ ଚ। ଶମଯସ୍ଵ ଵରାରୋହେ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ମନ୍ମଥାନଲମ୍ ।। 25
ହେ ଭଲ କମର ଥିବା ଜନା, ତୁମର ଆତ୍ମା ଦେବାର ବର୍ଷା ଏବଂ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବାର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳୁଥିବା ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କର ।
ମଚ୍ଚିତ୍ତୋନ୍ମାଦନକରା ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଶରୋତ୍କରାଃ। ତ୍ଵତ୍ସଙ୍ଗମାଶାନିଶିତାସ୍ତୀଵ୍ରାଃ ଶଶିନିଭାନନେ । ମହ୍ଯଂ ଵିଦାର୍ଯ ହୃଦଯମିଦଂ ନିର୍ଦଯଵେଗିତାଃ ।। 26
ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ମୋ ମନରେ ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବା ଆଶାରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାମର ଶର ମୋତେ ଉନ୍ମାଦ କରୁଛି, ଏହି ଶର ମୋ ହୃଦୟକୁ ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ବେଗରେ ଭେଦି ଯାଉଛି ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ହ୍ଯସିତାପାଙ୍ଗି ପ୍ରଚଣ୍ଡାଶ୍ଚଣ୍ଡଦାରୁଣାଃ। ଅତ୍ଯୁନ୍ମାଦସମାରମ୍ଭାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୁନ୍ମାଦକରା ମମ। ଆତ୍ମପ୍ରଦାନସଂଭୋଗୈର୍ମାମୁଦ୍ଧର୍ତୁମିହାର୍ହସି ।। 27
ହେ କଳା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜନା, ଏହି ଭୟାନକ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଶର ମୋ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅତି ଉନ୍ମାଦ ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରେମ ଜନାଇଛି; ତୁମର ଆତ୍ମା ଦେବା ଏବଂ ମିଶିବାର ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ ।
ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। କାମଂ ପ୍ରକାମଂ ସେଵ ତ୍ଵଂ ମଯା ସହ ଵିଲାସିନି ।। 28
ତୁମେ ଚମତ୍କାର ମାଳା ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛ, ସମସ୍ତ ଗହଣା ରେ ଶୋଭିତ, ହେ ଖେଳାଳି ଜନା, ମୋ ସହ ବିନୋଦରେ ଇଚ୍ଛାମତି ଲଗି ଲାଗ ।
ନାର୍ହସୀହାସୁଖଂ ଵସ୍ତୁଂ ସୁଖାର୍ହା ସୁଖଵର୍ଜିତା। ପ୍ରାପ୍ନୁହ୍ଯନୁତ୍ତମଂ ସୌଖ୍ଯଂ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ମତ୍ତଗାମିନି ।। 29
ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ହୀନ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମତ୍ତ ହାତୀର ଚାଳ ଭଳି ଚାଲିଥିବା ଜନା, ମୋତେ ଆସି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ନିଅ ।
ସ୍ଵାଦୂନ୍ଯମୃତକଲ୍ପାନି ପେଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପିବମାନା ମନୋଜ୍ଞାନି ରମମାଣା ଯଥାସୁଖମ୍ ।। 30
ହେ ମନୋହରି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ଅମୃତ ସମାନ ପାନୀୟ ପିଅ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତି ଆନନ୍ଦ କର ।
ଭୋଗୋପଚାରାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଚାପ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ପାନଂ ପିବ ମହାଭାଗେ ଭୋଗୈଶ୍ଚାନୁତ୍ତମୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। 31
ହେ ମହାଭାଗେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଗ ଓ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାନୀୟ ପିଅ ।
ଇଦଂ ହି ରୂପଂ ପ୍ରଥମଂ ତଵାନଘେ ନିରର୍ଥକଂ କେଵଲମଦ୍ଯ ଭାମିନି । ଅଧାର୍ଯମାଣା ସ୍ନଗିଵୋତ୍ତମା ଶୁଭା ନ ଶୋଭସେ ସୁନ୍ଦରି ଶୋଭନା ସତୀ ।। 32
ହେ ନିର୍ଦୋଷା, ତୁମର ଏହି ରୂପ ଆଜି ଅପରିଗଣିତ, କାରଣ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିନାହାଁ; ହେ ସୁନ୍ଦରି, ତୁମେ ଆସଲେ ଶୋଭା ପାଉଛ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଶୋଭିତ ନୁହେଁ ।
ତ୍ଯଜାମି ଦାରାନ୍ମମ ଯେ ପୁରାତନା ଭଵନ୍ତୁ ଦାସ୍ଯସ୍ତଵ ଚାରୁହାସିନି । ଅହଂ ଚ ତେ ସୁନ୍ଦରି ଦାସଵତ୍ସ୍ଥିତଃ ସଦା ଭଵିଷ୍ଯେ ଵଶଗୋ ଵରାନନେ ।। 33
ମୁଁ ମୋ ପୁରୁଣା ପତ୍ନୀମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ସେମାନେ ତୁମର ଦାସୀ ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ଚାରୁହାସିନୀ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସଦା ତୁମର ଦାସୀ ଭଳି ରହିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଅଧୀନ ରହିବି ।
ଏଵମୁକ୍ତାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ କୀଚକେନ ଦୁରାତ୍ମନା । ଦ୍ରୌପଦୀ ତମୁଵାଚେଦଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଵେଷଧାରିଣୀ ।। 1
ଏଭଳି କିଚକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ, ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ ବେଶରେ ଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅପ୍ରାର୍ଥନୀଯାମିହଂ ମାଂ ସୂତପୁତ୍ରାଭିମନ୍ଯସେ। ନିହୀନଵର୍ଣାଂ ସୈରେନ୍ଧ୍ରୀଂ ବୀଭତ୍ସାଂ କେଶକାରିଣୀମ୍ ।। 2
ସୁତପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଚାହୁଛ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅପ୍ରାର୍ଥନୀୟ; ମୁଁ ନିମ୍ନ ଜାତି, ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅପ୍ରୀତିକର, ଚୁଲ ଅସ୍ଥିର ।
ପରଦାରାଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ଯୁକ୍ତଂ ତଵ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଦଯିତାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ଦାରା ଧର୍ମଂ ସମନୁଚିନ୍ତଯ ।। 3
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷର ଜନା, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ; ଏବେ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ । ପତ୍ନୀମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ; ଧର୍ମ ବିଚାର କର ।
ପରଦାରେ ନ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜାତୁ କାର୍ଯା କଥଂଚନ । ଵିଵର୍ଜନଂ ହ୍ଯକାର୍ଯାଣାମେତତ୍ସୁପୁରୁଷଵ୍ରତମ୍ ।। 4
ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷର ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅନୁଚିତ କାମର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏହା ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କ ନୀତି ।
ମିଥ୍ଯାଭିଗୃଧ୍ନୋ ହି ନରଃ ପାପାତ୍ମା ମୋହମାସ୍ଥିତଃ । ଅଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଧୋରଂ ମହଦ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଭଯମ୍ ।। 5
ଯେ ପୁରୁଷ ଅପଥରେ ଆଶା କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖେ, ଭ୍ରମରେ ରହେ, ସେ ଭୟାନକ ଅପମାନ ଏବଂ ବଡ ଭୟ ପାଇପାରେ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯା କୀଚକଃ କାମମୋହିତଃ। ଜାନନ୍ନପି ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନେ ।। 6
ସାଇରନ୍ଧ୍ରୀ ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, କିଚକ ଅଭିଲାଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଜଣିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷର ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି ରହିଲେ ।
ଦୋଷାନ୍ବହୂନ୍ପ୍ରାଣହରାନ୍ସର୍ଵଲୋକଵିଗର୍ହିତାନ୍ । ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଦ୍ରୌପଦୀମଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।। 7
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା ସେ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ ପ୍ରାଣ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଅନେକ ଦୋଷ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲା।
ନାର୍ହସ୍ଯେଵଂ ଵରାରୋହେ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୁଂ ଵରାନନେ । ମାଂ ମନ୍ମଥସମାଵିଷ୍ଟଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଚାରୁହାସିନି ।। 8
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ମଧୁର ହାସିଥିବା ତୁମେ, ଏପରି ଭାବେ ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ।