ଅଜ୍ଞାତଂ ଚ ଵିରାଟସ୍ଯ ଵିଜିତ୍ଯ ଵସୁ ଧର୍ମରାଟ୍। ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଯଥେଷ୍ଟଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 5
ବିରାଟଙ୍କୁ ଅଜଣା ରହି, ଧର୍ମରାଜ ଧନ ଜିତି, ଚାହିଁଲେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି।
ଭୀମସେନୋପି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଅତିସୃଷ୍ଟାନି ମତ୍ସ୍ଯେନ ଵିକ୍ରୀଣନ୍ନିଵ ଭ୍ରାତୃଷୁ ।। 6
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇ, ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ପରି, ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିଲେ।
ଵାସାଂସି ପରିଜୀର୍ଣାନି ଲବ୍ଧାନ୍ଯନ୍ତଃପୁରେଽର୍ଜୁନଃ । ଵିକ୍ରୀଣନ୍ନିଵ ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 7
ଅର୍ଜୁନ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ପୁରୁଣା ପୋଷାକ ନେଇ, ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଇଥିଲେ।
ନକୁଲୋପି ଧନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା କୃତେ କର୍ମଣି ଵାଜିନାମ୍। ତୁଷ୍ଟେ ତସ୍ମିନ୍ନରପତୌ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 8
ନକୁଳ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ କାମ କରି ଧନ ପାଇ, ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ଧନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଇଥିଲେ।
ସହଦେଵୋପି ଗୋପାନାଂ ଵେଷମାସ୍ଥାଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଘୃତଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 9
ସହଦେବ ଗୋପର ଭୂମିକା ନେଇ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ଘି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଇଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣା ତୁ ସର୍ଵାନ୍ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତାନ୍ନିରୀକ୍ଷନ୍ତୀ ତପସ୍ଵିନୀ । ଯଥା ପୁନରଵିଜ୍ଞାତା ତଥା ଚରତି ଭାମିନୀ ।। 10
କୃଷ୍ଣା, ତପସ୍ୱିନୀ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏପରି ଚାଲିଥିଲେ ଯେ, ନିଜ ପରିଚୟ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ।
ଏଵଂ ସଂଭାଵଯନ୍ତସ୍ତେ ତଦାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମହାରଥାଃ। ଵିରାଟନଗରେ ଚେରୁଃ ପୁନର୍ଗର୍ଭଧୃତା ଇଵ ।। 11
ଏପରି, ଏହି ମହାରଥୀମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ବିରାଟଙ୍କ ନଗରରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଯେପରି ଗୁପ୍ତ ଗର୍ଭ ରଖିଥିବା।
ସାଶଙ୍କା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭଯାତ୍ପାଣ୍ଡୁସୁତାସ୍ତଦା । ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାସ୍ତଦା କୃଷ୍ଣାମୂପୁଶ୍ଛନ୍ନା ନରାଧିପ ।। 12
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଭୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ଓ ନରାଧିପ।
ଅଥ ମାସେ ଚତୁର୍ଥେ ତୁ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ମହୋତ୍ସଵଃ। ଆସୀତ୍ସମୃଦ୍ଧୋ ମତ୍ସ୍ଯେଷୁ ପୁରୁଷାଣାଂ ସୁସଂମତଃ ।। 13
ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉତ୍ସବ ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶରେ ବଡ଼ ଧାମାଳ ହେଲା, ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଆଦର କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ମଲ୍ଲାଃ ସମାପେତୁର୍ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ରାଜନ୍ସହସ୍ରଶଃ ।। 14
ସେଠାରେ ଦିଗଦିଗରୁ ହଜାର-ହଜାର ପହେଲାନମାନେ ଏକଠା ହେଲେ, ରାଜା।
ମହାକାଯା ମହାଵୀର୍ଯାଃ କାଲକେଯା ଇଵାସୁରାଃ। ଵୀର୍ଯୋନ୍ମତ୍ତା ବଲୋଦଗ୍ରା ରାଜ୍ଞା ସମଭିପୂଜିତାଃ ।। 15
ସେମାନେ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାଳକେୟ ଦାନବମାନଙ୍କ ପରି; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶୂର, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ସିଂହସ୍କନ୍ଧକଟିଗ୍ରୀଵାଃ ସ୍ଵଵଦାତା ମନସ୍ଵିନଃ। ଅସକୃଲ୍ଲବ୍ଧଲକ୍ଷାସ୍ତେ ରଙ୍ଗେ ପାର୍ଥିଵସନ୍ନିଧୌ ।। 16
ସିଂହ ପରି ଶୋଉଠ, କଟି ଓ ଗଳା, ଧଳା ଚାମ ଓ ଉତ୍ତମ ମନ; ଏମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ଥର ଇନାମ ଜିତିଥିଲେ।
ତେଷାମେକୋ ମହାନାସୀତ୍ସର୍ଵମଲ୍ଲାନଥାହ୍ଵଯତ୍। ଵ୍ଯାଵଲ୍ଗମାନୋ ଦଦୃଶେ ଗର୍ଜିତୋଦ୍ଗତିଭିଃ ସ୍ଥିତଃ ।। 17
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପହେଲା ସବୁକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲା; ସେ ଦେଖାଗଲା ଦଳି ଦଳି, ଗର୍ଜନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚଳାଚଳ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭା।
ଵିତ୍ରସ୍ତମନସଃ ସର୍ଵେ ମଲ୍ଲାସ୍ତେ ହତଚେତସଃ । ଅଵାଙ୍ଭୁଖାଶ୍ଚ ଭୀତାଶ୍ଚ ମଲ୍ଲାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିଚେତସଃ ।। 18
ସମସ୍ତ ପହେଲାନମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ, ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; କିଛି ନିମ୍ନମୁଖ ଓ ଭୟରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ଥିର ଓ ହତାଶ।
ଵ୍ଯସୁତ୍ଵମପରେ ଚୈଵ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ପ୍ରତିଵିହ୍ଵଲାଃ। ଗାଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମଥେଚ୍ଛନ୍ତି ଖଂ ଗନ୍ତୁମିଵ ଚୋତ୍ଥିତାଃ ।। 19
କିଛି ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଭୂମିକୁ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିମ୍ବା ଆକାଶକୁ ଉଡିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ତ୍ରସ୍ତାଃ ଶାନ୍ତା ଵିଷଣାଙ୍ଗା ନିଃଶବ୍ଦଂ ଵିହ୍ଵଲେକ୍ଷଣାଃ । ଵିରାଟରାଜମଲ୍ଲାସ୍ତେ ଭଗ୍ନଦର୍ପା ହତପ୍ରଭାଃ ।। 20
ଭୟଭିତ, ଶାନ୍ତ, ଶରୀର ନିରୁତ୍ସାହ, ନିର୍ବାକ ଓ ଚିନ୍ତିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ପହେଲାମାନେ ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗି ଓ ତେଜ ହରାଇ ଉଭା ରହିଲେ।
ମଲ୍ଲେନ୍ଦ୍ରନିହତାଃ ସର୍ଵେ ନ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଵଦନ୍ତି ତେ। ମଲ୍ଲ ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମଲ୍ଲାଂସ୍ରସ୍ତାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚହ ।। 21
ପହେଲାନମାନେ ପହେଲାମାନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପହେଲା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପତିତ ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି କଥା କହିଲେ।
ଆଗତଂ ମଲ୍ଲରାଜଂ ମାଂ କୃତ୍ସ୍ନେ ପୃଥିଵିମଣ୍ଡଲେ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ଵିଦ୍ଧି ଭୂପତେ ।। 22
ରାଜା, ଜାଣି ରଖ, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପହେଲାମାନ୍ତର ରାଜା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଦଳ ସହିତ ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ମଲ୍ଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵିରାଟୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମଲ୍ଲାଂସ୍ତ୍ରସ୍ତାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ ।। 23
ପହେଲାମାନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ବିରାଟ ଭୟଭିତ ପହେଲାମାନେକୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ କୋ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ତିମାନ୍ନରଃ ।। 24
ଏହି ପହେଲା ସହ କେଉଁ ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଵିରାଟେନ ସର୍ଵେ ମଲ୍ଲା ଵିଶାଂପତେ । ତୂଷ୍ଣୀମାସଂସ୍ତତୋ ରାଜା କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟ ଉଵାଚ ହ ।। 25
ବିରାଟ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପହେଲା ଚୁପ ରହିଲେ; ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଭରି କଥା କହିଲେ।
ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ଵେତନାନ୍ଯେପାଂ ମଲ୍ଲାନାଂ ହାରଯାମ୍ଯହମ୍। ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଽଵାଦୀଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯପତେର୍ଵଚଃ ।। 26
ମୁଁ ଏହି ପହେଲାମାନେର ଗ୍ରାମ ଓ ଦରମା ନେଇ ନେବି; ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ।
ଅସ୍ତି ମଲ୍ଲୋ ମହାରାଜ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ନୋତି ଭୂପତେ ।। 27
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଦେଖିଛି ଏକ ପହେଲା, ଯିଏ ଏହି ପହେଲା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଭୂମିପତି।
ଯୋସୌ ମଲ୍ଲୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ପୂର୍ଵଂ ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ପୁରେ। ସୋଯଂ ମଲ୍ଲୋ ଵସତ୍ଯେପ ରାଜଂସ୍ତଵ ମହାନସେ ।। 28
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହରେ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ସେ ପହେଲା, ଏବେ ତୁମର ରାଜ ରସୋଇଘରରେ ରହୁଛି, ରାଜା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯକ୍ତମାହେତି ପାର୍ଥିଵଃ। ସୋପ୍ଯଥାହୂଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମଲ୍ଲେନ ସଂପ୍ରତି ।। 29
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଶାଇଲେ—'ଏହି ପହେଲାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକି ଆଣ।'
ଭୀମସେନୋ ଵିରାଟେନ ଆହୂତଶ୍ଚୋଦିତସ୍ତଥା। ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଶକ୍ନୋମି ଭୂପତେ ।। 30
ଭୀମସେନ, ବିରାଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକାଯାଇ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ—'ରାଜା, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ।'
ନରେନ୍ଦ୍ର ତେ ପ୍ରଭାଵେନ ଶ୍ରିଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଶାସନାତ୍। ଅନେନ ସହ ମଲ୍ଲେନ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ନୁଯାମ୍ ।। 31
ରାଜା, ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶ୍ରୀ ଓ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ଏହି ପହଳାନ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରକୃତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶ୍ରିଯା ତଵ ଵିଶାଂପତେ। ମହାଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତଂ ମଲ୍ଲଂ ପାତଯାମ୍ଯହମ୍ ।। 32
ଏହି ପହଳା ଯୁଦ୍ଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ବୋଲି ଜାଣି, ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ଏହି ପହଳାକୁ ପରାଜିତ କରିବି।
ଚୋଦିତୋ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ମଲ୍ଲମାହୂଯ ମଣ୍ଡଲେ। ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୋ ଵୀରୋ ରେଣୁଂ ସଂମୃଜ୍ଯ ହସ୍ତଯୋଃ। ମତ୍ତୋ ଗଜ ଇଵାନ୍ଯଂ ତୁ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ।। 33
ଭୀମସେନ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ପହଳାକୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଡାକିଲେ; ସେ ନିଜ ହାତରେ ଧୂଳି ଲଗାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯିବା ପରି।
ଅଥ ସୂଦେନ ତଂ ମଲ୍ଲଂ ଯୋଧଯାମାସ ମତ୍ସ୍ଯରାଟ୍ର ।। 34
ତାପରେ ରଥୀର ଆଜ୍ଞାରେ, ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ଏହି ପହଳାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।