ମହାକାଯା ମହାଵୀର୍ଯାଃ କାଲକେଯା ଇଵାସୁରାଃ। ଵୀର୍ଯୋନ୍ମତ୍ତା ବଲୋଦଗ୍ରା ରାଜ୍ଞା ସମଭିପୂଜିତାଃ ।। 15
ସେମାନେ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାଳକେୟ ଦାନବମାନଙ୍କ ପରି; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶୂର, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ସିଂହସ୍କନ୍ଧକଟିଗ୍ରୀଵାଃ ସ୍ଵଵଦାତା ମନସ୍ଵିନଃ। ଅସକୃଲ୍ଲବ୍ଧଲକ୍ଷାସ୍ତେ ରଙ୍ଗେ ପାର୍ଥିଵସନ୍ନିଧୌ ।। 16
ସିଂହ ପରି ଶୋଉଠ, କଟି ଓ ଗଳା, ଧଳା ଚାମ ଓ ଉତ୍ତମ ମନ; ଏମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ଥର ଇନାମ ଜିତିଥିଲେ।
ତେଷାମେକୋ ମହାନାସୀତ୍ସର୍ଵମଲ୍ଲାନଥାହ୍ଵଯତ୍। ଵ୍ଯାଵଲ୍ଗମାନୋ ଦଦୃଶେ ଗର୍ଜିତୋଦ୍ଗତିଭିଃ ସ୍ଥିତଃ ।। 17
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପହେଲା ସବୁକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲା; ସେ ଦେଖାଗଲା ଦଳି ଦଳି, ଗର୍ଜନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚଳାଚଳ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭା।
ଵିତ୍ରସ୍ତମନସଃ ସର୍ଵେ ମଲ୍ଲାସ୍ତେ ହତଚେତସଃ । ଅଵାଙ୍ଭୁଖାଶ୍ଚ ଭୀତାଶ୍ଚ ମଲ୍ଲାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିଚେତସଃ ।। 18
ସମସ୍ତ ପହେଲାନମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ, ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; କିଛି ନିମ୍ନମୁଖ ଓ ଭୟରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ଥିର ଓ ହତାଶ।
ଵ୍ଯସୁତ୍ଵମପରେ ଚୈଵ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ପ୍ରତିଵିହ୍ଵଲାଃ। ଗାଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମଥେଚ୍ଛନ୍ତି ଖଂ ଗନ୍ତୁମିଵ ଚୋତ୍ଥିତାଃ ।। 19
କିଛି ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଭୂମିକୁ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିମ୍ବା ଆକାଶକୁ ଉଡିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ତ୍ରସ୍ତାଃ ଶାନ୍ତା ଵିଷଣାଙ୍ଗା ନିଃଶବ୍ଦଂ ଵିହ୍ଵଲେକ୍ଷଣାଃ । ଵିରାଟରାଜମଲ୍ଲାସ୍ତେ ଭଗ୍ନଦର୍ପା ହତପ୍ରଭାଃ ।। 20
ଭୟଭିତ, ଶାନ୍ତ, ଶରୀର ନିରୁତ୍ସାହ, ନିର୍ବାକ ଓ ଚିନ୍ତିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ପହେଲାମାନେ ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗି ଓ ତେଜ ହରାଇ ଉଭା ରହିଲେ।
ମଲ୍ଲେନ୍ଦ୍ରନିହତାଃ ସର୍ଵେ ନ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଵଦନ୍ତି ତେ। ମଲ୍ଲ ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମଲ୍ଲାଂସ୍ରସ୍ତାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚହ ।। 21
ପହେଲାନମାନେ ପହେଲାମାନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପହେଲା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପତିତ ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି କଥା କହିଲେ।
ଆଗତଂ ମଲ୍ଲରାଜଂ ମାଂ କୃତ୍ସ୍ନେ ପୃଥିଵିମଣ୍ଡଲେ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ଵିଦ୍ଧି ଭୂପତେ ।। 22
ରାଜା, ଜାଣି ରଖ, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପହେଲାମାନ୍ତର ରାଜା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଦଳ ସହିତ ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ମଲ୍ଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵିରାଟୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମଲ୍ଲାଂସ୍ତ୍ରସ୍ତାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ ।। 23
ପହେଲାମାନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ବିରାଟ ଭୟଭିତ ପହେଲାମାନେକୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ କୋ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ତିମାନ୍ନରଃ ।। 24
ଏହି ପହେଲା ସହ କେଉଁ ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଵିରାଟେନ ସର୍ଵେ ମଲ୍ଲା ଵିଶାଂପତେ । ତୂଷ୍ଣୀମାସଂସ୍ତତୋ ରାଜା କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟ ଉଵାଚ ହ ।। 25
ବିରାଟ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପହେଲା ଚୁପ ରହିଲେ; ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଭରି କଥା କହିଲେ।
ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ଵେତନାନ୍ଯେପାଂ ମଲ୍ଲାନାଂ ହାରଯାମ୍ଯହମ୍। ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଽଵାଦୀଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯପତେର୍ଵଚଃ ।। 26
ମୁଁ ଏହି ପହେଲାମାନେର ଗ୍ରାମ ଓ ଦରମା ନେଇ ନେବି; ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ।
ଅସ୍ତି ମଲ୍ଲୋ ମହାରାଜ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ନୋତି ଭୂପତେ ।। 27
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଦେଖିଛି ଏକ ପହେଲା, ଯିଏ ଏହି ପହେଲା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଭୂମିପତି।
ଯୋସୌ ମଲ୍ଲୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ପୂର୍ଵଂ ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ପୁରେ। ସୋଯଂ ମଲ୍ଲୋ ଵସତ୍ଯେପ ରାଜଂସ୍ତଵ ମହାନସେ ।। 28
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହରେ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ସେ ପହେଲା, ଏବେ ତୁମର ରାଜ ରସୋଇଘରରେ ରହୁଛି, ରାଜା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯକ୍ତମାହେତି ପାର୍ଥିଵଃ। ସୋପ୍ଯଥାହୂଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମଲ୍ଲେନ ସଂପ୍ରତି ।। 29
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଶାଇଲେ—'ଏହି ପହେଲାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକି ଆଣ।'
ଭୀମସେନୋ ଵିରାଟେନ ଆହୂତଶ୍ଚୋଦିତସ୍ତଥା। ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ନୋମି ଭୂପତେ ।। 30
ଭୀମସେନ, ବିରାଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକାଯାଇ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ—'ରାଜା, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ।'
ନରେନ୍ଦ୍ର ତେ ପ୍ରଭାଵେନ ଶ୍ରିଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଶାସନାତ୍। ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ନୁଯାମ୍ ।। 31
ରାଜା, ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶ୍ରୀ ଓ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ଏହି ପହଳାନ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରକୃତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶ୍ରିଯା ତଵ ଵିଶାଂପତେ। ମହାଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତଂ ମଲ୍ଲଂ ପାତଯାମ୍ଯହମ୍ ।। 32
ଏହି ପହଳା ଯୁଦ୍ଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ବୋଲି ଜାଣି, ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ଏହି ପହଳାକୁ ପରାଜିତ କରିବି।
ଚୋଦିତୋ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ମଲ୍ଲମାହୂଯ ମଣ୍ଡଲେ। ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୋ ଵୀରୋ ରେଣୁଂ ସଂମୃଜ୍ଯ ହସ୍ତଯୋଃ। ମତ୍ତୋ ଗଜ ଇଵାନ୍ଯଂ ତୁ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ।। 33
ଭୀମସେନ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ପହଳାକୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଡାକିଲେ; ସେ ନିଜ ହାତରେ ଧୂଳି ଲଗାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯିବା ପରି।
ଅଥ ସୂଦେନ ତଂ ମଲ୍ଲଂ ଯୋଧଯାମାସ ମତ୍ସ୍ଯରାଟ୍ର ।। 34
ତାପରେ ରଥୀର ଆଜ୍ଞାରେ, ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ଏହି ପହଳାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
ନୋଦ୍ଯମାନସ୍ତଦା ଭୀମୋ ଦୁଃଖେନେଵାକରୋନ୍ମତିମ୍। ନ ହି ଶକ୍ନୋମ୍ଯଶକ୍ତୋପି ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୁଂ ନରାଧିପଂ ।। 35
ସେ ସମୟରେ, ଭୀମ ଉତ୍ସାହରେ ଉଠିଲେନି, ମନରେ ଅସୁବିଧା ଭାବି, ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ନାକାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ନଥିଲା।
ତତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶାର୍ଦୂଲଶିଥିଲଂ ଚରନ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାରଙ୍ଗଂ ଵିରାଟମଭିହର୍ଷଯନ୍ ।। 36
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ଭୀମ ମହାରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିରାଟ ରାଜାକୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ବଵନ୍ଧ କକ୍ଷାଂ କୌନ୍ତେଯସ୍ତତଃ ସଂହର୍ଷଯଞ୍ଜନମ୍ । ତତସ୍ତୁ ଵୃତ୍ରସଙ୍କାଶଂ ଭୀମୋ ମଲ୍ଲଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍ ।। 37
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ନିଜ କକ୍ଷା ପଟି ନିଁହି, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଜଗାଇଲେ; ଭୀମ, ବୃତ୍ର ସମ୍ମୁଖୀନ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ପହଳାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
ଜୀମୂତଂ ନାମ ତଂ ତତ୍ର ମଲ୍ଲପ୍ରଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମମ୍ । କକ୍ଷେ ମଲ୍ଲଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଥ ନନାଦ ବହୁ ସିଂହଵତ୍ ।। 38
ସେଠାରେ, ଜୀମୂତ ନାମକ ପହଳା, ଯାହା ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୀମ ତାଙ୍କୁ କକ୍ଷାରେ ଧରି, ସିଂହ ପରି ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତାଵୁଭୌ ସୁମହୋତ୍ସାହାଵୁଭୌ ଭୀମପରାକ୍ରମୌ । ମତ୍ତାଵିଵ ମହାକାଯୌ ଵାରଣୌ ଷଷ୍ଠିହାଯନୌ ।। 39
ଉଭୟେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୀମଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ; ଦୁଇ ମଦମସ୍ତ ଛଉ ବର୍ଷର ହାତୀ ପରି ଦେହରେ ଏକାଉ।
ତତସ୍ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ବାହୁଯୁଦ୍ଧଂ ସମୀଯତୁ। ଵୀରୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ ।। 40
ତାପରେ, ଦୁଇ ଜଣ ନରବାଘ, ଜୟ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ, ଦୁଇ ନାୟକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସାହରେ, ହାତେ ହାତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଗଲେ।
ଉଭୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୌ ବଲେନାତିବଲାଵୁଭୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ ।। 41
ଉଭୟେ ଅତି ଖୁସି, ଦୁଇ ଜଣ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏକାଉ ଅନ୍ୟର ଦୁର୍ବଳତା ଖୋଜୁଥିଲେ, ଏକାଉ ଅନ୍ୟକୁ ପରାଜିତ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।
କୃତପ୍ରତିକୃତୈଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସୁସଙ୍କଟୈଃ। ସନ୍ନିପାତାଵଧୂତୈଶ୍ଚ ପ୍ରମାଥୋନ୍ମଥନୈସ୍ତଥା ।। 42
କୌଶଳ ଓ ଜଟିଳ ହାତ ଚଳାପାଇଁ, ଧରା, ମୁଡି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫିଙ୍ଗା ଦେଇ, ଦୁଇ ଜଣ ଏକାଉ ଅନ୍ୟକୁ ଜୋରଦାର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କ୍ଷେପଣୈର୍ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚୈଵ ଵରାହୋଦ୍ଧୂତନିସ୍ସ୍ଵନୈଃ। ତଲୈର୍ଵଜ୍ରନିପାତୈଶ୍ଚ ପ୍ରସୃଷ୍ଟାଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। 43
ଫିଙ୍ଗିବା, ମୁଷ୍ଟିରେ ବନ୍ଦର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ, ଥପ୍ପଡରେ ବଜ୍ର ପରି ଆଘାତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘାଁରେ, ଦୁଇ ଜଣ ଏକାଉ ଅନ୍ୟକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଶଲାକାନଖପାତୈଶ୍ଚ ପାଦୋଦ୍ଧୂତୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ । ଜାନୁଭିଶ୍ଚାଶ୍ମନିର୍ଘୋଷୈଃ ଶିରୋଭିଶ୍ଚାଵଘଟ୍ଟନୈଃ ।। 44
ଉଙ୍ଗୁଳି ଓ ନଖର ଆଘାତ, କଠୋର ପାଦ ଘାଁ, ଗୁଟିରେ ପାଥର ଶବ୍ଦ ପରି ଆଘାତ, ମୁଣ୍ଡରେ ଟକ୍କର ଦେଇ, ଦୁଇ ଜଣ ଏକାଉ ଅନ୍ୟକୁ ମାରିଲେ।