ଏଵଂ ସ ସୁବହୂନ୍ମଲ୍ଲାନ୍ପୁରୁଷାଂଶ୍ଚ ମହାବଲାନ୍ । ଵିନିଘ୍ନନ୍ମତ୍ସ୍ଯରାଜସ୍ଯ ପ୍ରୀତିମାହରଦୁତ୍ତମାମ୍ ।। 55
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ବହୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ଲ ଓ ପୁରୁଷମାନେକୁ ହରାଇ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଯଦାଽସ୍ଯ ତୁଲ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋ ନ କଶ୍ଚିତତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ । ତତୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଶ୍ଚ ସିଂହୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିରଦୈଶ୍ଚାପ୍ଯଯୋଧଯତ୍ ।। 56
ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ପୁରୁଷ ମିଳିଲାନି, ସେତେବେଳେ ସେ ବାଘ, ସିଂହ ଓ ହାତୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିରାଟେନ ପ୍ରଦତ୍ତାନି ଚିତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ସ୍ଥିତେଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଜଗ୍ମିଵାନ୍ ।। 57
ବିରାଟ ରାଜା ଥିବା ପୁରୁଷମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଲଂକୃତ ଉପହାର ଦେଲେ; ଧନ ବଣ୍ଟିଦେଇ, ସେ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁନରନ୍ତଃପୁରଗତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଵୃକୋଦରଃ। ଯୋଧ୍ଯତେ ସ ଵିରାଟସ୍ଯ ଗଜୈଃ ସିଂହୈର୍ମହାବଲୈଃ ।। 58
ପୁନି ଭୀମ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଟଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଓ ସିଂହମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ବୀଭତ୍ସୁରପି ଗୀତେନ ନୃତ୍ତେନାପି ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଵିରାଟଂ ତୋଷଯାମାସ ସର୍ଵାଶ୍ଚାନ୍ତଃପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। 59
ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିରାଟ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ଅଶ୍ଵୈର୍ଵିନୀତୈର୍ଜଵନୈସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ସମାଗତଃ। ତୋପଯାମାସ ରାଜାନଂ ନକୁଲୋ ନୃପସତ୍ତମମ୍। ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦେଯଂ ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ପ୍ରୀତୋ ରାଜା ଧନଂ ବହୁ ।। 60
ନକୁଳ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଦ୍ରୁତ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ଆଣି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମହାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ; ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଲେ।
ଵିନୀତାନ୍ଵୃପଭାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହଦେଵସ୍ଯ ଚାଭିତଃ। ଧନଂ ଦଦୌ ବହୁଵିଧଂ ଵିରାଟଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ।। 61
ସହଦେବ ଆଣିଥିବା ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ଦେଖି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିରାଟ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧନ ଦାନ କଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନ୍ମହାରଥାନ୍ । ନାତିପ୍ରୀତମନା ରାଜନ୍ନିଶ୍ଵାସପରମାଽଭଵତ୍ ।। 62
ଦ୍ରୌପଦୀ ସେ ସମସ୍ତ ମହାରଥୀମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା, ମନରେ ବିଶେଷ ଖୁସି ହେଲେନି, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ । କର୍ମାଣି ତସ୍ଯ କୁର୍ଵାଣା ଵିରାଟନୃପତେସ୍ତଦା ।। 63
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହି, ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିଲେ।
ଵସମାନେଷୁ ପାର୍ଥେଷୁ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ନଗରେ ତଦା। ମହାରଥେଷୁ ଚ୍ଛନ୍ନେଷୁ ମାସା ଦଶ ସମାଯଯୁଃ ।। 1
ସେ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମତ୍ସ୍ୟ ନଗରରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ; ଏଭଳି ମହାରଥୀମାନେ ଲୁଚି ରହି ଦଶ ମାସ କଟାଇଦେଲେ।
ଯାଜ୍ଞସେନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ତୁ ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତୀ ଵିଶାଂପତେ । ଆଵସତ୍ପରିଚାରାର୍ହା ସୁଦୁଃଖଂ ଜନମେଜଯ ।। 2
ଯାଜ୍ଞସେନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ହେ ରାଜା, ସେଠି ସେବାଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ।
ତଥା ଚରନ୍ତୀ ପାଞ୍ଚାଲୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଯା ନିଵେଶନେ। ତା ଦେଵୀଂ ତୋପଯାମାସ ତଥା ଚାନ୍ତଃପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। 3
ଏଭଳି ଭାବେ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ଗୃହରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ଷେ ଗତପ୍ରାଯେ କୀଚକସ୍ତୁ ମହାବଲଃ। ସେନାପତିର୍ଵିରାଟସ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍ ।। 4
ବର୍ଷଟି ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ମହାବଳୀ କୀଚକ, ଭୀରାଟଙ୍କ ସେନାପତି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଗର୍ଭାଯାଂ ଚରନ୍ତୀଂ ଦେଵତାମିଵ । କୀଚକଃ କାମଯାମାସ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ ।। 5
ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଦେବୀ ପରି ଚାଲିଥିବା ତାକୁ ଦେଖି, କୀଚକ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ, ଭଲପାଇବାର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ।
ସ ତୁ କାମାଗ୍ନିସଂତପ୍ତଃ ସୁଦେଷ୍ଣାମଭିଗମ୍ଯ ଵୈ। ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ସେନାନୀରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। 6
କାମନାର ଅଗ୍ନିରେ ତପି, କୀଚକ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ହସିଥିବା ସେନାପତି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନେଯଂ ମଯା ଜାତୁ ପୁରେହ ଦୃଷ୍ଟା ରାଜ୍ଞୀ ଵିରାଟସ୍ଯ ନିଵେଶନେ ଶୁଭା। ରୂପେଣ ଚୋନ୍ମାଦଯତୀଵ ମାଂ ଭୃଶଂ ଗନ୍ଧେନ ଜାତା ମଦିରେଵ ଭାମିନୀ ।। 7
ଭୀରାଟଙ୍କ ରାଜପାଳେ କିମ୍ବା ଏହି ସହରରେ, ଏପରି ଶୁଭ୍ରା ଜନନୀକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି; ତାଙ୍କ ରୂପ ମୋତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ମଦ ପରି ମୋତେ ମତାଳ କରେ।
କା ଦେଵରୂପା ହୃଦଯଂଗମା ଶୁଭେ ହ୍ଯାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ କସ୍ଯ କୁତୋତ୍ର ଶୋଭନେ। ଚିତ୍ତଂ ହି ନିର୍ମଥ୍ଯ କରୋତି ମାଂ ଵଶେ ନ ଚାନ୍ଯଦତ୍ରୌପଧମସ୍ତି ମେ ମତମ୍ ।। 8
ଏହି ଦେବୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜନନୀ କିଏ? ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି। ଶୁଭେ, ତୁମେ କାହାର, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ସତ୍ୟ କହ। ତାଙ୍କ ମୋ ଚିତ୍ତକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିଛନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ଅପରାଧ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ଅହୋ ତଵେଯଂ ପରିଚାରିକା ଶୁଭା ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରରୂପା ପ୍ରତିଭାତି ମାମିଯମ୍। ଅଯୁକ୍ତରୂପଂ ହି କରୋତି କର୍ମ ତେ ପ୍ରଶାସ୍ତୁ ମାଂ ଯଚ୍ଚ ମମାସ୍ତି କିଂଚନ ।। 9
ଆହା, ଏହି ତୁମର ଶୁଭ୍ରା ପରିଚାରିକା, ତାଙ୍କ ରୂପ ଏତେ ନବୀନ ଦେଖାଯାଉଛି, ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଯେଉଁ କାମ କରାଯାଉଛି, ଏହା ଅନୁଚିତ। ମୋତେ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ଦୟାକରି ଦିଅ, ତାଙ୍କ ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ।
ପ୍ରଭୂତନାଗାଶ୍ଵରଥଂ ମହାଜନଂ ସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ବହୁପାନଯୋଜନମ୍। ମନୋହରଂ କାଞ୍ଚନଚିତ୍ରଭୂଷଣଂ ଗୃହଂ ମହଚ୍ଛୋଭଯତାମିଯଂ ମମ ।। 10
ଅନେକ ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଥିବା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ମୋର ବଡ଼ ଘରକୁ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଉ।
ତତଃ ସୁଦେଷ୍ଣାମନୁମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୀଚକସ୍ତତଃ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ନରାଧିପାତ୍ମଜାମ୍। ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣାମଭିସାନ୍ତ୍ଵଯଂସ୍ତଦା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରକନ୍ଯାମିଵ ଜମ୍ବୁକୋ ଵନେ ।। 11
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କୀଚକ ନରାଧିପତିଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ମନ ଭଲ କରିବା କଥା କହିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିଂହର ଝିଅକୁ ଶିଆଳ ଆଗକୁ ଯାଏ।
କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯାସି କଲ୍ଯାଣି କୁତୋ ଵା ତ୍ଵଂ ଵରାନନେ। ପ୍ରାପ୍ତା ଵିରାଟନଗରଂ ତତ୍ତ୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶୋଭନେ ।। 12
ତୁମେ କିଏ, ଶୁଭେ? କାହାର, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଭୀରାଟଙ୍କ ସହରକୁ କିପରି ଆସିଛ, ଏହା ଠିକ୍ କହ।
ରୂପମଗ୍ର୍ଯଂ ତଥା କାନ୍ତିଃ ସୌକୁମାର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। କାନ୍ତ୍ଯା ଵିଭାତି ଵକ୍ରଂ ତେ ଶଶାଙ୍କ ଇଵ ନିର୍ମଲଂ ।। 13
ତୁମର ରୂପ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ଦୀପ୍ତି ଓ କମଳାତ୍ମକ ନରମତା ଅପୂର୍ବ। ତୁମର ମୁହଁ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୃଦୁ ଆଲୋକରେ ଚମକେ।
ନେତ୍ରେ ସୁଵିପୁଲେ ସୁଭ୍ରୁ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେଶୁଭେ। ଵାକ୍ଯଂ ତେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ପରପୁଷ୍ଟରୁତୋପମମ୍ ।। 14
ତୁମର ଆଖି ଅତି ବଡ଼ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର, ଭୃକୁଟି କମଳ ପତ୍ର ପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶୁଭେ। ତୁମର କଥା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପର ନାରୀ, ଶିକ୍ଷିତ ପକ୍ଷୀର ଗୀତ ପରି ମଧୁର।
ଏଵଂରୂପା ମଯା ନାରୀ କାଚିଦନ୍ଯା ମହୀତଲେ। ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ସୁଶ୍ରୋଣି ଯାଦୃଶୀ ତ୍ଵମନିନ୍ଦିତେ ।। 15
ମହିତଳରେ ଏପରି ନାରୀକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, ଶୁଭ୍ରା ନିତମ୍ଭ ଓ ଦୋଷହୀନ ଜନନୀ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପଦ୍ମାଲଯା କା ତ୍ଵମଥ ଭୂତିଃ ସୁମଧ୍ଯମେ। ହ୍ରୀଃ ଶ୍ରୀଃ କୀର୍ତିରଥୋ କାନ୍ତିରାସାଂ କା ତ୍ଵଂ ଵରାନନେ ।। 16
ତୁମେ କମଳରେ ବସିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ କି? କିମ୍ବା ଭୂତି, ଶୁଭ୍ରା କମର? କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି କିମ୍ବା କାନ୍ତି? ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ତୁମେ, ଶୁଭ୍ରା ମୁହଁ ଜନନୀ?
ଅତୀଵ ରୂପିଣୀ କିଂ ତ୍ଵମନଙ୍ଗଵିହାରିଣୀ। ଅତୀଵ ଭ୍ରାଜସେ ସୁଭ୍ରୁ ପ୍ରଭେଵେନ୍ଦୋରନୁତ୍ତମା ।। 17
ତୁମେ ଅତି ରୂପବତୀ; କି ତୁମେ ମଦନ ସହ ଖେଳ କରୁଛ? ଶୁଭ୍ରା ଭୃକୁଟି ଜନନୀ, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛ।
ଅପି ଚେକ୍ଷଣପକ୍ଷ୍ମାଣାଂ ସ୍ଥିତଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନୋପମଂ ଶୁଭମ୍। ଦିଵ୍ଯାଂଶୁରଶ୍ମିଭିର୍ଵୃତ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯକାନ୍ତିମନୋରମମ୍ ।। 18
ତୁମର ଚକ୍ଷୁର ପାଲକ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ମଳ ଆଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଦିବ୍ୟ ରଶ୍ମିରେ ଘେରା ତୁମର ମୁହଁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵକ୍ରଚନ୍ଦ୍ରଂ ତେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଽନୁପମଯା ଯୁତମ୍। କୃତ୍ସ୍ନେ ଜଗତି କୋ ନେହ କାମସ୍ଯ ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍ ।। 19
ତୁମର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୃଦୁ ମୁହଁ, ଅପୂର୍ବ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେଖି ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଆକାଂକ୍ଷାର ଅଧୀନ ନହେବ?
ହାରାଲଂକାରଯୋଗ୍ଯୌ ତୁ ସ୍ତନୌ ଚୋଭୌ ଶୁଭୋଭନୌ । ସୁଜାତୌ ସହିତୌ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପୀନୌ ଵୃତ୍ତୌ ନିରନ୍ତରୌ ।। 20
ତୁମର ଦୁଇ ଅଂଶ, ହାର ଓ ଭୂଷଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଭଲ ଗଠିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଳାକାର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ନିକଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ।
କୁଡ୍ମଲାମ୍ବୁରୁହାକାରୌ ତଵ ସୁଭ୍ରୁ ପଯୋଧରୌ। କାମପ୍ରତୋଦାଵିଵ ମାଂ ତୁଦତଶ୍ଚାରୁହାସିନି ।। 21
ଶୁଭ୍ରା ଭୃକୁଟି ଜନନୀ, ତୁମର ଅଂଶ ଅପୁର୍ବ କୁଢ଼ମଳ କମଳ ପରି ଆକାରର; ଚମକୁଥିବା ହାସର ନାରୀ, ସେଗୁଡିକ ମୋତେ କାମନାର ଚାବୁକ ପରି ଘାତ କରେ।